Kabinet-Lubbers II (1986-1989)

Lubbers II (1986-1989)

Dit kabinet van CDA en VVD is qua politieke samenstelling een voortzetting van het eerste kabinet-Lubbers. Het ombuigingsbeleid wordt voortgezet, waarbij de bestrijding van de werkloosheid de hoogste prioriteit krijgt. Na drie jaar komt het tot een breuk, na een conflict tussen kabinet en VVD-Tweede Kamerfractie over het reiskostenforfait.

Belangrijke beleidsbeslissingen van het kabinet zijn de verzelfstandiging van de PTT en een omvangrijke herziening van het stelsel van sociale zekerheid. In 1988 komt een herziening van het belastingstelsel tot stand op basis van de voorstellen van de commissie-Oort. Verder komen de Mediawet en de Wet op de studiefinanciering in het Staatsblad. Minister Nijpels brengt een Milieubeleidsplan uit.

Het kabinet bestaat uit negen ministers van het CDA en zes van de VVD. Minister-president Lubbers is lid van het CDA. Het tweede kabinet-Lubbers treedt op 14 juli 1986 en premier Lubbers legt op 30 juli de regeringsverklaring af. Het kabinet wordt op 3 mei 1989 demissionair. Op 7 november van dat jaar treedt het opvolgende kabinet-Lubbers III aan.

Formatie

Voor de verkiezingen had de coalitie bestaande uit CDA en VVD al aangegeven het 'karwei te willen afmaken'. De Koning (CDA) krijgt dan ook de opdracht te onderzoeken welke problemen een voortzetting van de coalitie van CDA en VVD in de weg zouden kunnen staan, en langs welke weg deze opgelost kunnen worden. Dat blijkt allemaal vrij eenvoudig. Hoewel er wel enige meningsverschillen tussen beide partijen bestaan, komen deze in de formatiebesprekingen niet uitvoerig aan de orde. Overeenstemming is dan ook al relatief vrij snel bereikt.

Lubbers vormt daarop het kabinet. Vrijwel het hele kabinet-Lubbers I 'gaat over' naar Lubbers II.

 
datum wat wie tot en met dagen
21 mei 1986 Tweede Kamer­verkiezingen      
23 mei 1986 benoeming (in)formateur J. de Koning 11 juli 1986 50
11 juli 1986 benoeming (in)formateur R.F.M. Lubbers 13 juli 1986 3
14 juli 1986 beëdiging nieuwe bewindslieden Koningin Beatrix 2 mei 1989 1024
3 mei 1989 kabinet demissionair   6 november 1989 188
7 november 1989 ontslag verleend Koningin Beatrix    

(Ontwerp-)Regeerakkoord en Regeringsverklaring

Document

Datum 11 juli 1986

Ontwerp-regeerakkoord

Kamerstuk 19.555, nr. 3

Document

Datum 30 juli 1986

Letterlijke tekst (PDF)

Samenstelling kabinet

Minister-President
Drs. R.F.M. Lubbers (cda)

Viceminister-president
Dr. R.W. de Korte (vvd)

Algemene Zaken
minister: Drs. R.F.M. Lubbers (cda)

Buitenlandse Zaken
minister: Mr. H. van den Broek (cda)
staatssecretaris: Drs. P.R.H.M. van der Linden (cda) (14 juli 1986 - 10 september 1988)
staatssecretaris: Mr. B.J.M. baron van Voorst tot Voorst (cda) (27 september 1988 - 7 november 1989)

minister voor Ontwikkelingssamenwerking
minister: Drs. P. Bukman (cda)

Justitie
minister: Mr. F. Korthals Altes (vvd)
staatssecretaris: Mr. V.N.M. Korte-van Hemel (cda)

Binnenlandse Zaken
minister: Drs. C.P. van Dijk (cda) (14 juli 1986 - 3 februari 1987)
minister: Drs. J. de Koning (cda) (3 februari 1987 - 6 mei 1987)
minister: Drs. C.P. van Dijk (cda) (6 mei 1987 - 7 november 1989)
staatssecretaris: D.IJ.W. de Graaff-Nauta (cda)

Onderwijs en Wetenschappen
minister: Drs. W.J. Deetman (cda) (14 juli 1986 - 15 september 1989)
minister: Ir. G.J.M. Braks (cda) (14 september 1989 - 7 november 1989)
staatssecretaris: Drs. N.J. Ginjaar-Maas (vvd)

