CHU, CDA
functie(s) in de periode 1971-1994: lid Tweede Kamer, staatssecretaris
Personalia
voornamen (roepnaam)
Gerard (Gerard)
titulatuur en naam
Drs. G. van Leijenhorst Gerard (Gerard)
geboorteplaats en -datum
Ede, 11 juni 1928
overlijdensplaats en -datum
Garderen (gem. Barneveld), 28 december 2001
levensbeschouwing
- Gereformeerd (lid Gereformeerde Gemeenten)
- Hervormd (lid Gereformeerde Bond tot verbreiding en verdediging van de Waarheid in de Nederlandse Hervormde (Gereformeerde) Kerk)
Partij/stroming
partij(en)
- CHU (Christelijk-Historische Unie), tot 11 oktober 1980
- CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980
Hoofdfuncties/beroepen
- leraar schei- en natuurkunde v.h.m.o., "Christelijk Lyceum" te Almelo, van augustus 1954 tot augustus 1955
- leraar schei- en natuurkunde v.h.m.o., "Christelijk Lyceum" te Gouda, van augustus 1955 tot augustus 1971
- lid gemeenteraad van Gouda, van 1 september 1970 tot 1 september 1971
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 augustus 1971 tot 11 september 1981
- staatssecretaris van Binnenlandse Zaken (onder meer belast met minderhedenbeleid en rampenbestrijding), van 11 september 1981 tot 4 november 1982
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1982 tot 8 november 1982
- staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen (belast met basisonderwijs en de verzorgingsstructuur), van 8 november 1982 tot 14 juli 1986
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 juni 1986 tot 17 mei 1994
takenpakket (staatssecretaris)
- Was als staatssecretaris van Binnenlandse Zaken belast met 1. de coördinatie van het minderhedenbeleid; 2. het bevorderen van de uitvoering van de Arbeidsomstandighedenwet voor de burgerlijke openbare dienst; 3. de aangelegenheden betreffende de brandweer, alsmede de rampenbestrijding en hulpverlening; 4. de coördinatie van het beleid met betrekking tot de civiele verdediging; 5. andere aan hem van geval tot geval toevertrouwde aangelegenheden.
- Was als staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen belast met aangelegenheden op het terrein van 1. het directoraat-generaal voor het basisonderwijs; 2. de directie Verzorgingsstructuur, met dien verstande dat niet tot zijn taak werd gerekend de coördinatie van het onderwijsvoorrangsbeleid.
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur CHU kiesvereniging Gouda (nog in 1971)
- lid bestuur CHU Kamerkring Leiden (nog in 1971)
- lid hoofdbestuur en Unieraad CHU, van 1962 tot 1968
- lid dagelijks bestuur CHU, van oktober 1968 tot 24 september 1971
- waarnemend secretaris CHU, van 1 september 1969 tot 28 november 1969
- secretaris CHU, van 28 november 1969 tot 24 september 1971
- lid bestuur Stichting Uniepers, omstreeks 1970
- redacteur CHU-weekblad "De Nederlander", omstreeks 1970
- tweede vicefractievoorzitter CDA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 12 januari 1978 tot 11 september 1981
Nevenfuncties
- eindredacteur "Wapenveld", maandblad van de orthodox-protestantse studentenvereniging CSFR, omstreeks 1965 (nog in 1969)
- lid Raad van Beheer Protestants-Christelijke besturenraad
- lid bestuur Hervormde internaten voor schipperskinderen
- lid bestuur Christelijk onderwijs voor schipperskinderen
- lid bestuur Stichting Watertransport
- lid bestuur Christelijke blindenbibliotheek
- lid afdelingsraad Protestants-Christelijk onderwijs, KBO
- lid Raad van Beheer, Unie "School en Evangelie"
- lid bestuur van enige Christelijke scholen
- lid bouw- en restauratiecommissie, Nederlandse Hervormde kerk
- voorzitter CBOB (Christelijke Bond van Ondernemers in de Binnenvaart), van januari 1976 tot september 1981
- voorzitter bestuur Christelijk onderwijs voor schipperskinderen
- voorzitter FSO (Federatie van Schippersorganisaties), omstreeks 1976
- lid Raad van Bestuur NPRC (Stichting Nederlandse Particuliere Rijnvaartcentrale), omstreeks 1976
- voorzitter Raad van Bestuur NPRC (Stichting Nederlandse Particuliere Rijnvaartcentrale)
- lid bestuur Stichting Bijzondere Leerstoelen Onderwijsrecht, omstreeks april 1989 (nog in 1993)
- voorzitter Christelijke Lectuurcentrale, omstreeks januari 1990 (nog in 1993)
- voorzitter Commissie Toekomst voor Protestants-Christelijk Onderwijs, tot 1990
- lid algemeen bestuur PCO (Protestants-Christelijk Onderwijs), omstreeks maart 1991 (nog in 1993)
- lid bestuur Federatie Protestants-Christelijke Instellingen Thuiszorg, omstreeks maart 1992 (nog in 1993)
- voorzitter Stichting "Levenswensverklaring", vanaf januari 1997
- lid bestuur Gemeenschap van Zendings-Diaconessen in Nederland, omstreeks 2000
- lid bestuur Protestants-Christelijke Vereniging Jeugdzorg, PCK, omstreeks 2000
- voorzitter Israël Comité Nederland
afgeleide functies, presidia etc.
- plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 9 juni 1977 tot juni 1981
- voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Kampeerwet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 23 juni 1977 tot januari 1981
- voorzitter bijzondere commissie voor Culturele Minderheden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 3 juni 1980 tot 11 september 1981
- voorzitter vaste commissie voor Onderwijs en Wetenschappen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 9 september 1986 tot 17 mei 1994
Opleiding
primair onderwijs
- Prot.Chr. lagere school te Barneveld
voortgezet onderwijs
- h.b.s.-b, "Rijks Hogere Burgerschool" te Amersfoort, tot juli 1948
academische studie
- scheikunde, Rijksuniversiteit Utrecht, van september 1948 tot 7 juli 1954 (bijvak natuurkunde)
Activiteiten
als parlementariër
- Was onderwijswoordvoerder van de CHU- en CDA-Tweede Kamerfracties. Hield zich ook bezig met minderhedenbeleid, culturele zaken en ontwikkelingssamenwerking, en in de periode 1972-1977 tevens met omroepbeleid, milieubeleid en kernenergie.
- Voerde in 1974 het woord bij de behandeling van de Nota inzake het drugbeleid en wijziging van de Opiumwet
- Interpelleerde op 19 september 1974 minister Van Kemenade over de algemene en bijzondere aspecten verbonden aan de totstandkoming van de door de Minister van Onderwijs en Wetenschappen voorgestelde Stichting Leerplanontwikkeling
- Was in 1980/1981 woordvoerder van de CDA-fractie bij de behandeling van de ontwerp-Kampeerwet
opvallend stemgedrag
- In 1971 stemden hij en Tolman als enigen van hun fractie tegen een (aangenomen) motie-Ter Beek over bevordering van de instelling van VN-fondsen voor humanitaire en onderwijskundige hulp aan bevrijdingsbewegingen in Portugese koloniën
- Stemde in 1973 als enige van zijn fractie tegen een wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op kansspelen over uitbreiding van het aantal te houden loterijen
- In 1976 stemden hij en Tolman als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) motie-Koekoek over het staken van de ontwikkelingshulp aan Cuba
- Stemde in 1976 als enige van zijn fractie vóór een (aangenomen) motie-Voortman tegen aanleg van een rijksweg door Midden-Delfland
- In 1976 stemden hij en Tilanus als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) amendement-Jongeling over het schrappen van politieke gezindheid uit het (nieuwe) antidiscriminatie-artikel in de Grondwet
- Behoorde in 1978 tot de zes leden van zijn fractie die tegen een motie-Terlouw stemden waarin de regering werd gevraagd aan de VS en andere NAVO-bondgenoten mee te delen dat de Kamer productie van de Neutronenbom afwees
- Stemde in 1979 als enige van zijn fractie tegen een motie-Brinkhorst over de wenselijkheid van feitelijke contacten met de PLO
- Behoorde in 1979 tot de vijf leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Aanpassing aan de richtlijn van de EG inzake gelijke behandeling van mannen en vrouwen stemden
- Behoorde in 1979 tot de acht leden van zijn fractie die tegen een motie van fractiegenoot J.N. Scholten stemden, waarin om een actievere Nederlandse rol in Europees verband werd gevraagd bij het instellen van een olieboycot tegen Zuid-Afrika
- In december 1980 stemden Couprie en hij als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel Wet afbreking zwangerschap
- Behoorde op 5 maart 1981 tot de minderheid (20 leden) van zijn fractie die tegen een (aangenomen) motie-Duinker stemden, waarin het beleid met betrekking tot de huren in stadsvernieuwingsgebieden impliciet werd afgekeurd
- In 1981 stemden Schakel en hij als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel Goedkeuring van het voornemen tot opzegging van het cultureel verdrag met Zuid-Afrika
- Stemde in 1991 als enige van zijn fractie tegen een wetsvoorstel tot verruiming van de Winkelsluitingswet
- Stemde in 1992 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel inzake de instantloterij
- Stemde in 1993 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel Algemene Wet gelijke behandeling (anti-discriminatiewet)
- Stemde in 1993 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel over euthanasie (melding levensbeëindiging)
