Partijvoorzitters CHU

Bekende CHU -voorzitters waren Henk Beernink en vader (Hendrik ) en zoon (Arnold ) Tilanus. Jhr.mr. D.J. de Geer , die als minister-president een dubieuze rol speelde in de Tweede Wereldoorlog, was van 1933-1939 voorzitter van de CHU. De eerste CHU-voorzitter was dr. J.Th. de Visser . Luck van Leeuwen was als laatste CHU-voorzitter nauw betrokken bij de uiteindelijke totstandkoming van het CDA .

Partijvoorzitters die ook minister of staatssecretaris zijn geweest

H.K.J. (Henk) Beernink

CHU-voorman na het vertrek van Tilanus in 1963. Combineerde lange tijd het Tweede Kamerlidmaatschap met de functie van gemeentesecretaris van Rijswijk (Z.H.). Zag in 1967 zijn loopbaan bekroond met het ministerschap van Binnenlandse Zaken in het kabinet-De Jong . Was kort na zijn aantreden als minister verantwoordelijk voor de vervanging van burgemeester Van Hall van Amsterdam. Liet veel werkzaamheden over aan zijn staatssecretaris en partijgenoot Van Veen . Stond bekend als conservatief 'law and order'-politicus en als schaker en sigarenroker. Maakte op het eerste gezicht een wat stugge, gesloten indruk. Betrouwbare, hardwerkende en relativerende politicus met zakelijke nuchterheid, die zijn achterban goed kende.

D.J. (Dirk) de Geer

Belangrijk staatsman in de eerste helft van de twintigste eeuw. Diverse malen Tweede Kamerlid en minister, en tevens raadslid in Rotterdam, gedeputeerde van Zuid-Holland en burgemeester van Arnhem. Tweemaal minister-president. Een belangrijk wetgevend succes als minister van Financiën was zijn Financiële-Verhoudingswet. In 1939 leider van het eerste kabinet met sociaaldemocraten. Stond in de CHU aanvankelijk als vooruitstrevend te boek. Moest zijn langdurige politieke loopbaan in 1940 gedesillusioneerd beëindigen, omdat koningin Wilhelmina geen vertrouwen in hem had vanwege zijn volgens haar te defaitistische houding. Harde werker en scherpzinnig jurist, maar solistisch en tamelijk wereldvreemd. Was erg overtuigd van eigen gelijk. Na de oorlog op achteraf gezien vage gronden veroordeeld en de titel 'minister van staat' ontnomen.

J.R. Slotemaker de Bruïne

Hervormd predikant, theoloog en vooraanstaand CHU-politicus. Kwam als jong predikant in het Friese veengebied in aanraking met de grote sociale noden. Schreef een werk over christelijke sociale politiek en werd docent van het CNV. In 1916 hoogleraar theologie in Utrecht en in 1922 Eerste Kamerlid. Als minister van Arbeid in het kabinet-De Geer I voerde hij in 1929 de eerder tot stand gekomen Ziektewet in. Als minister van Sociale Zaken in het tweede kabinet-Colijn was hij medeverantwoordelijk voor diverse verlagingen van de steun aan werklozen. In 1935 volgde hij Marchant op als minister van Onderwijs. Stond niet bekend als een krachtig bewindspersoon. Opvallende verschijning door zijn lange baard. Irenische man, die tamelijk ijdel en lang van stof was.

J. (Jan) Schokking

Christelijk-historische politicus en minister, afkomstig uit de kring van de Friese christelijk-historischen. Hervormd predikant in Friesland en later in Dordrecht en Leiden. Kwam in 1901 voor het district Harlingen in de Tweede Kamer en bleef lid tot 1909. Keerde in 1918 terug in het parlement en werd fractievoorzitter als opvolger van Lohman . Was vaak weinig doortastend. In 1920-1925 was hij gedeputeerde van Zuid-Holland en in 1925 minister van Justitie in het kortstondige kabinet-Colijn I . Keerde in 1926 opnieuw terug als Kamerlid en fractievoorzitter en werd in 1927 tevens burgemeester van Katwijk. Besloot zijn loopbaan als staatsraad. In zijn spreektrant was steeds de dominee te herkennen.

J.Th. de Visser

Hervormd predikant en vooraanstaand CHU-politicus. Tegenstander van de doleantie en wars van scherpslijperij. Kwam in 1897 voor de kleine Christelijk-Historische Kiezersbond in de Tweede Kamer. In 1918 de eerste minister van Onderwijs in de twintigste eeuw. Voltooide met zijn Lager-Onderwijswet de onderwijspacificatie. Bracht ook andere belangrijke wetgeving tot stand, zoals de Nijverheids-onderwijswet. Keerde na zijn ministerschap in 1925 terug in de Kamer als fractievoorzitter van de CHU. Raakte in onmin met zijn partijgenoten nadat hij in 1926 (tevergeefs) buiten zijn partij om een kabinet had proberen te vormen, en in 1929 omdat hij niet accepteerde dat niet hij maar zijn opvolger advies uitbracht bij de kabinetsformatie. Begenadigd en veelgevraagd feest- en kanselredenaar.