Financiën
minister: Dr. H.O.Ch.R. Ruding (cda)
staatssecretaris: Mr. H.E. Koning (vvd)

Defensie
minister: Dr. W.F. van Eekelen (vvd) (14 juli 1986 - 6 september 1988)
minister: Drs. P. Bukman (cda) (6 september 1988 - 24 september 1988)
minister: Mr.Drs. F. Bolkestein (vvd) (24 september 1988 - 7 november 1989)
staatssecretaris: J. van Houwelingen (cda)

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
minister: Drs. E.H.Th.M. Nijpels (vvd)
staatssecretaris: Mr. G.Ph. Brokx (cda) (14 juli 1986 - 24 oktober 1986)
staatssecretaris: Drs. E. Heerma (cda) (27 oktober 1986 - 7 november 1989)

Verkeer en Waterstaat
minister: Drs. N. Smit-Kroes (vvd)

Economische Zaken
minister: Dr. R.W. de Korte (vvd)
staatssecretaris: A.J. Evenhuis (vvd) (14 juli 1986 - 1 juli 1989)
staatssecretaris: Drs. E. Heerma (cda) (17 juli 1986 - 27 oktober 1986)
staatssecretaris: Mr. Y.C.M.Th. van Rooy (cda) (30 oktober 1986 - 7 november 1989)

Landbouw en Visserij
minister: Ir. G.J.M. Braks (cda)

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
minister: Drs. J. de Koning (cda) (14 juli 1986 - 3 februari 1987)
minister: L. de Graaf (cda) (3 februari 1987 - 7 mei 1987)
minister: Drs. J. de Koning (cda) (6 mei 1987 - 7 november 1989)
staatssecretaris: L. de Graaf (cda) (14 juli 1986 - 3 februari 1987)
staatssecretaris: L. de Graaf (cda) (6 mei 1987 - 1 oktober 1989)

Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur
minister: Mr.Drs. L.C. Brinkman (cda)
staatssecretaris: Drs. D.J.D. Dees (vvd)

belast met coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen betreffend en met de zorg voor aan de Nederlandse Antillen te verlenen hulp en bijstand
minister: Drs. J. de Koning (cda)

niet belast met een departement
minister: Drs. C.P. van Dijk (cda) (3 februari 1987 - 7 mei 1987)

Mutaties

In oktober 1986 stapt staatssecretaris Brokx (CDA) op, omdat fractieleider De Vries van het CDA zijn aanblijven als een te groot risico beschouwt. De Tweede Kamer heeft een enquête ingesteld naar bouwsubsidies en De Vries vreest dat Brokx daarvan schade zal ondervinden.

Zijn opvolger is staatssecretaris Heerma van Economische Zaken, die zelf wordt opgevolgd door mevrouw Van Rooy, lid van het Europees Parlement.

Minister Van Eekelen (VVD) van Defensie en staatssecretaris Van der Linden (CDA) van Buitenlandse Zaken treden in september 1988 af in verband met hun aandeel in de paspoortaffaire. De parlementaire enquêtecommissie die een onderzoek naar deze affaire verrichtte, uitte ernstige kritiek op Van Eekelen in zijn toenmalige functie van staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en op de zittende staatssecretaris Van der Linden.

Van Eekelen wordt op Defensie opgevolgd door het VVD-Tweede Kamerlid Bolkestein. Topambtenaar Van Voorst tot Voorst wordt staatssecretaris van Buitenlandse Zaken.

Tussentijds treedt minister Van Dijk in 1987 enkele maanden terug als minister vanwege een hartoperatie. Minister De Koning verruilt in die tijd Sociale Zaken voor Binnenlandse Zaken, en staatssecretaris De Graaf wordt tijdelijk minister.

In de zomer van 1989 stapt staatssecretaris Evenhuis op, nadat hij in opspraak is gekomen door een door hem verstrekte lening en subsidie.

Parlementaire verhoudingen

  Tweede Kamer tot 14 september 1989 Tweede Kamer vanaf 14 september 1989 Eerste Kamer tot 23 juni 1987 Eerste Kamer vanaf 23 juni 1987 minister­raad/(kabinet)
CDA 54 54 26 26 10 (17)
VVD 27 22 16 12 5 (9)
totaal 81
(54%)
76
(50.7%)
42
(56%)
38
(50.7%)
 

Financieel-economisch beleid

Dankzij de wereldwijde groei van de economie gaat het ook in Nederland beter. De problemen met de overheidsfinanciën zijn echter nog niet voorbij en de uitgaven en lasten stijgen bovendien weer. Dit is mede het gevolg van tegenvallende aardgasbaten. De werkloosheid daalt bovendien slechts geleidelijk.

