Home > Regering > Kabinet > Kabinetten 1945-heden > Kabinet-Balkenende IV (2007-2010)

Kabinet-Balkenende IV (2007-2010)

Kabinet-Balkenende IV

Dit kabinet werd gevormd na de verkiezingen van 22 november 2006. Het was een coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie. Het kabinet trad op 22 februari 2007 aan als opvolger van het kabinet-Balkenende III. Op 1 maart legde minister-president Jan Peter Balkenende de regeringsverklaring af. Motto van het kabinet was 'Samen werken, samen leven'.

Het kabinet streefde naar grotere sociale samenhang, veiligheid en respect, innovatie, duurzaamheid en een actieve internationale en Europese rol. Tijdens kabinetsperiode ontstond in 2008 een economische crisis. Het kabinet nam maatregelen om de financiële sector te steunen, maar wachtte met terugdringing van het oplopende overheidstekort om de economie niet verder te laten krimpen. Wel werd verhoging van de AOW-leeftijd aangekondigd en kregen ambtelijke commissies opdracht bezuinigingen voor te bereiden.

Op 20 februari 2010 kon geen overeenstemming worden bereikt over de Nederlandse militaire missie in Afghanistan. De bewindslieden van de PvdA boden daarop hun ontslag aan. Voor de overige ministers was dit aanleiding hun portefeuilles en functies ter beschikking te stellen. Na 23 februari 2010 maakte de PvdA geen deel meer uit van het kabinet en was het demissionair. Op 14 oktober 2010 trad het opvolgende kabinet-Rutte I aan.

Formatie, regeerakkoord en regeringsverklaring

Het kabinet-Balkenende IV van CDA, PvdA en ChristenUnie, kwam tot stand nadat coalities van CDA en PvdA met SP en of met GroenLinks niet mogelijk waren gebleken. Het nieuwe kabinet trad op 22 februari 2007 aan na een relatief vlotte formatie van 89 dagen.

 

datum

wat

wie

tot en met

dagen

20 december 2006

Benoeming informateur

H.H.F. Wijffels

8 februari 2007

51

7 februari 2007

Coalitieakkoord 'Samen werken, samen leven'

     

7 februari 2007

Indicatie van effecten financieel kader 2008-2011

Centraal Planbureau

   

9 februari 2007

Benoeming formateur

J.P. Balkenende

21 februari 2007

13

22 februari 2007

Beëdiging nieuwe bewindslieden; kabinet missionair

Koningin Beatrix

22 februari 2010

1097

1 maart 2007

Regeringsverklaring

J.P. Balkenende

   

14 juni 2007

Beleidsprogramma 'Samen werken, samen leven'

     

september 2007

Actualisatie economische verkenning 2008-2011

Centraal Planbureau

   

Zetelverdeling in parlement en kabinet

Gedurende de zittingsperiode van het kabinet vonden er geen wijzigingen plaats in het aantal zetels van CDA, PvdA en CU in de Tweede Kamer.

Als gevolg van de verkiezingen van 29 mei 2007 wijzigde de samenstelling van de Eerste Kamer. De coalitiepartijen verloren per saldo vijf zetels, maar behielden een meerderheid.

Na het ontslag van de PvdA-bewindslieden werden de ministersposten en staatssecretariaten overgenomen door bewindslieden van CDA en ChristenUnie. Zo werd minister Hirsch Ballin tevens minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en werd staatssecretaris Huizinga minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Formeel vond er op 23 februari echter geen kabinetswisseling plaats.

