Socialistische Partij (SP)

Logo SP

De SP is een socialistische, eurosceptische partij. Sinds 5 maart 2010 is Emile Roemer politiek leider. De partij werd opgericht in 1972 en kent vooral een sterke lokale, actiegerichte basis. De SP wil 'een samenleving waarin menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit voorop staan'. De huidige partijvoorzitter is Ron Meyer.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 haalde de SP, eveneens als in 2010, vijftien zetels. In 2006 was dat aantal nog 25. De SP maakt deel uit van de oppositie. De partij heeft negen zetels in de Eerste Kamer.

Bij de verkiezingen van 2010 en 2012 was Emile Roemer ook de lijsttrekker, net als in 2017.

Zetels

SP en Tweede Kamerverkiezingen

Jaar

Affiches

Lijsttrekker

Kandidaten

Programma

Zetels

Percentage

Regering of oppositie?

2017

Affiche 2017

Emile Roemer

Lijst 2017

#PakDeMacht

15

9,1

Nog niet bekend

2012

affiche

Emile Roemer

Lijst 2012

Nieuw vertrouwen

15

9,6

Oppositie, kabinet-Rutte II

2010

affiche

Emile Roemer

Lijst 2010

Een beter Nederland voor minder geld

15

9,8

Oppositie, kabinet-Rutte I

2006

affiche

Jan Marijnissen

Lijst 2006

Een beter Nederland, voor hetzelfde geld

25

16,6

Oppositie, kabinet-Balkenende IV

SP en Eerste Kamerverkiezingen

  • (nog) niet beschikbaar

** Bij de verkiezingen van de Eerste Kamer door de leden van de Provinciale Staten in 2007 kreeg de SP twaalf zetels. Korte tijd naar de verkiezing kwam het tot een breuk tussen de SP en Düzgün Yildirim die zijn zetel niet beschikbaar wilde stellen en als eenmansfractie verder ging. De SP moest hierna met elf zetels verder in de Eerste Kamer.

In de databank van de Kiesraad vindt u meer informatie over de SP en de verkiezingen sinds 1995.

Beginselen

Het socialistische karakter van de partij blijkt onder andere uit het beginselprogramma. De SP streeft ernaar iedereen een echte kans te geven om zijn geluk maximaal na te streven. Kernpunten daarbij zijn het recht op werk, recht op een fatsoenlijk inkomen of een goede sociale uitkering, recht op goed en gratis onderwijs en recht op een goede gezondheidszorg.

Bestuursvorm

Het hoogste orgaan in de SP is de partijraad, die bestaat uit de voorzitters van alle afdelingen en de leden van het partijbestuur. De Partijraad komt gemiddeld zes maal per jaar bijeen. Het partijbestuur heeft de dagelijkse leiding van de vereniging.

Het congres bestaat uit de afgevaardigden van de leden en de leden van het partijbestuur. Het congres vergadert in beginsel tenminste eenmaal per twee jaar en voorts zo vaak als het partijbestuur dit wenselijk acht.

De partij heeft 156 lokale afdelingen.

Historische ontwikkeling

Oprichting

De SP is in 1971 ontstaan uit de Kommunistiese Partij Nederland/marxisties-leninisties (KPN/ml). Dit was een afsplitsing van de Kommunistische eenheidsbeweging Nederland/marxisitisch-leninistisch (KEN/ml) die weer ontstaan was door een maoïstische afsplitsing van de CPN. KPN/ml koos op 22 oktober 1972 de makkelijkere naam Socialistiese Partij (SP).

Actiepartij

In de beginjaren is de SP een partij zonder landelijke uitstraling en opvattingen, alles gebeurt lokaal. De partij is weliswaar geregistreerd als landelijke politieke partij maar fungeert in de praktijk als een "federatie van plaatselijke afdelingen". Bovendien was de partij nauw verbonden met allerlei actiegroepen, zoals 'de Bond van Huurders en Woningzoekenden', 'het Milieu Aktie Centrum' en 'Arbeidersmacht'.

