Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD)

Logo VVD

De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) is een rechtse liberale partij, maar met op onder meer ethisch gebied progressievere standpunten. Politiek leider is sinds 31 mei 2006 Mark Rutte. De partij werd opgericht in 1948 als opvolger van de Partij van de Vrijheid (PvdV), die weer een voortzetting was van de vooroorlogse Liberale Staatspartij (LSP).

De VVD kreeg bij de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 33 zetels. Dit waren acht zetels minder dan bij de vorige verkiezingen. De VVD werd wel met afstand de grootste partij in de Tweede Kamer. In de Eerste Kamer heeft de VVD 13 zetels, en vormt ook daar de grootste fractie.

De VVD is sinds oktober 2010 regeringspartij. In 2007 - 2010 was de partij in de oppositie, na daarvoor ruim twaalf jaar te hebben geregeerd. In het huidige kabinet met de PvdA heeft de VVD zeven ministers, onder wie premier Mark Rutte, en drie staatssecretarissen.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 was Mark Rutte, net als de vorige drie verkiezingen, lijsttrekker. Na het terugtreden van Henry Keizer was Jeannette Baljeu enige tijd waarnemend partijvoorzitter en nu is Eric Wetsels dat.

Zetels

VVD en de Tweede Kamerverkiezingen

VVD en de Eerste Kamerverkiezingen

Jaar

Lijsttrekker

Kandidaten

Zetels

Percentage

2015

Loek Hermans

Lijst 2015

13

16,8

2011

Loek Hermans

Lijst 2011

16

21,1

2007

Uri Rosenthal

Lijst 2007

14

19,2

2003

Nicoline van den Broek-Laman Trip

Lijst 2003

15

19,2

1999

Frits Korthals Altes

*

19

25,3

1995

Frits Korthals Altes

*

23

30,7

  • (Nog) niet beschikbaar

In de databank van de Kiesraad vindt u meer informatie over de VVD en de verkiezingen sinds 1948.

Beginselen

In het beginselprogramma van de VVD staat dat de partij de individuele vrijheid zeer belangrijk vindt en dat de staat zich niet dient te bemoeien met de individuele vrijheden van haar burgers. De overheid dient wel te zorgen voor de veiligheid van haar burgers.

Bestuursvorm

De algemene vergadering (AV) is het hoogste partijorgaan en bestaat uit een algemene vergadering van afgevaardigden en een algemene ledenvergadering; leden mogen stemmen over voor de algemene ledenvergadering geagendeerde voorstellen; de AV kan besluiten tot een ledenraadpleging.

Ruim 400 afdelingen (gemeenten) werken samen in regionaal verband en in 'kamercentrales' (gelijk aan de 19 kiesdistricten); vertegenwoordigers van de kamercentrales komen bijeen in de partijraad (een adviserend orgaan).

Partijvoorzitter

De partijvoorzitter van de VVD is Eric Wetzels. In juni 2014 volgde Henry Keijzer Benk Korthals op, die sinds 2011 voorzitter was.

Historische ontwikkeling

De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) werd opgericht op 24 januari 1948 als fusie van de in 1946 opgerichte liberale Partij van de Vrijheid en het Comité-Oud. Met de komst van enkele oud-leden van de Vrijzinnig-Democratische Bond vanuit de PvdA, die zich in de PvdA niet thuisvoelden, werd het behoudend liberalisme nieuw leven ingeblazen. Eén van de oud-VDB'ers was Oud, die ook de eerste partijvoorzitter en fractieleider werd van de VVD. Bij de oprichting speelde verder D.U. Stikker en H.A. Korthals een belangrijke rol.

De VVD nam van 1948-1952 deel aan de kabinetten-Drees I en -Drees II, de zogenaamde 'brede basiskabinetten.'

Tot aan het einde van de jaren vijftig vertoonde zowel het ledental als het aantal kiezers van de VVD onder de leiding van Oud een gestaag opgaande lijn. Het ledenaantal groeide van ruim 22.000 in 1948 tot circa 35.000 in 1959. In dezelfde periode nam het aantal Tweede Kamerzetels toe van acht tot negentien (waarbij bedacht moet worden dat in 1956 het aantal Tweede Kamerzetels werd uitgebreid van 100 naar 150).

