Drs. E.H.Th.M. (Ed) Nijpels

foto Drs. E.H.Th.M. (Ed) Nijpelsvergrootglas VVD-politicus uit Bergen op Zoom, die een turbulente politieke loopbaan kende. Werd in 1982 door Wiegel als 32-jarige naar voren geschoven als zijn opvolger na nog slechts vijf jaar Kamerlid te zijn geweest. Behaalde vervolgens in 1982 een uitstekend verkiezingsresultaat, hetgeen resulteerde in de vorming van het kabinet-Lubbers/Van Aardenne. Bedenker van het strategisch monisme, waarbij de band tussen fractie en ministers heel hecht was. Kreeg tijdens die kabinetsperiode te maken met diverse affaires en werd na de nederlaag van 1986 als leider vervangen. Werd in het tweede kabinet-Lubbers wel minister van VROM en kreeg in die functie waardering voor zijn milieubeleid. Nadien bleef hij bestuurlijk actief onder meer als burgemeester van Breda en Commissaris van de Koningin in Friesland. Was later bestuursvoorzitter van het ABP.

VVD
in de periode 1977-2008: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister, Commissaris van de Koning(in)

voornamen (roepnaam)

Eduardus Hermannus Theresia Maria (Ed)

personalia

geboorteplaats en -datum
Den Helder, 1 april 1950

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

partij/stroming

partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 1968

loopbaan

  • leraar maatschappijleer, R.K. "Sint Gertrudis Lyceum" te Roosendaal, van 1972 tot 1977 
  • lid gemeenteraad van Bergen op Zoom, van september 1976 tot mei 1982 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1977 tot 14 juli 1986 
  • fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 april 1982 tot 9 juli 1986 
  • minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, van 14 juli 1986 tot 7 november 1989 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 september 1989 tot 4 april 1990 
  • burgemeester van Breda, van 1 april 1990 tot 1 juli 1995 
  • president-directeur "De Twaalf Provinciën Landelijke Arbodienst" N.V., van 1 juli 1995 tot 1 januari 1999 
  • Commissaris van de Koningin in Friesland, van 1 januari 1999 tot 1 mei 2008 
  • voorzitter ONRI, Nederlandse brancheorganisatie voor advies- en ingenieursbureaus, vanaf 1 mei 2008 (twee dagen per week) 
  • voorzitter bestuur ABP (Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds), van 1 augustus 2009 tot maart 2010 

partijpolitieke functies

vorige
  • lid bestuur JOVD (Jongeren-Organisatie "Vrijheid en Democratie"), vanaf 1973 
  • vicevoorzitter JOVD 
  • internationaal secretaris JOVD, van 1973 tot 1974 
  • voorzitter JOVD, van 13 februari 1974 tot november 1975 
  • lid raad van beroep JOVD 
  • fractievoorzitter VVD gemeenteraad van Bergen op Zoom 
  • voorzitter Stichting Bevordering Liberale Belangen 
  • politiek leider VVD, van 20 april 1982 tot 9 juli 1986 
  • lid bestuur Stichting Liberaal Reveil, omstreeks november 1983 en nog in februari 1985 
  • vicepresident Liberale Internationale, omstreeks februari 1985 
  • voorzitter werkgroep 'Bevolkingskrimp', Prof.Mr. B.M. Teldersstichting, van 2011 tot 2012 

lijsttrekkerschap etc.
  • lijsttrekker VVD Tweede Kamerverkiezingen 1982, van 3 juli 1982 tot 8 september 1982 
  • lijsttrekker VVD Tweede Kamerverkiezingen 1986, van 1 februari 1986 tot 21 mei 1986 
  • Was in 1989 bij de Tweede Kamerverkiezingen nummer vijf op de VVD-kandidatenlijst 