In 1974 neemt de partij met succes deel aan de gemeenteraadsverkiezingen. In Nijmegen worden twee zetels gehaald en in Oss drie. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1977 krijgt de partij echter onvoldoende stemmen voor een zetel. Zij blijft daarom een actiepartij, die een permanente campagne voert en concrete zaken oppakt zoals verbetering van de gezondheidszorg en het aankaarten van milieuverontreiniging.

Handvest 2000

In 1986 telt de SP zo'n 40 raadsleden. Pogingen om in de Kamer te komen, mislukken nog. In 1987 komt het landelijke partijcongres voor het eerst sinds 10 jaar weer bijeen en stelt vast dat het hoog tijd is om dat "socialisme" een modernere inhoud te gaan geven en daarmee de SP een aantrekkelijk nieuw gezicht, waarin mensen zich kunnen herkennen. Er wordt een "minimumprogramma voor een socialistisch Nederland" vastgesteld. Handvest 2000 heet het, met als ondertitel "een maatschappij voor mensen". Het partijcongres stelt doorbraak naar het parlement als voorlopige strategische hoofdtaak.

Jan Marijnissen

Om de parlementaire doorbraak daadwerkelijk te bewerkstelligen zet de partijleiding, aangevoerd door Jan Marijnissen, in 1993 een gedurfde stap. In plaats van de kiezer voor te houden om op de SP te stemmen voor hogere lonen en lagere huren, mooie idealen voor een verre toekomst, kiest de partij een veel rationeler en radicaler positie: de positie van de tegenpartij. "Stem tegen, stem SP" wordt de provocerende slogan.

Op het partijcongres van 1 mei 1999 is de landelijke doorbraak een feit. Maar daar wordt ook besloten voorrang te geven aan een oude kernactiviteit van de partij: actief zijn op lokaal niveau. Op het congres van 18 december 1999 stelt de partij een nieuw beginselprogramma vast. De SP formuleert daarin de kernvisie van de partij op de samenleving en geeft de alternatieven van de partij op hoofdlijnen aan.

Emile Roemer

In juni 2008 trad Jan Marijnissen om gezondheidsredenen terug als fractievoorzitter en partijleider. Hij bleef wel partijvoorzitter. Zijn opvolger Agnes Kant, bij het afscheid van Marijnissen de enige kandidaat voor het leiderschap, houdt het vol tot de dag na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2010. Vanwege de voor de SP tegenvallende resultaten besluit Kant af te treden en de fractieleden kiezen een dag later Kamerlid Emile Roemer als nieuwe fractievoorzitter.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van juni 2010 en de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2011 boekt de SP weliswaar minder goede resultaten dan onder Marijnissen, maar Roemer krijgt van binnen en buiten zijn partij complimenten om de manier waarop hij zich als relatieve nieuwkomer staande weet te houden en het verlies van de SP weet te beperken. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 haalde de SP, eveneens als in 2010, vijftien zetels.

Sinds november 2015 is Ron Meyer partijvoorzitter van de SP.

Instituten, organisaties en bladen

Scholingsinstituut

Stichting Studiecentrum SP

Wetenschappelijk instituut

Wetenschappelijk bureau van de SP

Wetenschappelijk tijdschrift

wetenschappelijk blad 'Spanning'

Jongerenorganisatie

ROOD, jong in de SP

Vrouwenorganisatie

geen

Ouderenorganisatie

SP Platform Ouderen 'De grijze roodstaart'

Europese organisatie

Verenigd Links

Mondiale organisatie

geen

Partijblad

vierwekelijks blad 'De Tribune'; e-zine 'Poster'

Jongerenblad

geen

Vrouwenblad

geen

Europees blad

geen


Meer over

Kijk voor meer informatie over de SP op de website van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen.