Home > Tweede Kamer > Tweede Kamerlid

Tweede Kamerlid

De Tweede Kamer bestaat uit 150 parlementariërs: volksvertegenwoordigers die op basis van evenredige vertegenwoordiging voor een periode van in principe vier jaar worden gekozen via de kandidatenlijst van een politieke partij. Zij controleren de regering en treden op als medewetgevers.

Tweede Kamerleden zijn normaal gesproken lid van de fractie van de partij waarvoor zij zijn gekozen. Kamerleden stemmen 'zonder last', waardoor ze een onafhankelijke positie hebben. Omdat er veelal fractiediscipline bestaat, kiezen fracties bij stemmingen als regel één lijn.

Tweede Kamerleden kunnen niet worden vervolgd of voor de rechter gedaagd voor hetgeen zij in de Tweede Kamer, mondeling of schriftelijk, te berde brengen. Ministers en staatssecretarissen mogen, behalve tijdelijk tijdens de kabinetsformatie na de verkiezingen, geen lid zijn van de Tweede Kamer.

Gekozen volksvertegenwoordigers

De Staten-Generaal (het Nederlandse parlement) bestaan uit een Eerste en een Tweede Kamer die het gehele Nederlandse volk vertegenwoordigen. De Tweede Kamer heeft 150 leden die via een systeem van evenredige vertegenwoordiging gekozen worden. Tweede Kamerleden zijn dus gekozen volksvertegenwoordigers.

Wie mag Tweede Kamerlid zijn?

Tweede Kamerleden moeten de Nederlandse nationaliteit hebben, minimaal 18 jaar oud zijn en mogen niet uitgesloten zijn van het kiesrecht. Voor uitsluiting van het kiesrecht is een rechterlijke uitspraak nodig; het hebben van een strafblad betekent nog niet dat iemand is uitgezonderd van het kiesrecht.

Een Tweede Kamerlid mag volgens de Grondwet niet tegelijkertijd één van de volgende functies vervullen:

Een minister of staatssecretaris die zijn functie ter beschikking heeft gesteld, mag wel Tweede Kamerlid zijn totdat er een beslissing is genomen over het al dan niet voortzetten van het ambt van minister of staatssecretaris. Na de verkiezingen kunnen demissionaire ministers en staatssecretarissen van het oude kabinet dus tevens Tweede Kamerlid zijn zolang er nog geen nieuw kabinet is beëdigd.

Het feit dat ministers en staatssecretarissen geen Kamerlid mogen zijn draagt bij aan de onafhankelijke, controlerende positie van de Tweede Kamer ten opzichte van het kabinet.

In de Wet Incompatibiliteiten Staten-Generaal en Europees Parlement is vastgelegd dat Kamerleden geen plaatsvervangend procureur-generaal bij de Hoge Raad mogen zijn.

Daarnaast mogen parlementariërs tijdens hun Kamerlidmaatschap niet tegelijkertijd één van de volgende functies uitoefenen:

  • commissaris van de Koning(in);
  • militair ambtenaar in werkelijke dienst;
  • ambtenaar bij de Raad van State, de Algemene Rekenkamer of het bureau van de Nationale ombudsman;
  • ambtenaar bij een ministerie of daaronder vallende instellingen, diensten en bedrijven;
  • lid van de Raad van bestuur of de Raad van advies van de Centrale organisatie werk en inkomen, het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen of de Sociale verzekeringsbank;
  • lid van de commissie van toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Toelating tot de Tweede Kamer

Als de stemmen zijn geteld en de zetels over de lijsten zijn verdeeld, worden de kandidaten op de hoogte gesteld van hun benoeming. Nadat de kandidaat zijn benoeming aanvaardt, wordt er een onderzoek ingesteld naar de geloofsbrieven van de kandidaat. Wanneer er geen bezwaren zijn tegen het lidmaatschap van de kandidaat, wordt hij na aflegging van de eed beëdigd.

Onafhankelijkheid en onschendbaarheid

Artikel 67, lid 3 van de Grondwet bepaalt dat leden van de Staten-Generaal in de Kamer stemmen zonder last. Hoewel Tweede Kamerleden gekozen worden via de kandidatenlijst van een politieke partij, hebben zij formeel een onafhankelijke positie.

Tweede Kamerleden sluiten zich echter aan bij de Tweede Kamerfractie van de partij waarvoor ze gekozen zijn. Zo'n fractie streeft ernaar om eensgezind standpunten in te nemen. Afwijkend stemgedrag is uitzondering en wordt tegengegaan (fractiediscipline).

Tweede Kamerleden kunnen volgens de Grondwet niet worden vervolgd of voor de rechter worden aangesproken voor wat zij in vergaderingen van de Staten-Generaal hebben gezegd of in commissieverband hebben gezegd of geschreven.

Huidige leden

Ondanks acht zetels verlies is de VVD met 33 zetels bij de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 toch de grootste partij geworden. Het historische verlies van de PvdA (-29) leverde hen uiteindelijk negen zetels op. De grootste winnaar van de verkiezingen was GroenLinks, zij stegen van vier naar 14 zetels (+10).

Einde van het lidmaatschap

Afsplitsingen

Een enkele keer komt het voor dat een Tweede Kamerlid na verloop van tijd uit een fractie stapt en verder gaat als onafhankelijk Kamerlid of zich aansluit bij de fractie van een andere partij.

Vertrek

Zowel partijen als leden zelf kunnen besluiten dat een Kamerlidmaatschap niet wordt voortgezet. Daarbij kunnen persoonlijke redenen een rol spelen, maar het kan ook dat de partij niet tevreden is over iemands functioneren. Daarnaast kunnen partijen grenzen stellen aan de duur van het lidmaatschap. Bij het CDA mogen Kamerleden bijvoorbeeld maximaal drie periodes volmaken.

Wetenswaardigheden

  • Kamerleden in opspraak

    Enkele keren kwamen Kamerleden in opspraak. Vaak ging het daarbij om (vermeende) vermenging van politieke en zakelijke belangen, maar ook schending van geheimhouding, het in aanraking komen met justitie of een opgerakeld verleden. Vaak leidde dit tot aftreden en soms tot non-activiteit, maar er zijn ook Kamerleden die een affaire 'overleven' en die geheel werden gerehabiliteerd.


Meer over

Bent u op zoek naar specifieke gegevens over leden van de Tweede Kamer? In het biografisch archief van het Parlementair Documentatie Centrum zijn uitgebreide gegevens over Tweede Kamerleden opgenomen. Deze gegevens zijn onder voorwaarden beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek en journalistieke publicaties. Neem voor meer informatie contact op via het contactformulier.