Kabinet-Van Agt II (1981-1982)

Van Agt II (1981-1982)

Dit kabinet van CDA, PvdA en D'66 werd gevormd na de verkiezingen 1981. CDA-leider Dries van Agt werd voor de tweede keer premier, net als bij het voorgaande kabinet-Van Agt I. PvdA-leider Joop den Uyl werd vicepremier en minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De toevoeging 'Werkgelegenheid' onderstreepte zijn centrale rol bij een actief werkgelegenheidsbeleid.

De samenwerking tussen de coalitiepartijen verliep moeizaam. Nog voor de regeringsverklaring kwam het kabinet al bijna ten val. Twee PvdA-economen wisten de breuk toen nog te lijmen. Met name de financieel-economische problemen bleven echter tot spanningen leiden, waardoor het kabinet nauwelijks aan regeren toekwam.

Al na acht maanden, nadat de PvdA een grote nederlaag bij de Statenverkiezingen had geleden, viel het kabinet vanwege een conflict over bezuinigingen. Het tweede kabinet-Van Agt werd op 12 mei 1982 demissionair en op 29 mei opgevolgd door het kabinet-Van Agt III.

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Formatie, regeerakkoord en regeringsverklaring

Formatie

De verkiezingen maakten dat voortzetting van de coalitie van CDA en VVD niet mogelijk was (74 zetels). Omdat D66 slechts in een kabinet zitting wilde nemen waarvan ook de PvdA deel uitmaakte, was enkel een coalitie van CDA, PvdA en D66 haalbaar. Pas na een moeizame kabinetsformatie, die 107 dagen duurde, kwam onder leiding van informateur De Gaay Fortman het beoogde kabinet-Van Agt/Den Uyl tot stand. De samenwerking zou evenwel nooit goed van de grond komen en al na een half jaar was er een breuk.

Spotprent kabinet Van Agt IIvergrootglas

Regeerakkoord, bijna-crisis en regeringsverklaring

Na moeizame onderhandelingen kwamen CDA, PvdA en D'66 in september 1981 tot een regeerakkoord. Bij het opstellen van de regeringsverklaring bleek echter hoe broos de samenwerking was. Nog voor het uitspreken van de regeringsverklaring leidde de financiering van het door de PvdA gewilde werkgelegenheidsplan namelijk tot een een breuk. Deze kon door de PvdA-informateurs De Galan en Halberstadt in 19 dagen 'gelijmd' worden. Daarna kon op 16 november alsnog de regeringsverklaring afgelegd worden door minister-president Van Agt.

2.

Data en zittingsduur

datum

wat

tot en met

dagen

11 september 1981

Beëdiging nieuwe bewindslieden, aantreden kabinet

12 mei 1982

244

13 mei 1981

Ontslag gevraagd, kabinet demissionair

29 mei 1982

17

 

Totale zittingsduur kabinet

 

261

3.

Samenstelling kabinet

Minister-President
Mr. A.A.M. van Agt (cda)

Viceminister-president
Drs. J.M. den Uyl (pvda)
Dr. J.C. Terlouw (d66)

Algemene Zaken
minister: Mr. A.A.M. van Agt (cda)

Buitenlandse Zaken
minister: Mr. M. van der Stoel (pvda)
staatssecretaris: Mr. H. van den Broek (cda)

minister voor Ontwikkelingssamenwerking
minister: Drs. C.P. van Dijk (cda)

Justitie
minister: Dr. J. de Ruiter (cda)
staatssecretaris: Mr. M. Scheltema (d66)

Binnenlandse Zaken
minister: Drs. E. van Thijn (pvda)
staatssecretaris: Drs. S.J. Stuiveling (pvda)
staatssecretaris: Drs. G. van Leijenhorst (cda)

Onderwijs en Wetenschappen
minister: Dr. J.A. van Kemenade (pvda)
staatssecretaris: A.J. Hermes (cda)
staatssecretaris: Drs. W.J. Deetman (cda)

Financiën
minister: Mr. A.P.J.M.M. van der Stee (cda)
staatssecretaris: J.C. Kombrink (pvda)

Defensie
minister: Mr. H.A.F.M.O. van Mierlo (d66)
staatssecretaris: Mr. A. Stemerdink (pvda)
staatssecretaris: J. van Houwelingen (cda) (14 september 1981 - 29 mei 1982)

Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
minister: Drs. M.P.A. van Dam (pvda)
staatssecretaris: S. Langedijk-de Jong (pvda)

Verkeer en Waterstaat
minister: Mr. H.J. Zeevalking (d66)
staatssecretaris: J.C.Th. van der Doef (pvda)

Economische Zaken
minister: Dr. J.C. Terlouw (d66)
staatssecretaris: Ir. W. Dik (d66)
staatssecretaris: P.H. van Zeil (cda)

Landbouw en Visserij
minister: Drs. J. de Koning (cda)

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
minister: Drs. J.M. den Uyl (pvda)
staatssecretaris: Drs. C.I. Dales (pvda)
staatssecretaris: Drs. H. d'Ancona (pvda)

Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk
minister: A.A. van der Louw (pvda)
staatssecretaris: H.A. de Boer (cda)

Volksgezondheid en Milieuhygiëne
minister: M.H.M.F. Gardeniers-Berendsen (cda)
staatssecretaris: Mr. J.J. Lambers-Hacquebard (d66)

belast met coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen betreffend en met de zorg voor aan de Nederlandse Antillen te verlenen hulp en bijstand
minister: Drs. J.M. den Uyl (pvda)

4.

Zetelverdeling in parlement en kabinet

De coalitie kon in beide Kamers rekenen op een ruime meerderheid. Tijdens deze kabinetsperiode wijzigden de zetelverdeling in parlement en kabinet niet. Er vonden geen verkiezingen voor de Eerste Kamer plaats. Ook waren er geen afsplitsingen van de coalitiefracties.

 
 

CDA

PvdA

D'66

totaal

Kabinet: ministers/(staatssecretarissen)

6/(7)

6/(7)

3/(3)

15/(17)

Tweede Kamer op 11 september 1981

48

44

17

109 (72,2%)

Eerste Kamer op 11 september 1981

28

28

4

60 (80%)

5.

Financieel-economisch beleid

De economie verkeerde in een crisis tijdens de regeerperiode van het kabinet-Van Agt II. Er heerste een recessie en de werkloosheid explodeerde. Gezien de extreem ongunstige economische omstandigheden en de korte zittingsduur is het moeilijk het kabinet-Van Agt II te beoordelen. Aan de andere kant kan gezegd worden dat de snelle val van het kabinet voor een belangrijk deel werd veroorzaakt door het gebrek aan draagvlak bij met name de PvdA om noodzakelijke economische hervormingen door te voeren.

6.

Wetgeving

Neem contact op met de redactie van PDC voor een volledig overzicht van de wetgeving van dit kabinet.

7.

Beleid per departement

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

  • Banenplan

    Het kabinet wilde door middel van het banenplan van minister Den Uyl (PvdA) nieuwe werkgelegenheid scheppen. De financiering daarvan stuitte echter op grote problemen, omdat zich voortdurend nieuwe tegenvallers voordeden op de begroting. Bovendien voelden de werkgeversorganisatie er weinig voor mee te werken en viel het niet mee om veel banen de publieke sector te scheppen.

  • Versobering Ziektewet

    Begin 1982 werden voorstellen gelanceerd voor versobering van de Ziektewet. De bovenwettelijke uitkering (die werkgevers en werknemers via de c.a.o. regelden) moest worden geschrapt. Tegen deze plannen van Den Uyl (PvdA) en Dales (PvdA) ontstond breed maatschappelijk verzet, waarbij de vakbonden het voortouw namen. De SER bracht een negatief advies uit. De PvdA leed hierdoor bij de Statenverkiezingen van 1982 een enorm verlies.

8.

Bijzonderheden

Grondwetsherziening

Het kabinet bracht de omvangrijke Grondwetsherziening (in tweede lezing) in het Staatsblad.

Protest tegen kruisraketten

Op 21 november 1981 werd in Amsterdam door 400.000 mensen gedemonstreerd tegen de mogelijke plaatsing van kruisraketten in Nederland. De demonstratie was georganiseerd door het Komité Kruisraketten Nee, waarvan Mient Jan Faber de voornaamste woordvoerder was. De PvdA-bewindslieden liepen niet mee, hoewel ze zich feitelijk achter de doelstelling van de demonstratie stelden.

9.

Troonrede

Tijdens deze kabinetsperiode werd één troonrede voorgedragen. Het kabinet had echter amper tijd gehad om deze troonrede te schrijven, omdat het slechts enkele dagen eerder aangetreden was.

10.

Einde van het kabinet

Op 12 mei 1982 kwam er een einde aan het acht maanden eerder gevormde tweede kabinet-Van Agt. De directe aanleiding van de kabinetscrisis was onenigheid over het financieel-economisch beleid. De coalitiepartijen wisten geen overeenstemming te bereiken over bezuinigingen en de financiering van het werkgelegenheidsbeleid. De PvdA-ministers stelden daarop hun portefeuilles ter beschikking.


Meer over


Bent u als journalist of wetenschapper op zoek naar statistische gegevens over personen uit het biografisch archief, bijvoorbeeld gemiddelde leeftijd, ervaring, herkomst, beroep, m/v of zittingsduur? De redactie van PDC kan deze gegevens onder voorwaarden beschikbaar stellen voor wetenschappelijk onderzoek en journalistieke publicaties. Neem voor meer informatie contact op.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.



© PDC Informatie Architectuur - Alle rechten voorbehouden