nevenfuncties

huidige
  • voorzitter SENA (Stichting ter Exploitatie van Naburige Rechten), vanaf 1 september 1995 
  • voorzitter Stichting Ronald McDonald Kinderfonds, vanaf maart 1997 
  • voorzitter Milieu Centraal, vanaf augustus 2004 
  • voorzitter Stichting Energie Prestatie Keur 
  • lid Raad van Commissarissen "Peute Papierrecycling" B.V. 
  • voorzitter Raad van Commissarissen "Maltha Glasrecylcing" te Heijningen, vanaf september 2005 
  • bestuursvoorzitter Raad van Accreditatie (RvA), vanaf maart 2006 
  • voorzitter klimaatcentrum van het internationale Rode Kruis, vanaf november 2006 
  • voorzitter Raad van Toezicht Reclassering Nederland, vanaf juni 2007 
  • lid Commissie private financiering infrastructuur, vanaf november 2007 
  • voorzitter Raad van Toezicht TROS, vanaf december 2007 
  • voorzitter Programmacommissie Noord-Nederland "Pieken in de delta", vanaf december 2007 
  • lid dagelijks bestuur VNO-NCW, vanaf 1 mei 2008 
  • voorzitter Thuiswinkel.org, vanaf 1 mei 2008 
  • voorzitter Stichting "Garantiefonds Gerechtsdeurwaarders" 
  • voorzitter Stichting "PromoDe" 
  • voorzitter Stichting "Sterkin" 
  • voorzitter Taskforce Huisvesting Gepardonneerden 
  • voorzitter Stichting Water For Life 
  • voorzitter jury Neprom Prijs 2009, vanaf 1 juli 2008 
  • voorzitter Bosschap, vanaf augustus 2008 
  • voorzitter "GeoBusiness Nederland", vanaf 1 mei 2009 
  • voorzitter NLingenieurs 
  • voorzitter Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam 
  • voorzitter KBb-Educatief (Koninklijke Boekverkopersbond), vanaf oktober 2011 
  • voorzitter adviescommissie Havenschap Moerdijk 
  • voorzitter Raad van Toezicht "Wetsus, Nederlands topinstituut voor watertechnologie", vanaf maart 2013 
  • lid Commissie Duurzame Toekomst Noord-Oost Groningen, vanaf 23 mei 2013 

vorige
  • medewerker Stichting Wetswinkel te Bergen op Zoom 
  • directeur Eurovest, tot 16 juli 1977 
  • lid commissie Buitenland Nederlands Comité Kinderpostzegels, tot 15 juni 1978 
  • vicevoorzitter Stichting Bergse Jazz-evenementen te Bergen op Zoom, tot 15 juni 1978 
  • lid raad van advies Stichting Voorlichtingscentrum Crematoriumbouw, vanaf 15 juni 1978 
  • plaatsvervangend lid Gewestraad Streekgewest Westelijk Noord-Brabant, tot 28 september 1978 
  • lid Gewestraad Streekgewest Westelijk Noord-Brabant, vanaf 28 september 1978 (bezoldigd) 
  • voorzitter Stichting "Voorlichtingscentrum Crematoriumbouw Nederland", van 15 juni 1978 tot juli 1986 
  • lid bestuur Belgisch-Nederlands Grensoverlegactiviteitenorgaan inzake Leefmilieu "Benegora" 
  • vicevoorzitter vereniging "De Nieuwe Sociëteit" 
  • columnist "Algemeen Dagblad" 
  • lid commissie Structuur en Vrijheid van het Nederlands Gesprekscentrum 
  • lid bestuur NKIJ (Nederlands Komité Internationaal Jongerenwerk) 
  • lid bestuur AVRO (Algemene Vereniging Radio-Omroep), tot 1982 
  • voorzitter Bergse Radio en Televisie Omroep 
  • lid bestuur Stichting Verantwoord Wonen 
  • secretaris Carnavalsorkest "Wa summe nou ebbe" 
  • lid Raad van Commissarissen "Tartuffe Exploitatiemaatschappij" B.V. (restaurant Seinpost) 
  • lid Raad van Commissarissen "L.J. de Kok Holding" B.V. 
  • lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van december 1989 tot april 1990 
  • lid Raad van Advies ATAN (Air Transport Association of the Netherlands), vanaf maart 1990 
  • goodwill ambassador WMO (World Meteorological Organization) en UNEP (United Nations Environment Program) voor het klimaat 
  • goodwill ambasssor voor het milieu voor UNEP 
  • lid Raad van Commissarissen "Flakt Nederland" B.V. te Amersfoort, vanaf 1 september 1990 
  • lid Raad van Commissarissen hotelketen "Bastion Hotels Nederland" B.V. te Breda, vanaf december 1990 
  • voorzitter Commissie bevordering (inter)nationaal concurrentievermogen van het grootbedrijf in de bouw, vanaf 1 mei 1991 
  • lid Raad van Advies BDO CampsObers, organisatie op het gebied van accountantcy, belastingadvies en management consultancy, vanaf mei 1992 
  • lid bestuur Wereld Natuurfonds Nederland, van 1 september 1990 tot 1 januari 1991 
  • voorzitter Wereld Natuurfonds Nederland, van 1 januari 1991 tot mei 1999 
  • voorzitter Raad voor het Milieubeheer, van 1 mei 1993 tot 1 januari 1997 
  • lid Commissie Kansspelautomaten, van 1994 tot 1 april 1995 
  • lid Nationaal Comité voor het Europees Natuurbeschermingsjaar 1995, van mei 1994 tot 1 januari 1996 
  • voorzitter Stichting Gaskeur, vanaf 1 juli 1995 
  • voorzitter Nationaal Coördinatie Comité voor het Europees jaar tegen het racisme, van december 1996 tot 1997 
  • lid Raad van Toezicht (Rijks)universiteit Utrecht, van 1 juli 1997 tot juli 2008 
  • voorzitter Taskforce minderheden en arbeidsmarkt, van april 1998 tot december 1999 
  • voorzitter Stichting "Face" (financiering bosprojecten), tot 1999 
  • lid Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, van juli 1999 tot 1 januari 2001 
  • lid Raad van Toezicht Academisch Ziekenhuis Groningen, vanaf 1 oktober 1999 
  • voorzitter Raad van Toezicht van het Kadaster, van februari 2001 tot 2009 
  • voorzitter Taskforce Ouderen, vanaf mei 2001 
  • voorzitter stuurgroep visserij (Biesheuvel II), vanaf januari 2002 
  • lid Regiegroep Belvédère, vanaf september 2003 
  • voorzitter Stichting Bouwcultuurfonds 
  • lid algemeen en dagelijks bestuur SNN (Samenwerkingsverband Noord-Nederland) 
  • voorzitter "Club Diplomatique" 
  • voorzitter Stichting Instandhouding Stadhouderlijke Grafruimte 
  • voorzitter Internationaal Waddenforum 
  • voorzitter "Abe Bonnema Fonds" 
  • voorzitter Stichting Instandhouding Klokkenstoel en begraafplaats Dijken 
  • voorzitter Stuurgroep Zuiderzeelijn 
  • voorzitter Prins Bernhard Cultuurfonds Fryslân 
  • lid Raad van Commissarissen DSB (Dirk Scheringa Bank) Group N.V., van 2004 tot 1 oktober 2009 
  • voorzitter regiegroep 'Grijs Werkt', ministerie van Sociale Zaken, van 30 november 2004 tot februari 2008 
  • voorzitter Raad van Commissarissen Maeyveld (projectontwikkeling), vanaf februari 2006 
  • voorzitter Commissie natuurherstel Zeeland, van mei 2008 tot oktober 2008 
  • voorzitter VNG-Commissie Toekomst stadregionale samenwerking, 2009 
  • voorzitter Denktank Afsluitdijk, 2011 
  • informateur collegeonderhandelingen in Flevoland, maart 2011 

afgeleide functies, presidia etc.
  • ondervoorzitter vaste commissie voor Justitie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 30 september 1981 tot mei 1982 
  • voorzitter bijzondere commissie voor de Grondwetsherziening (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 april 1982 tot 23 februari 1983 
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Herziening Wet op de Kansspelen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 april 1982 tot juli 1986 
  • voorzitter vaste commissie voor de Politie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 2 december 1982 tot 14 juli 1986 

