Drs. H.A. (Henk) Korthals

foto Drs. H.A. (Henk) Korthalsvergrootglas

Vooraanstaand naoorlogs liberaal politicus, tweede man van de VVD-fractie. Afkomstig uit de journalistiek. Was als Tweede Kamerlid actief op het gebied van de europese samenwerking, economische zaken en defensie, en maakte deel uit van de enquêtecommissie regeringsbeleid 1940-1945 . Europeaan in hart en nieren en lid van het Europees Parlement. Vicepremier en minister van Verkeer en Waterstaat in het kabinet-De Quay . Stimuleerde in een tijd van welvaartsgroei sterk de aanleg van wegen. Werd door Oud als zijn opvolger gezien, maar trok zich in 1963 terug, omdat hij de confrontatie met partijgenoot-senator Van Riel vreesde. Deftige, integere politicus, die duidelijk tot de vooruitstrevende vleugel van zijn partij behoorde en die uit was op consensus.

Vrijheidsbond , PvdV , VVD
in de periode 1945-1976: lid Tweede Kamer, minister, viceminister-president, lid Europees Parlement (vóór 1979), lid Raad van State

Voornamen (roepnaam)

Hendrik Albertus (Henk)

Personalia

geboorteplaats en -datum
Dordrecht, 3 juli 1911

overlijdensplaats en -datum
Tarrytown (New York, VS), 3 november 1976

levensbeschouwing
Hervormd: vrijzinnig

Partij/stroming

partij(en)
  • Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", tot 14 maart 1946 (vanaf februari 1938 zonder de toevoeging "de Vrijheidsbond")
  • PvdV (Partij van de Vrijheid), van 14 maart 1946 tot 24 januari 1948
  • VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 24 januari 1948

Hoofdfuncties/beroepen

  • redacteur-overzichtschrijver NRC (Nieuwe Rotterdamsche Courant), van 1936 tot oktober 1940
  • ambtenaar afdeling middenstand, ministerie van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, van oktober 1940 tot 1942
  • ambtenaar afdeling secretariaat, directie Handel en Nijverheid, ministerie van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, van 1942 tot 1945
  • adjunct-secretaris College van Handel en Nijverheid, van 1942 tot 1945
  • redacteur illegale blad "Slaet op den Trommele"
  • politiek redacteur NRC (Nieuwe Rotterdamsche Courant), van mei 1945 tot december 1945
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 19 mei 1959
  • lid gemeenteraad van Voorschoten, van 2 september 1946 tot 6 september 1949
  • lid gemeenteraad van Voorschoten, van 28 november 1949 tot 19 december 1958
  • lid Gemeenschappelijke Vergadering van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, van 10 september 1952 tot 1 januari 1958
  • lid Europees Parlement, van 1 januari 1958 tot 19 mei 1959 (aangewezen door de Staten-Generaal)
  • minister van Verkeer en Waterstaat en viceminister-president, van 19 mei 1959 tot 24 juli 1963
  • minister van Zaken Overzee ad interim, van 19 mei 1959 tot 1 september 1959 (departement opgeheven bij besluit van 18 augustus 1959)
  • minister belast met coördinatie van aangelegenheden Suriname en de Nederlandse Antillen betreffend en met de zorg voor aan Suriname en de Nederlandse Antillen te verlenen hulp en bijstand, van 1 september 1959 tot 24 juli 1963
  • lid Raad van State, van 1 april 1964 tot 3 november 1976 (benoemd bij K.B. van 5 maart 1964)

Activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met defensie, buitenlandse zaken en economische zaken en aanvankelijk ook met binnenlandse zaken, sociale zaken en volksgezondheid
  • Voerde in 1949 het woord bij de behandeling van de ontwerp-Wet op de bedrijfsorganisatie
  • Was in 1957 één van de woordvoerders van zijn fractie bij de behandeling van het wetsvoorstel tot goedkeuring van het E.E.G.-verdrag
  • Droeg medio 1960 een belangrijk deel van de aangelegenheden betreffende het binnenlands vervoer over aan staatssecretaris Stijkel

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Tijdens zijn ministerschap werd begonnen met de droogmaking van de Lauwerszee, met de aanleg van de IJ-tunnel en met de modernisering van Schiphol. Verder werden onder meer rijkswegen aangelegd van Schiphol naar de Velsertunnel, door de Betuwe, van Hoevelaken naar Zwolle, van Eindhoven naar Venlo en bij de Brienenoordbrug.
  • Bevorderde verdere financiële steun aan Suriname en de Nederlandse Antillen onder meer ten behoeve van wegenaanleg, havenverbetering en verbetering van vliegvelden
  • Had een belangrijk aandeel in de begin 1961 gehouden Rondetafelconferentie over de staatkundige toekomst van Suriname en de Nederlandse Antillen. Voorzichtige plannen voor grotere zelfstandigheid werden in 'de ijskast' gezet. Er werd slechts een studie ingang gezet naar fasegewijze aanpassing van het Statuut.
  • Bepaalde in 1961 dat voetgangers op officiële oversteekplaatsen (zebrapaden) voorrang krijgen. Het is verboden om binnen 30 meter van een zebrapad de rijweg over te steken.
  • Diende in 1961 de ontwerp-Ontgrondingenwet in. Deze werd door zijn opvolger Suurhoff in 1966 in het Staatsblad gebracht. (6.338)
  • Bracht in 1963 samen met minister Zijlstra de Nota inzake de KLM uit over financiële problemen bij die luchtvaartmaatschappij. Op basis van een rapport van McKinsey werd besloten tot een reorganisatie in de raad van bestuur. (7.022)
  • Diende in 1963 samen met de ministers Toxopeus en Zijlstra de ontwerp-Wet Uitkeringen Wegen in. De wet zou in 1966 in het Staatsblad komen. (6.294)

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1961 een wijziging van de Wegenverkeerswet tot stand, waardoor ook buiten de bebouwde kom een maximumsnelheid kan worden ingevoerd. In eerste instantie ging om snelheidsbeperking bij bijvoorveeld wegwerkzaamheden of op gevaarlijke wegen. Vaststelling geschiedt bij AMvB. (6.266)
  • Bracht in 1962 een wijziging (Stb. 533) van de Motorrijtuigenbelastingwet tot stand, waardoor het gebruik van parkeermeters mogelijk werd om langparkeerders uit binnensteden te kunnen weren. (6.511)

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
Zijn vader was hoofd van een technische dienst bouw- en woningdienst en directeur van de stichting tot exploitatie van het gemeentelijk woningbezit

niet-aanvaarde politieke functies
  • minister van Binnenlandse Zaken of Verkeer, september 1956 (tijdens formatie-De Gaay Fortman)
  • minister van Verkeer en Waterstaat, oktober 1956 (tijdens formatie-Burger; trok zich op het laatste moment terug)

Publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • A.W. Abspoel, "Van Binnen- en Buitenhof" (1956), 99-101
  • J.L. Heldring, "Korthals, Hendrik Albertus (1911-1976)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 267
  • H.J.L. Vonhoff, "Liberalen onder één dak" (1998), 76
  • Wie is dat? 1956

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.