In de jaren zestig stagneerde de groei enigszins. Wel nam de VVD nu regelmatig deel aan de regering. Intern waren de gemoederen in beweging gekomen, mede door het binnen de partij in 1962 opgerichte Liberaal Democratisch Centrum (LDC). Dit centrum wilde de VVD in een meer progressieve richting sturen. Als reactie hierop verlieten enkele leden van de rechtervleugel de partij. Overigens bleek de invloed van het LDC niet erg groot te zijn, waar de eigen verdeeldheid mede debet aan was. Een aantal hunner keerden de VVD de rug toe en waren betrokken bij de in 1966 opgerichte Democraten'66.

Mede als gevolg van de sociaal-culturele veranderingen in de jaren zestig, zoals ontzuiling, deconfessionalisering, democratisering en individualisering, brak er rond 1970 weer een tijd van uitbundige groei aan. Deze 'gouden tijd' die werd ingeluid met het aantreden van Hans Wiegel in 1971 als partijleider, zou tot 1982 duren.

Wiegel was bij zijn aantreden als partijleider nog zeer jong, namelijk 29 jaar. Met een populistische stijl wist hij de tot dan toe wat elitaire VVD om te vormen tot een brede volkspartij, die ook steun kreeg van middenstanders en arbeiders. Hij pleitte sterk voor het terugdringen van overheidsbemoeienis en voor een zuinige overheid. Hiermee zette hij zich sterk af tegen de vakbonden en de PvdA. Zijn lijn werd gesteund door partijvoorzitter Haya van Someren en de fractievoorzitter in de Senaat, Harm van Riel.

In de jaren '80 maakte de VVD bijna voortdurend deel uit van de regering. Na het vertrek van Wiegel kende de partij onder Ed Nijpels een verdere bloei. Bezwaren tegen zijn leiding en enkele interne conflicten leidden er in 1986 toe dat de winst uit 1982 weer verloren ging.

Na de verkiezingen van 1989 belandde de VVD in de oppositie. In deze periode wist de partij zich geleidelijk aan te herstellen. In 1994 werden onder leiding van Bolkestein bij de Tweede Kamerverkiezingen 31 zetels gehaald. De liberalen traden weer toe tot de regering. Samen met de PvdA en D66 vormden zij de 'Paarse coalitie'.

Lijsttrekker Bolkestein trad niet toe tot het kabinet, maar bleef fractievoorzitter in de Tweede Kamer. Ook na de verkiezingen van 1998 en 2002 bleef de VVD deel uitmaken van het kabinet (in 1998 Paars II, in 2002 met CDA en LPF).

In 2004 verliet Geert Wilders de VVD-Tweede Kamerfractie uit onvrede over de koers van zijn partij, met name ten aanzien van integratie en mogelijke toetreding van Turkije tot de EU. Met de lijst-Wilders/Partij voor de Vrijheid behaalde hij in november 2006 negen zetels. In 2007 werd Rita Verdonk, die bij de verkiezingen van 2006 als nummer twee op de lijst was opgetreden, uit de fractie gezet vanwege herhaalde kritische opmerkingen over de koers van de fractie.

In 2008 vierde de VVD haar 60-jarig jubileum. Bij de verkiezingen van 2010 werd de VVD voor het eerst in haar bestaan de grootste fractie in de Tweede Kamer.

Vrouwen

De VVD is vanaf haar ontstaan een sterk emancipatorische partij geweest, waarin vrouwen steeds een belangrijke rol speelden. De VVD zette zich (vaak samen met de PvdA en later met D66) in voor gelijke rechten van mannen en vrouwen. Diverse vrouwelijke VVD'ers speelden een belangrijke rol in de Tweede Kamer en als minister.

Instituten, organisaties en bladen

Scholingsinstituut

Haya van Somerenstichting

Wetenschappelijk instituut

Prof.mr. B.M. Teldersstichting

Wetenschappelijk tijdschrift

'Liberaal Reveil' (6x per jaar)

Jongerenorganisatie

Jongeren Organisatie "Vrijheid en Democratie (JOVD)

Vrouwenorganisatie

Stichting Organisatie Vrouwen in de VVD

Europese organisaties

European Liberal, Democrat and Reform Party (ELDR)

Mondiale organisatie

Liberal International (LI)

Partijblad

kwartaalblad 'Liber'

Jongerenblad

'Driemaster'; e-zine 'HBNB'

Vrouwenblad

'De liberale vrouw'

Europees blad

geen


Meer over