VVD
functie(s) in de periode 1956-1976: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK
Personalia
voornamen (roepnaam)
Harm (Harm)
titulatuur en naam
Mr. H. van Riel Harm (Harm)
geboorteplaats en -datum
Hoofddorp (gem. Haarlemmermeer), 18 februari 1907
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 13 december 1980
begraafplaats en -datum
Assen, Noorderbegraafplaats, 18 december 1980
levensbeschouwing
geen godsdienst
Partij/stroming
partij(en)
- PvdV (Partij van de Vrijheid), van 14 maart 1946 tot 24 januari 1948
- VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 24 januari 1948
Hoofdfuncties/beroepen
- repetitor Oud-Vaderlands recht te Leiden, van 1928 tot december 1929
- tweede secretaris Kamer van Koophandel te Dordrecht, van december 1929 tot juni 1930
- procuratiehouder bankiersfirma "R. Mees en Zoonen" te Rotterdam, van juni 1930 tot 1941
- directeur bijkantoor Kneuterdijk, bankiersfirma "R. Mees en Zoonen" te 's-Gravenhage, van 1941 tot 1954
- lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 20 juni 1946 tot 3 juni 1970
- lid Gedeputeerde Staten (belast met financiën) van Zuid-Holland, van 6 juli 1954 tot 3 juni 1970
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 5 juni 1963
- fractievoorzitter VVD Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 2 december 1958 tot 3 juni 1976
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 2 juli 1963 tot 3 juni 1976
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid dagelijks bestuur PvdV, van 27 april 1946 tot 24 januari 1948
- vicevoorzitter VVD, van 9 april 1949 tot 15 mei 1963
- lid commissie overheidssubsidie aan de kunst, VVD, vanaf mei 1951
- lid bestuur VVD afdeling 's-Gravenhage, vanaf 1954
- vicefractievoorzitter VVD Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 2 december 1958
- adviserend lid dagelijks bestuur VVD, van 1963 tot 1966
- erelid VVD, mei 1977
Nevenfuncties
- lid Raad van Commissarissen N.V. Rotterdamse Assurantie- en Likwidatiekas, van 1941 tot 1960
- lid bestuur Haags Cultureel Centrum, van 1946 tot 1954
- lid Raad van Commissarissen N.V. Nederlandse Maatschappij tot Exploitatie van Onroerende Goederen te 's-Gravenhage, van 1947 tot 1958
- lid Raad van Commissarissen N.V. Continentale Handelsbank, van 1947 tot 1958
- lid bestuur Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, departement Den Haag, van 1948 tot 1955
- lid en vicevoorzitter Raad van Commissarissen N.V. Motorenfabriek "Pluvier" te Rotterdam, van 1949 tot 1969
- lid bestuur Q.M. Gastmann-Wichers Stichting, van 1950 tot 1955
- lid Nationale Raad Welzijn Militairen, van 1950 tot 1963
- lid Raad van Commissarissen Algemene verzekeringsmaatschappij "Hercules" te Rotterdam, van 1951 tot 1953
- lid Raad van Commissarissen lakenfabriek "J.J. Krantz & Zoon" te Leiden, van 1951 tot 1966
- lid Raad van Beheer Koningin Julianafonds, van 1951 tot 1958
- penningmeester Pensioenfonds voor letterkundigen en het Willem Kloosfonds, van 1951 tot 1969
- penningmeester werkcomité standbeeld van Ir.Lely op de Afsluitdijk, 1953
- voorzitter bestuur Kinderbijslagvereveningsfonds, van 1954 tot 1958
- lid SVr (Sociale Verzekeringsraad), van 1955 tot 1967
- lid bestuur Fonds "Weldadig en Zorgvuldig", van 1955 tot 1963
- lid bestuurscommissie Haags Gemeentemuseum, van 1955 tot 1958
- thesaurier Stichting Wereldtentoonstelling Brussel, van 1956 tot 1958
- lid Defensiecommissie, vanaf 1 april 1957 (nog in 1967)
- lid Commissie van Bijstand Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, van 1958 tot 1967
- voorzitter Nederlands Economisch Historisch Archief, van 1958 tot 1967
- lid bestuur Stichting Noorder Dierenpark te Emmen, van 1958 tot 1967
- lid commissie bestuurlijke problemen Rijnmondgebied (Commissie-Klaasesz), van september 1958 tot juli 1960
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, vanaf januari 1957 (nog in 1959)
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 7 januari 1958 tot 16 april 1958
- plaatsvervangend lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa, van 28 april 1958 tot 18 oktober 1972
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 24 maart 1959 tot 26 april 1960
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1960 tot 10 januari 1961
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 3 januari 1962 tot 28 december 1966
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Buitenlandse Zaken 1962 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van januari 1962 tot februari 1962
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Buitenlandse Zaken 1964 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van januari 1964 tot februari 1964
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Defensie 1968 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 13 oktober 1967 tot 12 december 1967
- lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 12 december 1967 tot 3 juni 1976
- voorzitter vaste commissie voor Defensie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 12 december 1967 tot 3 juni 1976
- lid Noord-Atlantische Assemblée, vanaf mei 1969 (vijftiende zitting)
- lid Noord-Atlantische Assemblée, van september 1971 tot juni 1973
Opleiding
primair onderwijs
- Openbare lagere school te Hoofddorp, tot 1916
- Openbare lagere school te Emmen, van 1916 tot 1918
voortgezet onderwijs
- gymnasium-a, Openbaar "Barlaeus Gymnasium" te Amsterdam, van 1918 tot 1921
- gymnasium-a, Stedelijk Gymnasium te Assen, van 1921 tot 1922 (tot en met de vierde klas)
- privélessen bij ds. J.N. Bakhuizen van den Brink te Emmen, van 1922 tot 1923 (staatsexamen gymnasium)
academische studie
- klassieke letteren, Rijksuniversiteit Leiden, van 4 oktober 1923 tot mei 1924
- Nederlands recht, Rijksuniversiteit Leiden, van 1923 tot 16 november 1928
Activiteiten
als parlementariër
- Was naast fractievoorzitter woordvoerder buitenlandse Zaken en defensie van de VVD in de Eerste Kamer. Hield zich aanvankelijk ook bezig met hoger onderwijs, economische zaken, sociale zaken en justitie.
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1958 met Molenaar, De Vos van Steenwijk en De Wilde tot de leden van de VVD-fractie die tegen de ontwerp-Pachtwet stemden
- Stemde in 1958 als enige van zijn fractie tegen een wetsvoorstel over de universitaire studie notariaat
- Stemde in 1961 als enige van zijn fractie vóór de ontwerp-Prijzenwet
- Stemde in 1965 als enige van zijn fractie tegen de ontwerp-Ontgrondingenwet, vanwege de in zijn ogen te grote mate van centralisatie.
- Stemde in 1972 als enige tegen een wijziging van de Kieswet over de verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd. Vroeg daarover hoofdelijke stemming.
- Stemde in 1975 tegen het initiatiefwetsvoorstel-Franssen/Jurgens tot wijziging van de Zondagswet (openstelling zwembaden op zondag)
Wetenswaardigheden
algemeen
- Kwam in conflict met Oud over de totstandkoming van het kabinet-De Quay. Hij vond dat de VVD een post in de financieel-economische hoek had moeten claimen en had zelf ambities om minister van Defensie te worden.
- Leidde in 1960 het verzet tegen het wetsvoorstel inzake de voetbaltoto. De VVD wilde eigenlijk een hoger prijsbedrag en anders dan de Tweede Kamerfractie onder leiding van Oud wilde hij zich niet neerleggen bij het gesloten compromis.
- In mei 1962 zegde hij en zijn fractie het vertrouwen in VVD-minister Visser op vanwege diens beleid in de zaak-Van der Putten, maar de fractie stemde wel voor diens begroting
- Was een tegenstander van confessionele partijvorming
- Voerde felle oppositie tegen het kabinet-Den Uyl; was sterk antisocialistisch
- Kleurrijke persoonlijkheid die door zijn provocatieve uitspraken voor zichzelf vaak een negatieve opschudding veroorzaakte. Scherp debater.
- Nam ontslag als Eerste Kamerlid, omdat hij zich niet kon verenigen met het abortusstandpunt van zijn partij
uit de privésfeer
- Zijn moeder was gemeenteraadslid van Emmen. Tevens was zij voorzitster van de Bond voor Vrouwenkiesrecht.
