Home > Politieke partij > Partijen in Tweede en Eerste Kamer > Christen-Democratisch Appèl (CDA)

Christen-Democratisch Appèl (CDA)

Logo CDA

Het Christen-Democratisch Appèl (CDA) is een christelijk geïnspireerde partij in het centrum van het politieke spectrum. Sinds zijn verkiezingen tot lijsttrekker in 2012 is Sybrand van Haersma Buma politiek leider. Ruth Peetoom is momenteel de partijvoorzitter.

De partij werd opgericht in oktober 1980 als fusie van Anti-Revolutionaire Partij (ARP), Christelijk-Historische Unie (CHU) en Katholieke Volkspartij (KVP).

Het CDA is nu oppositiepartij. De partij behaalde in de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 19 zetels, een winst van zes zetels ten opzichte van de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012. De partij heeft 12 zetels in de Eerste Kamer.

Zetels

CDA en Tweede Kamerverkiezingen

CDA en Eerste Kamerverkiezingen

In de databank van de Kiesraad vindt u meer informatie over de CDA en de verkiezingen sinds 1977.

Beginselen

In het beginselprogramma staat dat het CDA politieke vraagstukken op een christendemocratische wijze wil benaderen. De partij aanvaardt de Bijbelse getuigenis van Gods beloften, daden en geboden als de beslissende factoren voor mens, maatschappij en overheid. De overheid is de dienaresse van God.

Belangrijk in de beginselen van het CDA is het uitgangspunt dat de mens de beheerder, de rentmeester, is van de door God geschapen wereld. Ook de overheid dient zich dusdanig te gedragen. De natuur en het natuurlijke leefmilieu moeten gerespecteerd en beschermd worden, zodat 'de vruchten van de schepping aan allen ten goede zullen komen'.

Bestuursvorm

Het partijcongres (algemene ledenvergadering) is het hoogste orgaan. Het Dagelijks bestuur is het hoogste bestuursorgaan binnen de partij.

De partij heeft 424 gemeentelijke afdelingen en 12 provinciale afdelingen. De provinciale afdelingen vormen de schakel tussen de gemeentelijke afdelingen en het landelijke bestuur. De provinciale afdelingen ondersteunen de gemeentelijke afdelingen met bijvoorbeeld trainingen, advies en ondersteuning tijdens de verkiezingscampagnes.

Historische ontwikkeling

Oprichting

Als gevolg van de ontzuiling en de ontkerkelijking van de maatschappij, liep de kiezersaanhang van de drie confessionele partijen ARP, CHU en KVP vanaf de tweede helft van de jaren 60 terug. Er gingen daarom stemmen op voor een verregaande samenwerking tussen de partijen. In 1973 werd het CDA daarom als federatie van de drie partijen opgericht, met Prof. Steenkamp als voorzitter. Dit federatieve CDA kende ook zogenaamde rechtstreekse leden.

In 1977 namen de drie genoemde partijen onder één noemer en met één kandidatenlijst deel aan de landelijke verkiezingen, nadat er eerder al op gemeentelijke en provinciaal niveau gemeenschappelijke lijsten waren. Eerste lijsttrekker werd Dries van Agt, op dat moment vice-premier en minister van Justitie in het kabinet-Den Uyl. Hij koos voor een centrumpositie van het CDA ('Wij buigen niet naar links, en wij buigen niet naar rechts').

Op 11 oktober 1980 werd het Christen-Democratisch Appèl definitief als partij opgericht en verdwenen ARP, CHU en KVP.

Dries van Agt

Lijsttrekker Dries van Agt stelde zich op als de politieke tegenhanger van PvdA-leider Den Uyl. Tijdens het kabinet-Van Agt I (1977-1981) had de gecombineerde lijst van het CDA 49 zetels. Wel was er toen sprake van verdeeldheid, omdat een deel van de Tweede Kamerfractie kritisch was over het beleid van het kabinet-Van Agt-Wiegel. Zij stonden bekend als 'loyalisten'. Bij de verkiezingen van 1981 waaraan het CDA als partij deelnam behaalde de partij 48 zetels en wederom werd Van Agt minister-president. Kort na de verkiezingen van 1982 stapte Van Agt op als politiek leider.

Ruud Lubbers

In de tweede helft van de jaren 80 bleek het CDA, geleid door de pragmatische rooms-katholiek Ruud Lubbers, zijn politieke verdeeldheid te boven te zijn. In de Tweede Kamerverkiezingen van zowel 1986 als 1989 kwam het als grootste partij uit de strijd te voorschijn. Ook niet-kerkelijke kiezers bleken voor de partij te stemmen.

De kabinetten onder Lubbers kenmerkten zich door een no-nonsense-beleid waarin flink bezuinigd werd om de overheidsfinanciën op orde te brengen.

Bij de landelijke verkiezingen van 1994 kreeg het CDA tot dat moment het grootste verlies uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis te verwerken; de partij ging 20 zetels achteruit. Voor de partij betekende dit dat ze in de oppositie plaats moest nemen. Sinds 1918 was het niet meer voorgekomen dat een christelijke partij niet deel uitmaakte van de regering. Politiek leider Elco Brinkman ruimde enige tijd na de verkiezingen het veld.

Na Lubbers wisselde het partijleiderschap enkele malen. Na Elco Brinkman kwamen Enneüs Heerma (1994-1997), Jaap de Hoop Scheffer (1997-2001) en Jan Peter Balkenende (2001-2010).

Jan Peter Balkenende

Onder Jan Peter Balkenende maakte het CDA in de jaren 2002-2010 opnieuw successen mee. In vier verschillende kabinetten (waaronder één overgangskabinet dat zonder nieuwe verkiezingen tot stand komt) regeerde Balkenende met wisselende partners en werd hij één van de langstzittende premiers uit de na-oorlogse geschiedenis.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 leed het CDA opnieuw een dramatisch verlies van 20 zetels. Na zich aanvankelijk op de achtergrond te hebben gehouden, bleek interim-partijleider Maxime Verhagen in de zomer van 2010 toch bereid deel te nemen aan het formatieproces. Hoewel veel prominente leden, onder wie oud-ministers Ernst Hirsch Ballin en Ab Klink, kritisch stonden tegenover de PVV, accepteerde Verhagen dat in een gedoogconstructie met die partij werd samengewerkt.

Instituten en organisaties

Scholingsinstituut

Steenkampinstituut (Stichting Kader- en Vormingswerk CDA)

Wetenschappelijk instituut

Wetenschappelijk Instituut voor het CDA (WI)

Wetenschappelijk tijdschrift

maandblad 'Christen Democratische Verkenningen'

Jongerenorganisatie

Christen-Democratisch Jongeren Appèl (CDJA)

Vrouwenorganisatie

CDA-Vrouwenberaad (CDAV)

Europese organisaties

Europese Volkspartij (EVP)/European People's Party (EPP); Europese Unie van Christen-Democraten (EUCD)/European Union of Christian Democrats (EUCD)

Mondiale organisatie

Christen-Democratische Internationale/Christian Democratic International (CDI); Eduardo Frei Stichting (EFS)

Partijblad

maandblad 'CDA-Magazine' (voortzetting van 'CDA-Actueel', 1980-1999); 'CDA.nl'

Jongerenblad

Interruptie (voorheen Perspectief, 1983-1989)

Vrouwenblad

'Signaal' en kwartaalblad 'Vrouw & Politiek' (als bijlage van de CDA-krant)

Europees blad

'Euroflits'


Meer over

Kijk voor meer informatie over het CDA op de website van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen.