Partijvoorzitters VDB

Bekende VDB -voorzitters waren Dolf Joekes , Marcus Slingenberg en Roelof Kranenburg . Jan Schilthuis was partijvoorzitter toen de VDB in 1946 opging in de PvdA .

Partijvoorzitters die ook minister zijn geweest

A.M. (Dolf) Joekes

Vooraanstaande VDB- en later PvdA-politicus. Geboren in Nederlands-Indië waar hij bij een spoorwegmaatschappij werkte. Kwam in 1925 in de Kamer en was vanaf 1933 fractievoorzitter tijdens het de kabinetten-Colijn waaraan ook de VDB met Oud op financiën deelnam. Na de oorlog kozen Joekes en Oud wel voor de stap naar de PvdA, maar bedankte Oud daarvoor al spoedig. In de PvdA-fractie steunde Joekes de Indië-politiek hoewel hij altijd gematigd voorstander van zelfstandigheid van Indië was geweest. Als minister van Sociale Zaken in de kabinetten-Drees I en Drees II bracht hij belangrijke wetten tot stand zoals de Wet op de ondernemingsraden en de Werkloosheidswet. Stond bekend als een innemende gentleman, maar kropte gevoelens van onvrede soms te veel op.

M. (Marcus) Slingenberg

Vrijzinnig-democratisch bestuurder en minister. Groninger van geboorte; zoon van een arts. Na zijn studie advocaat in Haarlem. Was in die plaats wethouder en later gedeputeerde van Noord-Holland. Vanaf 1920 Eerste Kamerlid. Werd in 1935 minister van Sociale Zaken in het derde kabinet-Colijn . Bracht de wet inzake het algemeen verbindend en onverbindend verklaren van cao's tot stand. In het kader van de 'aanpassingspolitiek' verminderde hij steunregelingen voor werklozen. Rustig en goed spreker. Stond echter niet bekend als een krachtig minister en vertoonde een zekere naïviteit ten aanzien van de werkloosheidspolitiek in Hitler-Duitsland.

H.P. (Henri) Marchant

Militante fractievoorzitter van de vrijzinnig-democraten, die felle aanvallen op zijn tegenstanders niet schuwde. Was advocaat en wethouder in Deventer en werd in 1899 als lid van de Radikale Bond naar de Tweede Kamer afgevaardigd. Was in de Tweede Kamer spoedig een geducht woordvoerder op talrijke beleidsterreinen en volgde in 1916 Dirk Bos op als fractievoorzitter. Zorgde in 1919 via een initiatiefwet voor de invoering van het vrouwenkiesrecht. Trad in 1933 toe tot het kabinet van zijn vroegere politieke tegenstander Colijn . Kwam met een spellingsvoorstel (spelling-Marchant). Trad af vanwege het bekend worden van zijn heimelijke overgang naar het katholicisme, wat zijn positie in de VDB onhoudbaar maakte. Scherp debater, die gestileerde speeches hield. Had als bijnaam 'Le tigre neerlandais'.

M.W.F. (Willem) Treub

Vooraanstaand liberaal politicus uit het einde van de negentiende en begin van de twintigste eeuw. Hoogleraar economie in Amsterdam. Behoorde aanvankelijk tot de Radicalen en werd in 1904 Tweede Kamerlid voor de VDB, waarmee hij later echter brak. In 1913 minister. Bezat uitstekende organisatorische kwaliteiten en zorgde tijdens de Eerste Wereldoorlog voor een voortvarend financieel-economisch beleid. Trad in 1916 af vanwege een conflict over het staatspensioen, maar keerde in 1917 weer terug. Werd in 1918 Tweede Kamerlid voor de Economische Bond, een liberale partij die een 'zakelijke' politiek voor stond. Voerde toen een sterk persoonlijke getinte verkiezingscampagne. Was nogal onberekenbaar; productief in denkbeelden, maar weinig resultaatgericht.

Andere markante partijvoorzitters

J. (Jan) Schilthuis

Sympathieke Groningse graanhandelaar die vóór 1945 de VDB in de Tweede Kamer vertegenwoordigde en nadien PvdA-Tweede Kamerlid was. Werkte enige jaren in het buitenland en was daarna mededirecteur van een handelscompagnie in Rotterdam. Was als Kamerlid woordvoerder vervoersaangelegenheden en economische zaken, leidde twee jaar de parlementaire enquêtecommissie regeringsbeleid 1940-1945 en was ondervoorzitter van de Tweede Kamer. Beschikte over een grote werkkracht. Als consul-generaal had hij een speciale band met Zuid-Afrika.

R. Kranenburg

Staatsrechtgeleerde met groot gezag, die, hoewel hij meer wetenschapper dan politicus was, onder andere als senator en partijvoorzitter een voorname rol in de VDB speelde. Zoon van een tabaksfabrikant en aanvankelijk rechter. Werd in 1914 hoogleraar, eerst in Amsterdam en daarna in Leiden. Schreef handboeken over het staats- en administratief recht. Als lid van de nieuwgevormde PvdA volgde hij in 1946 De Vos van Steenwijk op als Eerste Kamervoorzitter. Leidde in 1948 de inhuldigingsplechtigheid van koningin Juliana in de Nieuwe Kerk. Werd in 1951 lid van de Raad van State.

Overzicht

fotonaam partijvoorzitteraanvang functieeinde functie
Afbeelding Schilthuis, J.J. (Jan) Schilthuis 1945-07-081946-02-09
Afbeelding Joekes, Mr.dr. A.M.A.M. (Dolf) Joekes 1941-05-001943-00-00
Afbeelding Slingenberg, Mr. M.M. (Marcus) Slingenberg 1937-11-281941-05-09
Afbeelding Kranenburg, Mr.dr. R.R. Kranenburg 1933-11-251937-11-28
Afbeelding Werker, Mr. W.H.M.W.H.M. Werker 1929-12-011933-11-25
Afbeelding Kranenburg, Mr.dr. R.R. Kranenburg 1925-11-231929-12-01
Afbeelding Werker, Mr. W.H.M.W.H.M. Werker 1921-12-001925-11-23
Afbeelding Roodenburg, Mr. L.N.L.N. Roodenburg 1914-06-071916-07-00
Afbeelding Treub, Mr. M.W.F.M.W.F. (Willem) Treub 1908-05-001910-05-00
Afbeelding Marchant, Mr. H.P.H.P. (Henri) Marchant 1905-01-001908-05-00
Afbeelding Kerdijk, Mr. A.A. (Nol) Kerdijk 1901-09-091905-01-00
Afbeelding Smidt, Mr. E.A.E.A. Smidt 1901-05-041901-09-00

In dit overzicht staan alleen voorzitters die ook Kamerlid of minister waren. Dat gold niet voor Herman Snijders (1910-1914), Ph.A. Kohnstamm (1916-1918) en J.H. Thiel (1918-1921).


Meer over

Bent u als journalist of wetenschapper op zoek naar statistische gegevens over Kamerleden of bewindspersonen, bijvoorbeeld gemiddelde leeftijd, ervaring, herkomst, beroep, m/v, of per politieke partij? PDC, partner van het Montesquieu Instituut, kan deze gegevens onder voorwaarden beschikbaar stellen voor wetenschappelijk onderzoek en journalistieke publicaties. Neem voor meer informatie contact op .

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.