 
 

Tweede Kamer

na 22 november 2006

Eerste Kamer

tot 12 juni 2007

Eerste Kamer vanaf 12 juni 2007

Kabinet tot

23 februari 2010

Ministers / (Staatsecretarissen)

Kabinet vanaf

23 februari 2010

Ministers / (Staatssecretarissen)

CDA

41

23

21

8 / (4)

9 / (3)

PvdA

33

19

14

6 / (6)

-

CU

6

2

4

2 / (1)

3 / (-)

totaal

80 (53,3%)

44 (58,7%)

39 (52%)

16 / (11)

12 / (3)

Samenstelling kabinet (tot 23 februari 2010)

Minister-President
Mr.Drs. J.P. Balkenende (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Viceminister-president
Mr. A. Rouvoet (christenunie) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
Drs. W.J. Bos (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Algemene Zaken
minister: Mr.Drs. J.P. Balkenende (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Buitenlandse Zaken
minister: Drs. M.J.M. Verhagen (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Drs. F.C.G.M. Timmermans (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

minister voor Ontwikkelingssamenwerking
minister: Drs. A.G. Koenders (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Justitie
minister: Dr. E.H.M. Hirsch Ballin (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Mr. N. Albayrak (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
minister: Dr. G. ter Horst (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Drs. A.Th.B. Bijleveld-Schouten (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
minister: Dr. R.H.A. Plasterk (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: S.A.M. Dijksma (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Financiën
minister: Drs. W.J. Bos (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Mr.Drs. J.C. de Jager (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Defensie
minister: E. van Middelkoop (christenunie) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: C. van der Knaap (cda) (22 februari 2007 - 18 december 2007)
staatssecretaris: Drs. J.G. de Vries (cda) (18 december 2007 - 23 februari 2010)

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
minister: Dr. J.M. Cramer (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

minister voor Wonen, Wijken en Integratie
minister: Drs. C.P. Vogelaar (pvda) (22 februari 2007 - 14 november 2008)
minister: Mr. E.E. van der Laan (pvda) (14 november 2008 - 23 februari 2010)

Verkeer en Waterstaat
minister: Ir. C.M.P.S. Eurlings (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: J.C. Huizinga-Heringa (christenunie) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Economische Zaken
minister: M.J.A. van der Hoeven (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Drs. F. Heemskerk (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
minister: G. Verburg (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
minister: Mr. J.P.H. Donner (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Ing. A. Aboutaleb (pvda) (22 februari 2007 - 12 december 2008)
staatssecretaris: Drs. J. Klijnsma (pvda) (18 december 2008 - 23 februari 2010)

Volksgezondheid, Welzijn en Sport
minister: Dr. A. Klink (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Dr. M. Bussemaker (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

minister voor Jeugd en Gezin
minister: Mr. A. Rouvoet (christenunie) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Samenstelling kabinet (vanaf 23 februari 2010)

Minister-President
Prof.Dr. J.P. Balkenende (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Viceminister-president
Mr. A. Rouvoet (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Algemene Zaken
minister: Prof.Dr. J.P. Balkenende (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Buitenlandse Zaken
minister: Drs. M.J.M. Verhagen (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

minister voor Ontwikkelingssamenwerking
minister: Drs. M.J.M. Verhagen (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Justitie
minister: Prof.Dr. E.M.H. Hirsch Ballin (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
minister: Prof.Dr. E.M.H. Hirsch Ballin (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)
staatssecretaris: Drs. A.Th.B. Bijleveld-Schouten (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
minister: Mr. A. Rouvoet (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)
staatssecretaris: J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Financiën
minister: Mr.Drs. J.C. de Jager (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Defensie
minister: E. van Middelkoop (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)
staatssecretaris: Drs. J.G. de Vries (cda) (23 februari 2010 - 18 mei 2010)

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
minister: J.C. Huizinga-Heringa (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

minister voor Wonen, Wijken en Integratie
minister: E. van Middelkoop (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Verkeer en Waterstaat
minister: Ir. C.M.P.S. Eurlings (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Economische Zaken
minister: M.J.A. van der Hoeven (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
minister: G. Verburg (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
minister: Prof.Mr. J.P.H. Donner (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Volksgezondheid, Welzijn en Sport
minister: Prof.Dr. A. Klink (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

minister voor Jeugd en Gezin
minister: Mr. A. Rouvoet (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Wijzigingen in de samenstelling van het kabinet

In december 2007 werd staatssecretaris Van der Knaap benoemd tot burgemeester van Ede. Jack de Vries, voorheen adviseur en voorlichter van Balkenende, volgde hem op.

