Vrouwen in de politiek

In 1918 werd voor het eerst een vrouw gekozen als lid van de Tweede Kamer . Twee jaar later trad voor het eerst een vrouw in de Eerste Kamer aan. Pas vanaf de grondwetswijziging van 1922 konden vrouwen voor het eerst gebruik maken van actief kiesrecht .

Een aantal bijzondere mijlpalen zijn het aantreden van de eerste vrouwelijke minister in 1956 en de eerste vrouwelijke commissaris van de Koningin in 1974. In 1977 was de lijsttrekker voor het eerst een vrouw en de eerste vrouwelijke Tweede Kamervoorzitter trad aan in 1998. In 2012 trad voor het eerst een vrouw als minister voor Defensie aan.

Op dit moment zijn er 49 vrouwen actief in de Tweede Kamer en 27 vrouwen in de Eerste Kamer.

Bewindslieden

Anna de Waal was als staatssecretaris de eerste vrouw in het kabinet. Pas in 1956 kwam er een vrouwelijke minister , Marga Klompé , en lange tijd zat er meestal slechts één vrouw in het kabinet . Na 1980 nam het aantal toe.

Lijsttrekkers

In 1977 werd Ria Beckers de eerste vrouwelijke lijsttrekker in Nederland voor de PPR . Al eerder in 1952, 1963 en 1967 was Marga Klompé lijstaanvoerder van de KVP , maar zij was dit slechts in enkele provincies. Bij de verkiezingen van 2017 waren er vier vrouwelijke lijsttrekkers: Marianne Thieme (PvdD ), Tara-Joëlle Fonk (MenS en spirit/Basisinkomen Partij/V-R ), Sylvana Simons (Artikel 1 ) en Ancilla van de Leest (Piratenpartij ).

Vrouwen in de Tweede Kamer

Er zijn op dit moment 49 vrouwelijke Tweede Kamerleden . Daarmee zijn vrouwen in de minderheid, vergeleken met de 150 leden die in de Tweede Kamer zitting hebben. Toch is het aantal vrouwen in de Tweede Kamer aanzienlijk hoger dan een kwart eeuw geleden het geval was.

In 1918 werd Suze Groeneweg van de SDAP het eerste vrouwelijke lid van de Tweede Kamer. De eerste vrouw die een vergadering van de Tweede Kamer voorzat was Joke Stoffels-van Haaften (VVD ) in 1959. In 1998 kwam er voor het eerst een vrouwelijke voorzitter, Jeltje van Nieuwenhoven (PvdA).

Vrouwen in de Eerste Kamer

Momenteel heeft de eerste kamer 27 vrouwelijke Eerste Kamerleden. Het aantal vrouwen per fractie loopt zeer uitéén. De fractie van de PvdA bestaat voor meer dan de helft uit vrouwen, terwijl verschillende fracties geen vrouwelijke leden hebben.

In 1917, nog voordat vrouwen stemrecht kregen, is in de Grondwet opgenomen dat ook vrouwen verkiesbaar zijn. De eerste vrouw in de Senaat was Cary Pothuis-Smit die in 1920 voor de SDAP tussentijds werd gekozen. Lange tijd bleef zij het enige vrouwelijk Eerste Kamerlid. Dat veranderde pas bij de uitbreiding van het ledental van 50 naar 75 in 1956. Toch bleef ook toen het aantal vrouwelijke Eerste Kamerleden beperkt. Pas na 1980 nam dit aantal beduidend toe.

Bekende vrouwelijke Eerste Kamerleden waren Martina Tjeenk Willink , Irene Vorrink , Ien van den Heuvel , Hedy'Ancona en Annemarie Grewel (PvdA), Tineke Lodders en Hannie van Leeuwen (CDA), Jo Schouwenaar-Franssen , Haya van Someren, Loes Vonhoff en Dian van Leeuwen (VVD), alsmede Hanneke Gelderblom (D66).

In 2003 werd Yvonne Timmerman-Buck de eerste vrouwelijke voorzitter van de Eerste Kamer. Sinds 2013 is Ankie Broekers-Knol voorzitter.

Overzicht aantal vrouwelijke senatoren

jaar

aantal

2015

26

2011

26

2007

26

2003

24

1999

20

1995

17

1991

20

1987

19

1981

15

1977

7

1956

4

1955

2

1946

1

1920

1

Vrouwenkiesrecht

Op 10 juli 1919 nam de Eerste Kamer het initiatiefwetsvoorstel-Marchant over het vrouwenkiesrecht aan. Daardoor kregen vrouwen het recht om te stemmen voor Tweede Kamer , Provinciale Staten en gemeenteraden. De Grondwetsherziening van 1917 had vrouwen al het recht gegeven zich verkiesbaar te stellen. Bovendien had die herziening de grondwettelijke belemmering tegen het vrouwenkiesrecht opgeheven. Vrouwen konden vanaf 1 januari 1920 net als mannen hun stem uitbrengen.

Overzicht belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis van vrouwen in de politiek

wie

wat

wanneer

Suze Groeneweg

eerste vrouw in Tweede Kamer

1918

Carry Pothuis-Smit

eerste vrouw in Eerste Kamer

1920

Anna de Waal

eerste vrouw in kabinet

1953

Marga Klompé

eerste vrouwelijke minister

1956

Liesbeth Ribbius Peletier

eerste vrouw in Raad van State

1958

Joke Stoffels-van Haaften

eerste vrouw die TK-vergadering voorzit

1959

Haya van Someren

eerste vrouwelijke partijvoorzitter

1969

Tineke Schilthuis

eerste vrouwelijke Commissaris der Koningin

1974

Ria Beckers

eerste vrouwelijke lijsttrekker

1977

Jeltje van Nieuwenhoven

eerste vrouwelijke Tweede Kamervoorzitter

1998

Els Borst-Eilers

eerste vrouwelijke (mede)informateur

1998

Annemarie Jorritsma

eerste vrouwelijke vicepremier

1998

Saskia Stuiveling

eerste vrouwelijke president Rekenkamer

1999

Yvonne Timmerman-Buck

eerste vrouwelijke voorzitter Eerste Kamer

2003

Jacqueline Biesheuvel

eerste vrouwelijke griffier Tweede Kamer

2004

Jeanine Hennis

eerste vrouwelijke minister van Defensie

2012

Edith Schippers

eerste zelfstandig optredende vrouwelijke informateur

2017


Bent u als journalist of wetenschapper op zoek naar statistische gegevens over Kamerleden of bewindspersonen, bijvoorbeeld gemiddelde leeftijd, ervaring, herkomst, beroep, m/v, of per politieke partij? PDC, partner van het Montesquieu Instituut, kan deze gegevens onder voorwaarden beschikbaar stellen voor wetenschappelijk onderzoek en journalistieke publicaties. Neem voor meer informatie contact op .

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.