Het kabinet komt met een stelselherziening in de sociale zekerheid. Daarbij komt een nieuwe Werkloosheidswet tot stand. Na afloop van de uitkering kan een beroep worden gedaan op een IOAW- of Bijstandsuitkering. De IOAW is een uitkeringsregeling voor oudere (d.w.z. van 57 jaar en ouder) en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werklozen. Een Toeslagenwet voorziet zo nodig in aanvulling op de uitkering tot het relevante sociaal-minimum.

In februari 1988 wordt de Wet investeringsrekening (WIR) buiten werking gesteld.

In maart 1988 wordt een extra pakket (het 'Paaspakket') aan bezuinigingen aangekondigd van bijna f 7 miljard. Met name onderwijs, volkshuisvesting en welzijn moesten inleveren. De CDA-fractie verzet zich met succes tegen verlaging van het minimumjeugdloon.

Op basis van het rapport van de commissie-Oort komt er een algehele belastingherziening, die voorziet in lastenverlichtingen.

Spotprent kabinet Lubbers IIvergrootglas

Bijzonderheden

ruimtelijke ordening

In 1988 verschijnt de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening (VINEX). Ruimtelijke kwaliteit wordt voorop gesteld. Nederland moet de specifieke voordelen van de overzichtelijke stedelijke structuren uitbuiten in de internationale concurrentie. Er wordt onder andere aandacht besteed aan de groeikansen van Schiphol.

De mainports (Rotterdam en Schiphol) moeten via achterlandverbindingen via weg, water, rail en buis kansen krijgen zich te ontplooien. Het economische kerngebied van de Randstad moet worden uitgebreid tot de steden in Noord-Brabant en Midden-Gelderland. Er komen nieuwe woningbouwlocaties om aan de vraag naar woningen te voldoen.

ziektekosten

Na een rapport van de commissie-Dekker (o.l.v. van oud-Philipstopman Wisse Dekker) komt staatssecretaris Dees met een (eerste) wetsvoorstel om een basisverzekering in te voeren en om bepaalde voorzieningen van de Ziekenfondswet over te hevelen naar de AWBZ.

studiefinanciering

De uitvoering van de nieuwe Wet op de studiefinanciering leidt tot grote problemen. Minister Deetman komt daardoor fel onder vuur te liggen van de oppositie en van de studenten. De minister gaat zich meer en meer verzetten tegen verdere bezuinigingen op zijn begroting.

milieubeleid

In 1989 brengt minister Nijpels het Nationaal Milieubeleidsplan uit. Hierin staat een analyse van de milieuproblematiek op lokaal, regionaal en mondiaal niveau. De veroorzakers van milieuverontreiniging worden verantwoordelijk gesteld voor het oplossen daarvan. Met doelgroepen, zoals het bedrijfsleven, worden taakstellingen afgesproken. Het streven naar duurzame ontwikkeling wordt hoofddoelstelling van het milieubeleid.

reiskostenforfait

Het kabinet komt ten val doordat VVD-fractievoorzitter Voorhoeve een voor het kabinet onaanvaardbare motie indient over aanpassing van het voorstel tot afschaffing van het reiskostenforfait. Het kabinet kwam met die maatregel in het kader van het door VVD-minister Nijpels uitgebrachte Nationaal Milieubeleidsplan. Het demissionaire kabinet schrijft dan vervroegde Tweede Kamerverkiezingen uit.

Belangrijke onderwerpen waar het kabinet verder mee te maken krijgt, zijn:

  • de vrijlating van de 'Twee van Breda'. Na jaren discussie besluit het kabinet de laatste twee tot levenslang veroordeelde Duitse oorlogsmisdadigers gratie te verlenen
  • er ontstaat een emotionele discussie over de pensioen van weduwen van NSB-Kamerleden. Een poging van Kamerleden om het pensioen aan de weduwe Rost van Tonningen te ontnemen, mislukt
  • de plaatsing van kruisraketten in Woensdrecht wordt afgeblazen, vanwege de ontspanning in de internationale wereld. Er komt een verdrag met de Sovjet-Unie over wederzijdse inspecties op raketbases.
  • de nieuwe Mediawet leidt onder meer tot privatisering van het omroepbedrijf en verruimt de mogelijkheden van reclame en sponsoring. Er komt een derde televisienet.

Troonredes

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •