Periode vanaf 2012: fragmentatie, maar stabiel

Na tien jaar instabiliteit is er in 2012 behoefte aan een kabinet dat de gehele periode kan uitzitten. De economische crisis (vanaf 2008) maakt dat extra wenselijk. De verkiezingsuitslag levert twee grote winnaars op: VVD en PvdA. Hoewel die twee partijen elkaar in de campagne fel bestreden hebben, zijn beide het erover eens dat alleen zij samen voor dat stabiele kabinet kunnen zorgen. Andere partijen delen die mening. De formatie verloopt door wederzijds inschikkelijkheid vlot, waarna het tweede kabinet-Rutte wordt gevormd.

Complicatie is wel dat het kabinet niet over een meerderheid in de Eerste Kamer beschikt. Spoedig blijkt dat, om ook daar van een meerderheid verzekerd te zijn, afspraken met oppositiepartijen moeten worden gemaakt in de Tweede Kamer. D66, ChristenUnie en SGP stellen zich op als constructieve oppositie (C3) en sluiten diverse deelakkoorden. Daardoor kan het kabinet zijn wetgevende programma vrij vlot uitvoeren. Incidenteel (bijvoorbeeld bij de studiefinanciering) geeft GroenLinks soms steun.

Nadat de Eerste Kamerverkiezingen van 2015 tot een nog smallere basis leiden, wordt soms het CDA bij de onderhandelingen betrokken. Omdat het kabinet zijn belangrijkste wetgeving toen al had gerealiseerd, kon het zonder al te veel problemen de rit uitzitten.

De Tweede Kamerverkiezingen van 2017 leveren een nog meer gefragmenteerde Tweede Kamer op. Dat leidt tot een zeer lange formatie en een kabinet van vier partijen. Dat kabinet kan tot 2019 in beide Kamers op de kleinst mogelijke meerderheid rekenen. Na de Eerste Kamerverkiezingen van 2019 is opnieuw steun van oppositiefracties nodig om tot een parlementaire meerderheid te komen. Verbreding van het parlementaire draagvlak was echter al vanaf het begin het streven van het kabinet.


Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Kabinetten

Kabinet-Rutte II (2012-2017)

Dit kabinet werd door VVD en PvdA gevormd na de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012. VVD-leider Mark Rutte werd voor de tweede keer premier. Onder leiding van informateurs Wouter Bos en Henk Kamp wisten de coalitiepartijen hun grote onderlinge verschillen te overbruggen. De formatie van het kabinet-Rutte II was één van de snelste kabinetsformaties ooit.

Kabinet-Rutte III (2017 - )

Dit kabinet van VVD, D66, CDA en ChristenUnie kwam na de langste formatie sinds de Tweede Wereldoorlog tot stand. Zeven maanden na de verkiezingen van 15 maart 2017 stond er een opvolger van het kabinet-Rutte II op het bordes. Voor premier Mark Rutte is dit de derde keer dat hij een kabinet leidt.

2.

Verkiezingen

  • 2012

    Op 12 september 2012 waren er vervroegde Tweede Kamerverkiezingen. Deze waren nodig na de val van het kabinet-Rutte op 23 april 2012. Het kabinet-Rutte I viel op 21 april 2012 toen premier, vicepremier en fractievoorzitters van VVD, PVV en CDA geen overeenstemming wisten te bereiken over een pakket aan bezuinigingen voor 2013.

  • 2017

    Op 15 maart 2017 waren er Tweede Kamerverkiezingen. Het ging om een reguliere verkiezing na afloop van de volledige kabinetsperiode, maar er lagen ook drie grondwetsvoorstellen voor, die in eerste lezing waren aanvaard door beide Kamers. Dat betrof het voorstel over invoering van een correctief referendum, het uit de Grondwet halen van de burgemeestersbenoeming en een voorstel over de staatkundige positie van Caribisch Nederland.


Meer over