Prof.Dr.Mr. F. (Frits) Bolkestein

foto Prof.Dr.Mr. F. (Frits) Bolkesteinvergrootglas Succesvolle en erudiete VVD-politicus, die zijn partij in 1994 en 1998 naar verkiezingsoverwinningen leidde. Afkomstig uit het bedrijfsleven (Shell) en uit hoofde van zijn functies lange tijd in het buitenland verblijvend. Was staatssecretaris van buitenlandse handel in het eerste kabinet-Lubbers en daarna een vooraanstaand VVD-Kamerlid. Volgde in 1988 Van Eekelen op als minister van Defensie en werd in 1990 politiek leider van de VVD, als tussentijdse opvolger van Voorhoeve. Bleef daarna, net als Romme in de jaren vijftig, buiten het kabinet. Wist als geen ander het publieke debat te stimuleren door pittige uitspraken en plaatste het thema 'integratie' blijvend op de politieke agenda. In 1999-2004 Europees Commissaris voor de interne markt. Was daarna bijzonder hoogleraar in Delft en Leiden.

VVD
in de periode 1978-2004: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, staatssecretaris, minister, lid Europese Commissie

voornaam (roepnaam)

Frederik (Frits)

personalia

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 4 april 1933

opmerkingen over de naam en/of titel
  • Mr.Drs. F. Bolkestein, tot 12 december 2003 (tot aan hem een eredoctoraat werd verleend)
  • Dr.Mr. F. Bolkestein, van 12 december 2003 tot 1 november 2004
  • Prof.Dr.Mr. F. Bolkestein, vanaf 1 november 2004 (sinds zijn benoeming tot buitengewoon hoogleraar)

partij/stroming

partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 1975

partij waarop werd gestemd
PvdA (Partij van de Arbeid) (tweemaal in de jaren '50 en '60)

hoofdfuncties en beroepen

  • medewerker Shell Groep van Maatschappijen in Oost-Afrika, van 1960 tot 1964
  • medewerker Shell Groep van Maatschappijen in Honduras en El Salvador, van 1965 tot 1968
  • medewerker Shell Groep van Maatschappijen te Londen, van 1968 tot 1970
  • medewerker Shell Groep van Maatschappijen in Indonesië, van 1970 tot 1972
  • coördinator voor Midden-Oosten, Azië en Australië Shell Chemie, van 1972 tot 1973
  • lid directie Shell Chemie te Parijs, van 1973 tot 1976
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 januari 1978 tot 5 november 1982
  • staatssecretaris van Economische Zaken (belast met buitenlandse handel; mocht in het buitenland de titel 'minister voor Buitenlandse Handel' voeren), van 5 november 1982 tot 14 juli 1986
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 juni 1986 tot 24 september 1988
  • minister van Defensie, van 24 september 1988 tot 7 november 1989
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 september 1989 tot 21 september 1999
  • fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1990 tot 30 juli 1998 (werd gekozen op een besloten fractievergadering in Garderen op 30 april 1990)
  • lid Europese Commissie, belast met interne markt en fiscale zaken, van 17 september 1999 tot 22 november 2004
  • bijzonder hoogleraar 'intellectuele grondslagen van politieke ontwikkelingen', Technische Universiteit Delft en Universiteit Leiden, van 1 november 2004 tot 1 november 2010 (één dag per week)

takenpakket (bewindspersoon)
  • Was als staatssecretaris belast met 1. aangelegenheden betreffende de handelspolitiek en de internationale economische betrekkingen in het algemeen, zowel in bilateraal verband als in internationale organisaties zoals GATT, OESO, Benelux, Europese Gemeenschappen en ECE (in contacten met buitenlanders mocht hij hierbij de titel Minister voor Buitenlandse Handel voeren); 2. aangelegenheden betreffende de exportbevordering en de voorlichting ten behoeve van de uitvoer; 3. andere van geval tot geval toevertrouwde internationale aangelegenheden; 4. aangelegenheden betreffende mededinging en fusies.

activiteiten

als parlementariër
  • Was voor hij fractievoorzitter werd woordvoerder buitenlandse handel, energiebeleid, buitenlandse zaken (onder meer Europese aangelegenheden, Suriname, Midden-Oosten en Zuid-Afrika) en defensie. Voerde in 1978 het woord bij een debat over aanlanding van vloeibaar aardgas (LNG) in Nederland.
  • Was in juni 1980 woordvoerder bij het debat over een eventuele olieboycot van Zuid-Afrika
  • Was in april en mei 1988 woordvoerder van zijn fractie tijdens de debatten over de uitkomsten van de parlementaire enquêtecommissie bouwsubsidies. Hij verklaarde bij die gelegenheid dat zijn fractie voorstander was van een nieuwe politieke cultuur, waarin bewindslieden na gemaakte fouten eerder zouden aftreden. Hij verwees daarbij naar het aftreden van de Britse minister van Buitenlandse Zaken Lord Carrington vanwege het niet voorzien van de invasie door Argentinië van de Falklandeilanden.
  • Bracht in 1991 samen met Frans Weisglas een studievoorstel uit over associatie van Oost-Europese landen en de NAVO
  • Diende in 1992 met zijn fractiegenoten Len Rempt-Halmmans de Jongh en Robin Linschoten een initiatiefwetsvoorstel in inzake het afschaffen van het verplichte SER-advies. Dit voorstel werd in 1993 door de Tweede Kamer verworpen. (22.878)
  • Diende in 1992 een motie van afkeuring in tegen het beleid van staatssecretaris Simons van Volksgezondheid vanwege diens voorstellen over herziening van stelsel van ziektekostenverzekering. De motie kreeg steun van VVD en CD. (22.393)
  • Diende in 1993 bij het debat over de Voorjaarsnota een motie van afkeuring in over het nog niet invullen van bezuinigingen in de begroting 1993. De motie kreeg steun van VVD en CD. (23.100)
  • Interpelleerde op 21 oktober 1993 de ministers Kooijmans en Pronk over uitspraken inzake migrantenstromen
  • Voerde in 1997 namens zijn fractie het woord bij een debat over mogelijke uitbreiding van de NAVO met (democratische) landen in Midden- en Oost-Europa. Een door hem ingediende motie tegen die uitbreiding werd verworpen.