De top van de PvdA bewoog in november 2008 minister Ella Vogelaar tot aftreden, omdat zij onvoldoende had weten te bereiken op de terreinen waarvoor zij verantwoordelijk was. Bij het vertrek speelde ook de negatieve beeldvorming rond de persoon van de minister een rol. Vogelaar werd opgevolgd door Eberhard van der Laan, voorheen fractievoorzitter van de PvdA in de Amsterdamse gemeenteraad.

Staatssecretaris Aboutaleb werd per 1 januari 2009 burgemeester van Rotterdam en trad in verband daarmee op 12 december 2008 af. Zijn opvolger was de Haagse wethouder Jetta Klijnsma.

Vanaf 23 februari 2010 werden de vrijgekomen ministersposten en staatssecretariaten van de PvdA overgenomen door bewindslieden van CDA en CU.

Vanwege persoonlijke omstandigheden trad staatssecretaris De Vries van Defensie op 14 mei 2010 af.

Financieel-economisch beleid

Het kabinet-Balkenende IV neemt zich bij de start voor vooral niet al teveel impopulaire bezuinigingsmaatregelen te nemen. Als de kredietcrisis Nederland in het najaar van 2008 bereikt, gevolgd door de Grote Recessie, zijn de plannen van voor de crisis in één klap achterhaald. Minister Bos (Financiën) moet vele tientallen miljarden euro’s inzetten om financiële instellingen van de ondergang te redden. Het kabinet neemt een mix van maatregelen om de economie te stimuleren en de overheidsuitgaven binnen (opgerekte) financiële kaders te houden. De coalitiepartners CDA, PvdA en ChristenUnie maken hierover in het voorjaar van 2009 nieuwe afspraken in het Aanvullend Beleidsakkoord. Het begrotingstekort loopt gedurende de kabinetsperiode op tot boven de 5% BBP. Door de crisis en de steunverlening aan de financiële sector stijgt de staatsschuld met grote sprongen.

Wetgeving

Overig beleid per departement

Buitenlandse Zaken

Zette zich in voor omvorming van het Grondwettelijk Verdrag voor de EU (Europese Grondwet) in een gewijzigd EU-verdrag. In juni 2007 werd op de Europese Top in Brussel hierover een akkoord bereikt tussen de 27 lidstaten.

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Het kabinet besloot in september 2007 vast te houden aan de benoemde burgemeester, waarbij de voordracht van de gemeenteraad zwaar weegt.

In december 2008 werd op een Rondetafelconferentie een akkoord bereikt over een nieuwe bestuurlijke structuur voor de Nederlandse Antillen. Het proces van vernieuwing van het staatkundig bestel van de eilanden werd in 2010 voltooid met een ingrijpende wijziging van het Koninkrijksstatuut. De Nederlandse Antillen hielden op te bestaan als land, Curaçao en Sint Maarten werden zelfstandige landen binnen het Koninkrijk en Bonaire, Sint Eustatius en Saba werden openbare lichamen binnen het Nederlandse staatsbestel.

Financiën

Vanwege de kredietcrisis werden in het najaar van 2008 maatregelen genomen om de garantie voor spaartegoeden tijdelijk te verhogen. Verder kwamen er kapitaalsondersteuningen voor diverse financiële instellingen.

Defensie

Het kabinet besloot in december 2007 tot verlenging van de Nederlandse bijdrage aan een NAVO-missie in Afghanistan.

Wonen, Wijken en Integratie

Per 15 juni 2007 werd een generaal pardon verleend aan asielzoekers die lang op een besluit over een verblijfsvergunning wachtten.

Verkeer en Waterstaat

In mei 2008 werd besloten tot invoering vanaf 2012 van kilometerbeprijzing voor autoverkeer in plaats van belasting van het autobezit. De BPM, aanschafbelasting voor auto's en de motorrijtuigenbelasting worden in de periode 2012-2018 geleidelijk worden afgeschaft.

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

In oktober 2009 kwam het kabinet met het voorstel om de AOW-leeftijd in twee stappen te verhogen van 65 jaar naar 67 jaar. In 2020 moet de leeftijd 66 jaar worden en in 2025 67 jaar. Er komt een regeling voor werknemers met zware beroepen.

Bijzonderheden

Dialoog met de samenleving

De eerste honderd dagen gebruikte het kabinet voor een dialoog met de samenleving. Mede aan de hand van de uitkomsten daarvan, werd op 14 juni 2007 een beleidsprogramma 2007-2011 gepresenteerd.

Verdrag van Lissabon

Namens Nederland zette premier Balkenende op december 2007 zijn handtekening onder het Verdrag van Lissabon. Dit verdrag trad op 1 december 2009 in werking en voorzag in een ingrijpende wijziging van het bestuur en de besluitvorming van de Europese Unie.

Nationalisatie Fortis/ABN Amro

In samenwerking met De Nederlandsche Bank werden in stappen genomen om een dreigende ondergang van Fortis te voorkomen. Aanvankelijk werd een staatsaandeel genomen en later werden Fortis Nederland en het Fortis deel van ABN Amro geheel overgenomen. In november 2008 werd besloten Fortis Nederland en ABN Amro te laten fuseren.

Commissie Davids

Er werd in februari 2009 een onafhankelijke commissie onder voorzitterschap van oud-president van de Hoge Raad, mr. W.J.M. Davids, ingesteld, die onderzoek doet naar de besluitvorming in aanloop naar de inval in Irak in 2003. De commissie bracht op 12 januari 2010 verslag uit. Bij brief van 9 februari 2010 reageerde het kabinet op de bevindingen van de commissie. Erkend werd dat een adequaat volkenrechtelijk mandaat voor deelname aan een militaire missie vereist is, dat afwijkende ambtelijke meningen de politieke top moeten bereiken en dat de informatievoorziening over vertrouwelijke informatie moet worden verbeterd.

Kredietcrisis en bezuinigingen

Op 25 maart 2009 presenteerde het kabinet een pakket van maatregelen om de recessie ten gevolge van de economische wereldcrisis (kredietcrisis) aan te pakken (aanvullend beleidsakkoord 'samen werken, samen leven'). Dat pakket was het resultaat van onderhandelingen tussen de CDA, PvdA en ChristenUnie. Er werden onder meer maatregelen aangekondigd om de economie te stimuleren. Terugdringing van het overheidstekort zal na 2011 plaatsvinden.

In september 2009 stelde het kabinet werkgroepen in voor heroverwegingen op 20 beleidsthema's. Zij moeten minstens één beleidsvariant ontwikkelen die een besparing van 20% oplevert. In totaal zou dit 35 miljard moeten kunnen opleveren.

Griekse crisis

In april/mei 2010 had met name minister De Jager veel bemoeienis bij het oplossen van de Griekse begrotingscrisis.

Troonredes

Einde van het kabinet

Het kabinet werd op 23 februari 2010 demissionair. Per 14 oktober 2010 werd het opgevolgd door het kabinet-Rutte I. Het kabinet Balkenende IV regeerde toen 1329 dagen, waarvan 232 demissionair.

De 'Uruzgan-crisis'

In de vroege ochtend van 20 februari 2010 wist het vierde kabinet-Balkenende geen overeenstemming te bereiken over eventuele voortzetting van de Nederlandse militaire activiteiten in de Afghaanse provincie Uruzgan. De ministers van PvdA wilden negatief antwoorden op een verzoek van de NAVO voor verdere activiteiten na 2010. Toen de meerderheid van het kabinet anders besloot, konden de PvdA-ministers dat niet voor hun rekening nemen en kondigden zij aan ontslag te nemen. De ministers van CDA en ChristenUnie zagen daarin aanleiding om hun portefeuille, functies en ambt ter beschikking te stellen.


 

Meer over


 

Bent u als journalist of wetenschapper op zoek naar statistische gegevens over Kamerleden of bewindspersonen, bijvoorbeeld gemiddelde leeftijd, ervaring, herkomst, beroep, m/v, of per politieke partij? PDC, partner van het Montesquieu Instituut, kan deze gegevens onder voorwaarden beschikbaar stellen voor wetenschappelijk onderzoek en journalistieke publicaties. Neem voor meer informatie contact op met PDC.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.