Drs. C.P. (Kees) van Dijk

foto Drs. C.P. (Kees) van Dijkvergrootglas

Uit de CHU afkomstige CDA-politicus van streng gereformeerden huize. Was in de Tweede Kamer eerst woordvoerder volkshuisvesting, maar hield zich al spoedig ook bezig met financiën, handelspolitiek en economische zaken. Werd in het tweede kabinet-Van Agt minister voor ontwikkelingssamenwerking. Keerde in 1982 terug naar de Kamer en maakte furore als voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie RSV. Op het eerste gezicht een steile calvinist, maar beschikkend over droge humor. In het tweede kabinet-Lubbers minister van Binnenlandse Zaken en toen enige tijd uitgeschakeld door hartklachten. Besloot zijn politieke loopbaan als senator.

CDA
in de periode 1978-1999: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister

voornamen (roepnaam)

Cornelis Pieter (Kees)

personalia

geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 25 juli 1931

overlijdensplaats en -datum
Rotterdam, 29 december 2008

levensbeschouwing
  • Gereformeerd (lid Gereformeerde Gemeenten), tot 1954
  • Hervormd: orthodox, vanaf 1954

partij/stroming

partij(en)
  • CHU (Christelijk-Historische Unie), van 1973 tot 11 oktober 1980
  • CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980

hoofdfuncties/beroepen

  • economisch medewerker "Nederlandse Bank van Suid-Afrika" te Pretoria (Zuid-Afrika), van augustus 1956 tot 1959
  • economisch medewerker "Imperial Chemical Industries" te Johannesburg (Zuid-Afrika), van 1959 tot 1960
  • bestuursambtenaar in Nieuw-Guinea, vanaf 1960
  • hoofd plaatselijk bestuur te Kepi (Nieuw-Guinea)
  • onder-afdelingshoofd van Mappi (Nieuw-Guinea), tot november 1962
  • docent maatschappijleer en politieke zaken, BVD (Binnenlandse Veiligheidsdienst), van maart 1963 tot 1964
  • consultant onderwijszaken, OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) te Parijs, van 1964 tot 1966
  • medewerker Wereldbank te Washington (VS), vanaf 1966
  • hoofd onderwijsdivisie, Wereldbank te Washington (VS), tot 1973
  • zelfstandig economisch adviseur ontwikkelingssamenwerking, van 1973 tot 1977
  • lid gemeenteraad van Rotterdam, van 3 september 1974 tot 29 september 1977
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1977 tot 11 september 1981
  • minister zonder portefeuille, belast met ontwikkelingssamenwerking (minister voor ontwikkelingssamenwerking), van 11 september 1981 tot 4 november 1982
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1982 tot 14 juli 1986
  • minister van Binnenlandse Zaken, van 14 juli 1986 tot 3 februari 1987
  • minister: niet belast met de leiding van een ministerie, van 3 februari 1987 tot 6 mei 1987 (i.v.m. hartoperatie)
  • minister van Binnenlandse Zaken, van 6 mei 1987 tot 7 november 1989
  • ambteloos, vanaf 7 november 1989
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 11 juni 1991 tot 8 juni 1999

partijpolitieke functies

  • voorzitter commissie financiën, CDA-fractie Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1980 tot 1981
  • voorzitter commissie financiën, CDA-fractie Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1982 tot 1986
  • lid commissie Buitenland CDA, van 1990 tot 1996
  • voorzitter werkgroep Ontwikkelingssamenwerking CDA, van 1990 tot 1996
  • voorzitter onderzoekscommissie CDA Dordrecht, 1990
  • voorzitter onderzoekscommissie CDA Zeeland, 1991
  • voorzitter commissie van onderzoek naar financiële beheer CDA Limburg, van 1993 tot 1994
  • voorzitter onderzoekscommissie CDA Schiedam, 1995
  • voorzitter commissie Binnenlandse Zaken, CDA-fractie Eerste Kamer der Staten-Generaal
  • lid bestuur Eduardo Frei-Stichting CDA
  • adviseur personeelscommissie CDA Rotterdam, 1997
  • voorzitter pensioencommissie, CDA Tweede Kamer der Staten-Generaal

nevenfuncties

  • economisch adviseur internationale organisaties en particuliere adviesbureaus (één- of tweemaal per jaar)
  • lid raad van advies Stichting Voorlichting Crematoriumbouw
  • plaatsvervangend hoofdingeland, Hoogheemraadschap van Schieland, van 1974 tot 1977
  • lid Stuurgroep Impactstudie Medefinancieringsprogramma Ontwikkelingssamenwerking, van 1989 tot 1991
  • lid bestuur Stichting Prinsjesdag Ontbijt
  • lid Adviescommissie Werelddiakonaat van de Nederlandse Hervormde Kerk
  • lid bestuur Stichting Instandhouding Erediensten Prinsekerk Rotterdam
  • lid kerncommissie CIO (Interkerkelijk Contact in Overheidszaken)
  • lid bestuur NIHA (Nederlands Economisch Historisch Archief)
  • voorzitter Stichting Onderzoek Wereldvoedselvoorziening, Vrije Universiteit te Amsterdam, vanaf maart 1990
  • voorzitter Vereniging Christelijke Bibliotheek Blinden en Slechtzienden (voorheen: voor aangepaste lectuur en informatie), vanaf 1990
  • lid Identiteitsraad, Stichting Philadelphia Zorg
  • lid Adviescommissie Decentralisatie-impuls, van 1991 tot 1992
  • lid Commissie Onderzoek Financiële positie omroepen, 1992
  • lid commissie Strategische Heroriëntatie Ziekenhuizen, 1993
  • leider onderzoek naar mogelijke corruptie in Maastricht, omstreeks juni 1993 tot maart 1994
  • voorzitter Stuurgroep Regionaal Politiebudget, van februari 1994 tot mei 1994
  • voorzitter onderzoekscommissie evaluatie Arbeidsvoorzieningswet, van juli 1994 tot mei 1995
  • voorzitter commissie Mediabeleid, CIO (Interkerkelijk Contact in Overheidszaken), van 1996 tot 1997
  • voorzitter commissie van onderzoek Zuid-Hollandse Ceteco-affaire, van augustus 1999 tot 1 oktober 1999

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter subcommissie uit de vaste commissie voor Rijksuitgaven inzake steunverlening aan individuele bedrijven (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 27 september 1978 tot maart 1981
  • voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Handel (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 2 december 1982 tot 14 juli 1986
  • voorzitter parlementaire enquêtecommissie RSV (Rijn-Schelde Verolme) (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 24 maart 1983 tot 14 juli 1986

opleiding

voortgezet onderwijs
  • h.b.s.

academische studie
  • economie: staatkundig-economische richting, Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam, van 11 oktober 1948 tot 9 juli 1954

overige opleidingen
  • opleiding tot bestuursambtenaar in Nederlands Nieuw-Guinea, Tropeninstituut te Amsterdam, omstreeks 1960
  • fellowship human recources development, OESO te Parijs, van 1964 tot 1965

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met volkshuisvesting, financiën, internationale financiële vraagstukken, buitenlandse handel en economische zaken
  • Was in 1980 en in de jaren 1983-1985 namens zijn fractie woordvoerder bij de algemene financiële beschouwingen
  • Hield zich als Eerste Kamerlid vooral bezig met financiën, binnenlandse zaken, economische zaken en ontwikkelingssamenwerking

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1979 tot de vijf leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Aanpassing aan de richtlijn van de EG inzake gelijke behandeling van mannen en vrouwen stemden
  • Behoorde in 1979 tot de acht leden van zijn fractie die tegen een (aangenomen) motie-J.N. Scholten stemden, waarin om een actievere Nederlandse rol in Europees verband werd gevraagd bij het instellen van een olieboycot tegen Zuid-Afrika
  • Behoorde in 1980 tot de zes leden van zijn fractie die tegen een (aangenomen) motie-Van Houwelingen stemden over staatssteun voor de oprichting van de ROS (Rotterdamse Offshore- en Scheepsbouwcombinatie)
  • In 1991 stemden hij en Eversdijk als enigen van hun fractie tegen een wijziging van de Mediawet inzake invoering van landelijke commerciële omroep
  • Behoorde in 1992 tot de meerderheid van zijn fractie die tegen een wijziging van de Winkelsluitingswet (verruiming openstelling) stemde
  • In 1994 stemden hij en Vermaat als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel Algemene wet gelijke behandeling