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Op 20 januari 1987 verwierp de Eerste Kamer het door hem en minister Brinkman verdedigde wetsvoorstel Onderwijsvoorrangswet. Beide regeringspartijen stemden tegen, evenals SGP, GPV en RPF. (18.775)
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1982 de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs (ISOVSO) in het Staatsblad (Stb. 730) en in bracht 1984 de Overgangswet ISOVSO (Stb. 653) tot stand. De ISOVSO regelde voor 10 jaar het onderwijs aan kinderen die aangewezen waren op een orthopedagogische benadering, zoals dove en slechthorende, blinde en slechtziende, meervoudig gehandicapte, en langdurig zieke kinderen en (zeer) moeilijk lerende kinderen of kinderen met leer- en opvoedingsmogelijkheden. In de wet stonden bepalingen over bekostiging van zowel openbare als bijzondere scholen, het toezicht en de vereisten aan onderwijzend personeel. De Overgangswet ISOVSO regelde behalve het overgangsrecht ook inwerkingtreding van de ISOVSO per 1 januari 1985. (16.811 & 18.321)
- Bracht in 1983 de Overgangswet Wet op het basisonderwijs (OWBO) (Stb. 727) tot stand, die de overgang van kleuter- en lager-onderwijs naar basisonderwijs per 1 augustus 1985 regelt (17.628)
- Bracht in 1985 samen met staatssecretaris Van Eekelen een wet tot stand tot Goedkeuring van de op 24 februari 1983 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Culturele Overeenkomst met Marokko tot stand. De overeenkomst past bij het streven naar nauwere culturele banden met landen uit de Arabische regio. Ook speelt het belang de culturele betrekkingen te intensiveren met landen waaruit kwantitatief belangrijke in Nederland wonende culturele minderheden afkomstig zijn. (18.130)
- Bracht in 1986 samen met minister Deetman een wet (Stb. 255) tot stand tot wijzigingen in het bekostigingsstelsel voor het basisonderwijs. Hiermee worden de voorstellen van werkgroep-Londo doorgevoerd. Er wordt niet meer uitgegaan van de werkelijke uitgaven van scholen in voorgaande jaren, maar van noodzakelijke kosten (de normatieve onderwijskosten). Het financiële beheer van scholen moet daardoor worden verbeterd en de kosten voor het basisonderwijs beter beheersbaar worden. Het Londo-stelsel wordt met terugwerkende kracht per 1 augustus 1985 ingevoerd. (19.054)
Wetenswaardigheden
algemeen
- Was in 1971 medeondertekenaar van een brief aan het moderamen van de generale synode van de Hervormde Kerk waarin verontrusting werd uitgesproken over 'verwereldlijking' en gebruik voor revolutionaire doeleinden van het Evangelie
- Stemde in 1977 in de CDA-fractie tegen de abortusparagraaf in het ontwerp-regeerakkoord van CDA en VVD
- Was in de zomer van 1980 in beeld als mogelijke nieuwe minister van Defensie als opvolger van W. Scholten
- Was in de periode 1990-1994 enkele keren fungerend Kamervoorzitter
uit de privésfeer
- De voormalige CHU-Tweede Kamerfractie organiseerde in de zomer van 1999 een reünie bij Van Leijenhorst thuis, omdat hij toen al ernstig ziek was
verkiezingen
- Was in 1981 en 1982 nummer 3 op de kandidatenlijst van het CDA bij de Tweede Kamerverkiezingen (de hoogst geplaatste voormalige CHU'er)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Almelo, van 1954 tot 1955
- Gouda, H. Rietbergstraat 16, van 1955 tot 1972
- Garderen, Paleisweg 7, omstreeks 1973 (nog in 1990)
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 1982
- Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 26 augustus 1986
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid CSFR (Civitas Studiosorum in Fundamento Reformato)
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983)
- T. van Rijckevorsel en H. Enkelaar, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1988)
- J.M. Bik, "Christelijk politicus van kleine stappen. Gerard van Leijenhorst (1928-2001)", NRC Handelsblad, 31 dec. 2001
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Nieuwerkerk aan den IJssel, 8 november 1956
echtgeno(o)t(e)/partner
G.H. Swets, Geertruida Hendrika (Truus)
kinderen
2 dochters en 2 zonen
vader
W. van Leijenhorst, Willem
geboorteplaats en/of -datum
Ede, 20 oktober 1893
beroep vader
landbouwer
moeder
B. van Driesten, Berendina
geboorteplaats en/of -datum
Harskamp (gem. Ede), 14 december 1899
beroep grootvader (vaderskant)
landbouwer
beroep grootvader (moederskant)
landbouwer