- Werd enige jaren opgevoed door zijn Drentse, maar in Amsterdam woonachtige, grootouders
- Had van jongs af aan een tamelijke afkeer van fysieke inspanning
- Zeer erudiet; bezat enkele duizenden boeken. De door hem geschreven boeken zijn echter van matige kwaliteit.
- Hoewel hij onkerkelijk was, legde hij als Kamerlid steeds de eed af
anekdotes en citaten
- Eén van zijn uitspraken was: "Het mooiste dat ik ken is de Nederlandse vlag op een oorlogsschip".
- Toen hij achter de VVD-bestuurstafel zat, merkte hij eens tegen zijn buurman op over een spreker: "die man is een idioot". Toen de buurman hem erop wees dat zijn microfoon aanstond en iedereen de opmerking had gehoord, zei hij: "dat was ook de bedoeling".
- Vaak las hij (dikke) boeken in één keer, tot diep in de nacht, uit. Hij kende de inhoud dan van haver tot gort en wist jaren later nog passages (inclusief pagina) te noemen.
verkiezingen
- Werd in 1956 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland
- Werd in 1963, 1966 en 1971 gekozen door Groep IV: Zuid-Holland
woonplaats(en)/adres(sen)
- Hoofddorp, tot 1916
- Emmen, van 1916 tot 1923
- Amsterdam, van 1918 tot 1921 (woonde bij zijn grootouders (grootvader Harm Smeenge))
- Leiden, van 1923 tot 1929
- Rotterdam, nabij de Leuvehaven, van 1929 tot 1941
- 's-Gravenhage, Nassau Dillenburgstraat 40, omstreeks 1948 tot 1956
- 's-Gravenhage, Van Alkemadelaan 350, Flatgebouw "Duinwijck", flat nr. 3, van 1956 tot 1980
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1965
relevante buitenlandse reizen
reis naar Zuid-Afrika, 1971
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid Vereniging tot steun van het Koningin Wilhelminafonds
- lid Vereniging Historische Vereniging Zuid-Holland
- lid Vereniging tot beoefening van het Overijssels Regt en Geschiedenis
- lid Drentsch Genootschap
- lid Vereniging "Ex Oriente Lux"
- lid Vereniging Haagse Museumvrienden
- lid Haags Historische Gezelschap
- lid Historisch Genootschap "Roterodamum
- lid Historisch Genootschap te Utrecht
- lid Comité Rembrandtherdenking, 1955
hobby's
geschiedenis
militaire dienst
- aspirant vaandrig luchtdoelartillerie, Koninklijke Landmacht, van 1923 tot 1923 (na 3 maanden op medische gronden met groot verlof)
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "De Goorspraken van Drenthe 1565-1566" (1926)
- "Geschiedenis der Provinciale Staten van Zuid-Holland 1850-1914" (1979)
- "Geschiedenis van het Nederlandse liberalisme in de 19e eeuw" (1981)
- artikelen in tijdschriften op historisch gebied
literatuur/documentatie
- G. Puchinger, "Hergroepering der partijen? (1968), 57
- "Mr. H. van Riel in gesprek met Joop van Tijn" (1970)
- W. Jungman, "Harm van Riel. Een heer van stand in de Nederlandse politiek" (1981)
- J.G. Bruggeman, "H. van Riel - Een ouderwetse liberaal", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD. 16 Biografische schetsen" (1988), 42
- H. van der Hoeven, "Riel, Harm van (1907-1980)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 421
- H.J.L. Vonhoff, "Liberalen onder één dak" (1998), 198
- J. Stam, "De Souffleur en de voorman", in Volkskrant-magazine (24-03-2001)
- M. Verheijen, "Harm van Riel. Een rechtse provo" (2016)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd
vader
W.H. van Riel, Willem Hendrik
geboorteplaats en/of -datum
Alblasserdam, 23 augustus 1874
beroep vader
directeur van het postkantoor te Hoofddorp en te Emmen
moeder
H.A. Smeenge, Henderika Alberdina
geboorteplaats en/of -datum
Assen, 11 oktober 1879
beroep moeder
- schoolopziener, van 1916 tot 1936
- inspectrice van het lager onderwijs
broers en zusters
2 broers (zelf de oudste zoon)
familierelaties