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Slaagde er in de boekhouding op ontwikkelingssamenwerking enigszins op orde te krijgen, maar kreeg op financieel gebied wel te maken met problemen rond het zgn. stuwmeer van f 1,7 miljard (nog niet uitgegeven gelden waarvoor al wel een verplichting was aangegaan).
  • Verdedigde in 1988 in de Tweede Kamer het door zijn voorganger De Korte ingediende wetsvoorstel subsidiëring politieke instituten (voor scholing en studie). Dit voorstel werd in 1990 (onder zijn opvolger Dales) in de Eerste Kamer met algemene stemmen verworpen, omdat de gehele Eerste Kamer er bezwaar tegen maakte dat alleen instituten van in de Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen voor subsidie in aanmerking kwamen. (19.508)
  • Diende in 1988 samen met de ministers Korthals Altes, De Koning en Deetman het wetsvoorstel Algemene wet gelijke behandeling in. Het wetsvoorstel werd in 1989 door zijn opvolgster ingetrokken. (20.501)
  • Stelde in juni 1988 een commissie onder voorzitterschap van ir. J.A.P. Montijn in, die moest adviseren over de grootstedelijke problematiek (externe commissie grotestedenbeleid). De commissie bracht op 7 maart 1989 verslag uit. In september 1989 kwam daarop een voorlopig kabinetsstandpunt. (21.062)
  • Bracht in 1989 de notitie Functionele decentralisatie uit. Dit betreft de overgang van taken of bevoegdheden aan afzonderlijke organen of lichamen van functioneel bestuur, zoals waterschappen, openbare lichamen van beroep en bedrijven, alsmede zelfstandige bestuursorganen. Er worden enkele aandachtspunten geformuleerd, zoals een goede taakomschrijving en duidelijke afbakening, het voorkomen dat het centrale bestuur wordt verzwakt, het voorkomen dat een verbrokkelde structuur ontstaat met te grote spreiding van verantwoordelijkheden en bevoegdheden, duidelijkheid over de ministeriële verantwoordelijkheid, en verantwoordingsplicht en openbaarheid. (21.042)
  • Diende in 1989 samen met minister Korthals Altes het wetsvoorstel Algemene wet bestuursrecht in. Dit voorstel werd in 1992 door de ministers Hirsch Ballin en Dales in het Staatsblad gebracht. (21.221)
  • Belangrijke benoemingen tijdens zijn ministerschap: Houben (CDA, Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant), Hendrikx (CDA, Commissaris van de Koningin in Overijssel); Van Kemenade (PvdA, burgemeester van Eindhoven), Brokx (CDA, burgemeester van Tilburg), Burgers (CDA, burgemeester van 's-Hertogenbosch)

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1987 samen met minister Korthals Altes de Tijdelijke wet Kroongeschillen (Stb. 317) tot stand. Daardoor werd voor de meeste gevallen waarin volgens een bestaande wet kroonberoep mogelijk was, die beslissing op beroep overgedragen aan de afdeling geschillen van bestuur van de Raad van State. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens had in 1985 de bestaande wijze van kroonberoep strijdig genoemd met de Europese mensenrechtenconventie, omdat de Kroon geen onafhankelijk gerecht was. Het wetsvoorstel was in 1986 ingediend met minister De Korte als eerste ondertekenaar. (19.497)
  • Bracht in 1987 samen met minister Lubbers Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Stb. 635) tot stand, waardoor voor al deze diensten één wettelijk kader werd geschapen (17.363)
  • Bracht in 1988 samen met minister Korthals Altes de Wet openbare manifestaties (Stb. 157) tot stand. Deze wet regelt de uitoefening van de (grondwettelijke) vrijheid van godsdienst en het recht op vergadering en betoging en vervangt de Wet Vereniging en Vergadering uit 1855. Het formeel nog bestaande processieverbod wordt opgeheven. Beperking van manifestaties is alleen geoorloofd op grond van bescherming van de gezondheid, het belang van het verkeer en de bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden. Het wetsvoorstel was in 1986 ingediend met minister Rietkerk als eerste ondertekenaar. (19.427)
  • Bracht in 1988 de Wet Rietkerk-uitkering (Stb. 226) tot stand, waarbij een eenmalige uitkering en een penning werden verleend aan Molukkers die in 1951 en 1952 naar Nederland kwamen (19.771)
  • Bracht in 1988 samen met minister Korthals Altes een wet (Stb. 576) tot wijziging van de Politiewet tot stand. Daarbij werd de grens voor overgang van rijks- naar gemeentepolitie verhoogd van 25.000 naar 40.000 inwoners. Commissaris van de Koningin en minister kregen een aanwijzingsbevoegdheid voor burgemeesters bij grensoverschrijdende ordeverstoringen. Verder werd een wettelijke basis gegeven aan veiligheidsfouillering bij bijvoorbeeld sportwedstrijden. (19.535)
  • Bracht in 1988 samen met minister Korthals Altes de Wet persoonregistraties (Wpr) (Stb. 665) tot stand, die regels bevat over het registreren van privégevoelige gegevens in elektronische databanken. Het wetsvoorstel was in 1985 mede ingediend door zijn voorganger Rietkerk. (19.095)
  • Bracht in 1989 samen met minister Korthals Altes wijzigingen (Stbb. 293 en 294) van de Wet op de Raad van State tot stand ter aanpassing aan de gewijzigde Grondwet. Onder meer wordt de adviesaanvrage door de Tweede Kamer over initiatiefwetsvoorstellen verplicht gesteld. (19.890)

