Partijen en verkiezingsprogramma's Tweede Kamerverkiezingen 2021

Er zijn 37 partijen die mee zullen doen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. Dat is het grootste aantal deelnemende partijen in de naoorlogse geschiedenis. Op deze pagina zijn alle deelnemende partijen en hun verkiezingsprogramma's verzameld.

Partijen stellen kandidatenlijsten op, maar gaan (meestal) ook de verkiezingen in met een bepaald verkiezingsprogramma. Kleinere partijen stellen soms geen verkiezingsprogramma op, maar formuleren slechts enkele hoofdpunten waarmee zij de verkiezingen ingaan. Dat is bijvoorbeeld ook vaak het geval bij one-issue-partijen.

De standpunten over bestuurlijke vernieuwing en de Europese Unie zijn samengevat door de redactie van Parlement.com en zijn te vinden in onderstaande tabellen naast de verkiezingsprogramma's. Het is de bedoeling over deze onderwerpen ook vergelijkende analyses te maken.

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Verkiezingsprogramma's en hoofdpunten

De PDC-redactie heeft de standpunten op het gebied waarvan de redactie deskundig is, bestuurlijke vernieuwing en Europa, op een rijtje gezet. De overzichten zijn verdeeld over twee tabellen: in de eerste tabel staat een overzicht met verkiezingsprogramma's van de partijen die reeds in de Tweede Kamer zetelen. In de tweede tabel staat een overzicht met programma's van partijen die (nog) niet in de Tweede Kamer zitten, of voortkomen uit afsplitsingen. Dat overzicht wordt in de komende periode uitgebreid.

  • Verkiezingsprogramma's van partijen in Tweede Kamer

De volgende partijen zetelen al in de Tweede Kamer. Op alfabetische volgorde, zijn dit hun verkiezingsprogramma's en hoofdpunten.

 
  • Verkiezingsprogramma's van partijen die nog niet in de Tweede Kamer zijn gekozen

De volgende partijen zetelen nog niet in de Tweede Kamer. Sommige lijsttrekkers zetelen wel al in de Kamer, maar hebben zich in een eerdere periode afgesplitst. Op alfabetische volgorde, zijn dit hun verkiezingsprogramma's en hoofdpunten.

 

2.

Partijen en hun kandidaten

Op onderstaande pagina staat een overzicht van alle partijen, hun lijstnummer, de lijsttrekker, een overzicht van de kansrijke kandidaten, en linkjes naar volledige kandidatenlijsten.

Op basis van de verwachte nieuwe personele samenstelling maakt PDC analyses van onder meer de verhouding man/vrouw, de leeftijdsopbouw, regionale herkomst en maatschappelijke achtergronden. De analyses zullen eveneens via onderstaande pagina beschikbaar komen.

De biografieën op onderstaande pagina zijn afkomstig uit het biografisch archief van PDC.

3.

Partijen op het stembiljet sinds 1918

Grafiek aantal deelnemende partijen sinds 1918

In tegenstelling tot wat bijna iedereen denkt, lijkt het aantal partijen dat deelneemt aan verkiezingen niet toe te nemen. Integendeel: het neemt juist af. Gemeten vanaf 1918 - het jaar waarin voor het eerst in Nederland verkiezingen op basis van algemeen kiesrecht werden gehouden - tot 2017 is de trend dalend. Vooral voor de oorlog deden veel partijen een gooi naar een zetel in de Tweede Kamer. Vanaf de jaren '70 is het iets toegenomen. In 2017 deden er 28 partijen mee. Dat heeft het gemiddelde van rond de 20 partijen weer ietsje naar boven getrokken.

4.

Achtergrondinformatie: wat doen politieke partijen?

Een politieke partij is een groep van politieke geestverwanten. Politieke partijen streven vaak meer dan één doel na, zoals bevordering van werkgelegenheid, een eerlijke inkomensverdeling, een schoon milieu of het bestrijden van criminaliteit. Omdat niet iedereen deze doelen op dezelfde wijze nastreeft, zijn er meer partijen ontstaan.

Er zijn ook partijen die worden gevormd, omdat ze wel één doel nastreven. Dit worden belangenpartijen of 'one-issue-partijen' genoemd. Een voorbeeld hiervan is de Partij voor de Dieren, die in haar beginselprogramma uitsluitend dierenwelzijn in relatie tot het algemene milieubeleid als beginsel vermeldt. In de praktijk moeten ook one-issuepartijen zich uiteraard uitspreken over allerlei andere onderwerpen, omdat die nu eenmaal in het parlement aan de orde komen.

Partijen hebben een organisatiestructuur waarin meestal democratische besluitvorming plaatsvindt. Zij stellen een partijprogramma en verkiezingsprogramma op en stellen kandidatenlijsten vast.