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
lid Comité van Aanbeveling Stichting Pappa, vanaf 2005

opleiding

voortgezet onderwijs
  • h.b.s.-a, R.K. "Mollerlyceum" te Bergen op Zoom 

academische studie
  • Nederlands recht: vrije studierichting, Rijksuniversiteit Utrecht, tot 1977 

activiteiten

als parlementariër
  • Was voor hij fractievoorzitter werd onder meer woordvoerder justitie (m.n. familierecht en jeugdigen) van zijn fractie. Hield zich ook bezig met politiezaken, minderheden, rampenbestrijding en sociale zaken (arbeidsomstandigheden, arbeidsvoorziening). Was in 1981 woordvoerder bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake de Nationale Ombudsman. 

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Bracht in 1987 samen met minister Smit-Kroes een notitie uit over fosfaatbeperkende maatregelen voor de Nederlandse oppervlaktewateren. Er komt onder meer een convenant met de wasmiddelenfabrikanten over beperking van het gebruik van fosfaten. 
  • Sloot in januari 1988 een convenant met de fabrikanten van spuitbussen over het terugdringen van het gebruik van drijfgassen en bracht later dat jaar de notitie chloorfluorkoolwaterstoffen (cfk's) uit 
  • Bracht in maart 1988 de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening uit. Ruimtelijke kwaliteit wordt voorop gesteld. Nederland moet de specifieke voordelen van de overzichtelijke stedelijke structuren uitbuiten in de internationale concurrentie. Er wordt onder andere aandacht besteed aan de groeikansen van Schiphol. De mainports (Rotterdam en Schiphol) moeten via achterlandverbindingen via weg, water, rail en buis kansen krijgen zich te ontplooien. Het economische kerngebied van de Randstad moet worden uitgebreid tot de steden in Noord-Brabant en Midden-Gelderland. Er komen nieuwe woningbouwlocaties om aan de vraag naar woningen te voldoen. 
  • Tijdens zijn ministerschap verscheen de nationale milieuverkenning "Zorgen voor Morgen" over de toestand van het milieu, die leidde tot een versterkte aandacht voor het milieu 
  • Bracht in mei 1989 het (eerste) Nationaal Milieubeleidsplan uit. Hierin staat een analyse van de milieuproblematiek op lokaal, regionaal en mondiaal niveau. De veroorzakers van milieuverontreiniging worden verantwoordelijk gesteld voor het oplossen daarvan. Met doelgroepen, zoals het bedrijfsleven, worden taakstellingen afgesproken. Het streven naar duurzame ontwikkeling wordt hoofddoelstelling van het milieubeleid. 
  • Wist in 1989 overeenstemming te bereiken in EG-verband over het door een beperkt belastingvoordeel bevorderen van het bezit van schonere auto's 
  • Bracht in juli 1989 het Bestrijdingsplan Verzuring uit 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1987 samen met onder anderen minister Brinkman de Wet op de Architectentitel (Stb. 347) tot stand. De wet beschermt de titels architect, stedebouwkundige en tuin- en landschapsarchitect. Het wetsvoorstel was in 1980 ingediend door de ministers Gardeniers en Beelaerts van Blokland. 
  • Bracht in 1988 een wet (Stb. 427) tot Goedkeuring van het Verdrag van Wenen ter bescherming van de ozonlaag tot stand. 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Zette zich als Kamerlid sterk in voor de vrijlating van de Russische dissidente Irina Grivania 
  • Was als fractievoorzitter tijdens het eerste kabinet-Lubbers de bedenker van het strategisch monisme, waarbij de VVD-fractie zich veel minder dualistisch opstelde dan voorheen. Hij sprak soms zelfs over 'mijn ministers'. 
  • Omgaf zich als fractievoorzitter door enkele getrouwen in zijn fractie, zoals Albert Jan Evenhuis, Rudolf de Korte en Loek Hermans 
  • Zijn contacten als fractievoorzitter met de leden van zijn fractie verliepen moeizamer, nadat bij de deur van zijn kamer een rood lampje was aangebracht om onaangekondigd binnenlopen tegen te gaan. Fractieleden moesten een afspraak met hem maken als ze hem wilden spreken. Veel dagelijkse contacten met de fractie verliepen via vicefractievoorzitter Evenhuis. 
  • Werd als fractievoorzitter in verlegenheid gebracht door enkele incidenten en affaires, zoals de omstreden benoeming van Charles Schwietert tot staatssecretaris en een pikante fotosessie van zijn ambtelijk secretaris en een fractiemedewerkster in de vergaderzaal van de Tweede Kamer. De gang van zaken rond de uitkomst van de RSV-enquête en de door hem aan het CDA toegezegde steun aan minister Brinkman na het weigeren van de P.C. Hooftprijs aan Brandt Cortius zetten veel kwaad bloed in de fractie. 
  • Kreeg na de verkiezingsnederlaag van 1986 van zijn fractiegenoten te verstaan, dat hij zodra de onderhandelingen over een nieuw kabinet waren voltooid als fractievoorzitter zou worden vervangen. Tijdens de fractievergadering waarin dit werd besloten, uitte vooral Frits Bolkestein ernstige kritiek op zijn leiderschap. 
  • Nam deel aan het Des-Indesberaad over toekomstige regeringssamenwerking tussen VVD, PvdA en D66 

uit de privésfeer
  • Overwon als kind een astmatische aandoening en stotteren 
  • Zijn vader was textielhandelaar te Bergen op Zoom. Hij was gemeenteraadslid in Bergen op Zoom voor een plaatselijke lijst die zich richtte tegen het KVP-bolwerk in de gemeente 
  • Werd in 1974 samen met zijn vader tot gemeenteraadslid gekozen. Omdat vader en zoon niet tegelijkertijd lid mochten zijn, sprak hij met zijn vader af eerst zijn studie te voltooien 

anekdotes en citaten
  • Tijdens zijn eerste optreden als fractievoorzitter op 8 juni 1982 (debat regeringsverklaring kabinet-Van Agt III) vroeg CDA-fractievoorzitter Lubbers of hij wel eens kennis had genomen van de 'Zijlstra-norm'. Dat was niet zo, maar hij 'redde' zich daar uit door Lubbers te verwijten als CDA-onderhandelaar een onduidelijke brief te hebben geschreven over het te volgen begrotingsbeleid. 
  • Zijn fractiegenoot Van Erp noemde hem na zijn mislukte fractievoorzitterschap 'een goede fles wijn die te vroeg was opengetrokken'. 

niet-aanvaarde politieke functies
  • lid Europees Parlement, juli 1984 (gekozen met voorkeurstemmen, benoeming niet aanvaard) 

woonplaats
Dijken (Frl.)

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 20 november 1989

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid Utrechtsch Studentencorps 
  • lid JOVD (Jongeren Organisatie "Vrijheid en Democratie"), afdeling Bergen op Zoom, vanaf 1972 (oprichter) 

hobby's
  • wielrennen 
  • verzamelen van miniatuurtreinen 

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • F.L.M. Lafort, "E.H.T.M. Nijpels - De wet van de remmende voorsprong", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD. 16 Biografische schetsen" (1988), 190 
  • H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983) 

familie/gezin

kinderen
2 zoons

familierelaties
Zwager van H.M. Nijpels-Hezemans, Tweede Kamerlid

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.