wetenswaardigheden

algemeen
  • Behoorde in 1977 met Van der Mei en Wisselink tot de drie leden van de CDA-fractie die tegen het concept-regeerakkoord van PvdA, CDA en D66 stemden
  • Kwam kort na zijn aantreden als minister enigszins in opspraak door uitspraken tijdens zijn vroegere verblijf in Zuid-Afrika waarin hij zich in waarderende zin had uitgelaten over het apartheidsregime. Verklaarde echter daar allang niet meer achter te staan.
  • Kwam als minister voor Ontwikkelingssamenwerking in conflict met de NCO (Nationale Commissie Ontwikkelingsstrategie), nadat hij een herstructurering van de NCO had aangekondigd
  • Kort na zijn aantreden als minister van Binnenlandse Zaken zorgde een uitspraak van hem over het gebrek aan inzet van sommige ambtenaren voor een verstoorde verhouding met de ambtenarenbonden. Hij wees met name op het relatief hoge ziekteverzuim. De uitspraak werd gedaan bij de aankondiging van een afslankingsoperatie van de rijksoverheid die tot vermindering van het aantal ambtenaren met 20.000 moest leiden.

uit de privésfeer
Zijn vader was boekhouder bij een klein bedrijf in bouwmaterialen

anekdotes en citaten
  • Toen oud-minister-president Den Uyl tijdens zijn verhoor voor de RSV-enquêtecommissie de retorische vraag stelde "wat is er mooier dan een schip maken en het van de helling zien lopen?", antwoordde hij droogjes: "Ik weet één ding dat mooier is, dat is een vrouw".

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Rotterdam, Straatweg 146, omstreeks 1979
  • Rotterdam, Ghisebrecht Bokellaan 23, omstreeks 1987 en nog in 1997
  • Rotterdam, "Maasresidentie", Oostmaaslaan 534, omstreeks 1998

ridderorden
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 9 december 1982
  • Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 20 november 1989

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid studentendispuut "Johannes Calvijn" te Delft (medeoprichter)
  • lid landelijke studievereniging "Civitas Studiosorumin Fundamento Reformato" (medeoprichter)

hobby's
  • schaken
  • lezen (met name over politiek en religie)

militaire dienst
  • dienstplichtig militair, van 1954 tot 1956

publicaties/bronnen

publicaties
  • artikelen in diverse tijdschriften
  • artikelen in gereformeerd studentenblad "Wapenveld"

literatuur/documentatie
  • H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983)
  • Haagse Post, 29 november 1986
  • De Volkskrant, 20 december 1986
  • NRC Handelsblad, 31 oktober 1989
  • V.A.M. van der Burg, "Herinneringen aan C.P. van Dijk (1931-2008)", in: "Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2009", 151

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, juli 1954

echtgeno(o)t(e)/partner
C. Smit, Catharina

kinderen
2 dochters en 1 zoon

vader
J. van Dijk, Jacobus

geboorteplaats en/of -datum
Rotterdam, 28 december 1905

moeder
L.C. Sjoer, Louisa Cornelia

geboorteplaats en/of -datum
Schiedam, 16 april 1905

broers en zusters
5 broers en zusters (was zelf de oudste)

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.