Andere markante partijvoorzitters

J.W. (Johan) van Hulst

Een kwart eeuw Eerste Kamerlid voor CHU en CDA en tevens enkele jaren fractievoorzitter. Zoon van een hervormde Amsterdamse meubelstoffeerder, die naast zijn werk als onderwijzer met succes een middelbare opleidingen Nederlands en geschiedenis volgde en aan de universiteit met lof pedagogiek deed. Populaire kweekschooldirecteur die zorgde dat vele honderden Joodse baby's werden gered uit de crèche tegenover de Hollandse Schouwburg. Voorstander van de christendemocratische samenwerking. Bijzonder dynamisch en arbeidzaam man, die zijn honderden publicaties met de hand heeft geschreven, want typen kon hij niet. Verdienstelijk schaker.

A.D.W. (Arnold) Tilanus

De 'jonge' Tilanus. Net als zijn vader partijvoorzitter en fractievoorzitter van de CHU. Aanvankelijk huisarts en daarna officier van gezondheid. Later actief in het maatschappelijk werk in Gelderland. Rustige en gematigde politicus met oog voor sociale noden. Voorstander van de christendemocratische samenwerking. Werd in 1973 als politiek leider opgevolgd door de strijdbaarder oud-staatssecretaris Kruisinga , nadat de CHU buiten het kabinet-Den Uyl was gebleven. Bleef wel tot 1977 'gewoon' Kamerlid. Speelde een belangrijke rol bij de plannen voor nieuwbouw van de Tweede Kamer.

H.W. (Hendrik) Tilanus

Voorman van de CHU in het midden van de twintigste eeuw. Bijna eenenveertig jaar Tweede Kamerlid en later tevens fractievoorzitter en partijvoorzitter. Was oorspronkelijk officier. Werd een gezaghebbend Kamerlid met name op defensie- en onderwijsgebied en was jarenlang secretaris van de Onderwijsraad. Gijzelaar in Sint-Michielsgestel. Leidde zijn partij door de crisis over de Indische politiek, waarbij hij met veel interne oppositie te maken had. Exponent van de gematigde, gouvernementele CHU, wars van scherpslijperij. Trad als partijleider zelfstandig op, maar gaf fractieleden wel de ruimte om een minderheidsstandpunt in te nemen. Tamelijk pragmatisch ingesteld, geen theoreticus. Kwam altijd per fiets naar het Binnenhof.

Overzicht

fotonaam partijvoorzitteraanvang functieeinde functie
Afbeelding Leeuwen, Dr. L.M. vanL.M. (Luck) van Leeuwen 1977-11-191980-10-11
Afbeelding Verschuer, Mr. O.W.A. baron vanO.W.A. (Otto) baron van Verschuer 1972-02-191977-11-19
Afbeelding Hulst, Dr. J.W. vanJ.W. (Johan) van Hulst 1969-09-131972-02-19
Afbeelding Tilanus, Drs. A.D.W.A.D.W. (Arnold) Tilanus 1966-03-191968-10-05
Afbeelding Beernink, Mr. H.K.J.H.K.J. (Henk) Beernink 1958-07-091966-03-19
Afbeelding Tilanus, Dr. H.W.H.W. (Hendrik) Tilanus 1939-11-131958-07-09
Afbeelding Geer, Jhr.Mr. D.J. deD.J. (Dirk) de Geer 1933-11-291939-08-10
Afbeelding Slotemaker de Bruïne, Dr. J.R.J.R. Slotemaker de Bruïne 1932-10-011933-06-00
Afbeelding Schokking, Mr. J.J. (Jan) Schokking 1927-03-111932-03-01
Afbeelding Slotemaker de Bruïne, Dr. J.R.J.R. Slotemaker de Bruïne 1925-08-001926-03-08
Afbeelding Schokking, Mr. J.J. (Jan) Schokking 1918-10-311925-08-04
Afbeelding Visser, Dr. J.Th. deJ.Th. de Visser 1910-05-111918-09-00
Afbeelding Savornin Lohman, Jhr.Mr. A.F. deA.F. de Savornin Lohman 1908-07-091910-05-11

Meer over

Bent u als journalist of wetenschapper op zoek naar statistische gegevens over Kamerleden of bewindspersonen, bijvoorbeeld gemiddelde leeftijd, ervaring, herkomst, beroep, m/v, of per politieke partij? PDC, partner van het Montesquieu Instituut, kan deze gegevens onder voorwaarden beschikbaar stellen voor wetenschappelijk onderzoek en journalistieke publicaties. Neem voor meer informatie contact op .

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.