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1981 tot de elf leden van zijn fractie die tegen een (aangenomen) motie-Van der Hek/Ter Beek stemden over het niet leveren van ontwerpen en/of onderdelen ten behoeve van kerncentrales aan Taiwan

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Keerde zich in 1982 op de ministersconferentie van de GATT tegen opkomend protectionisme in het internationale handelsverkeer. In 1983 bereikte hij overeenstemming met België en Luxemburg over nauwere samenwerking om protectionisme te bestrijden.
  • Bracht in 1983 de Vervolgnota Exportbeleid uit. Besloot de premies voor exportkredietverzekering met ongeveer 20 procent te verhogen, zodat deze op den duur kostendekkend zouden worden.
  • Bracht in 1983 een tiendaags bezoek aan de VS om over verbetering van de handelsrelaties en een evenwichtiger handelsbalans te praten
  • Bracht in mei 1984 een bezoek aan de Volksrepubliek China om over de handelsrelaties te spreken
  • Was in 1985 betrokken bij de onderhandelingen tussen de EG en de VS over beperking van de export van Europese staalsoorten naar de VS. Wist de gevolgen van een voor Nederland nadelige quotering te beperken door de vorming van een algemene reserve die vrijwel geheel aan Nederland werd toegekend.
  • Leidde eind 1985 een economische missie naar India
  • Bracht in 1985 de Nota 'Handelspolitiek in een veranderende wereld' uit. Een onbelemmerende internationale handel is van groot belang voor Nederland gezien de hoge mate van integratie van de Nederlandse economie in Europa en de toenemende verwevenheid met andere economieën in de wereld. Voltooiing van de interne EU-markt en liberalisering van het internationale handelssysteem hebben prioriteit. In de relatie met ontwikkelingslanden staat verbetering van het algemeen stelsel van tariefpreferenties in UNCTAD-kader centraal. (19.354)
  • Was in januari 1986 aanwezig bij een bezoek van een Nederlands marine-eskader aan het Verre Oosten, waarbij Nederlandse bedrijven handelsbevorderende activiteiten konden ondernemen
  • Was in 1989 samen met minister Van den Broek verantwoordelijk voor het besluit om de Koninklijke Marechaussee een bijdrage te laten leveren aan de VN-missie in Namibië (21.068)
  • Verdedigde in 1989 als minister van Defensie samen met minister Korthals Altes met succes in de Tweede Kamer wetsvoorstellen tot herziening van het militair straf-, strafproces- en tuchtrecht. De wetsvoorstellen werden door hun opvolgers in het Staatsblad gebracht. (16.813, 16.813, 16.813, 17.804, 17.804, 17.804, 17.804)
  • Kondigde in mei 1989 een bezuinigingsplan aan voor Defensie, omdat de in het tienjarenplan voorziene groei van de defensieuitgaven door het kabinet was verlaagd van 2 naar 1 procent. Er werd onder meer afgezien van de bestelling van twee Walrus-onderzeeboten. Vermindering van de defensieuitgaven werd mogelijk door een akkoord over troepenvermindering in Europa.

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1984 samen met minister Korthals Altes de Wet melding buitenlandse boycotmaatregelen (Stb. 215) tot stand). Deze wet regelt de verplichting aan bedrijven om transacties met bedrijven in een land waartegen internationale boycotmaatregelen zijn genomen, te melden. De plicht geldt niet voor internationale bedrijven die alleen statutair in Nederland zijn gevestigd. (16.432)
  • Bracht in 1988 een wijziging van de Dienstplichtwet in het Staatsblad, die de Staten-Generaal meer invloed gaf op het uitzenden van dienstplichtigen in het kader van vredesoperaties. Het wetsvoorstel was in 1980 ingediend door minister De Geus en in 1987 in de Tweede Kamer verdedigd door minister Van Eekelen. (16.521)
  • Bracht in 1989 een wet tot goedkeuring van een overeenkomst met Canada over de opleiding van eenheden van de Nederlandse strijdkrachten in Canada in het Staatsblad. Het betreft laagvliegoefeningen door de Koninklijke Luchtmacht in het noordoostelijk deel van Canada. Het wetsvoorstel was in 1987 ingediend en in 1988 in de Tweede Kamer verdedigd door minister Van Eekelen. (19.901)

op het gebied van de EU
  • Kwam in 2003 met het voorstel de verreking van btw in de EU-landen eenvoudiger te maken. Hierover werd in 2007 een definitief besluit genomen.
  • Bracht in januari 2004 een commissiebesluit tot stand waarmee de regelgeving omtrent de export van medicijnen binnen de EU-grenzen wordt gedefinieerd (vrij vervoer van goederen).
  • Lanceerde in januari 2004 een ontwerp van de controversiële Dienstenrichtlijn, om de markt voor diensten open te breken. Deze ontwerprichtlijn speelde tijdens de Frankrijk referendumcampagne voor de Europese Grondwet een hoofdrol (angst voor de komst van 'Poolse loodgieters).
  • Diende in januari 2004 voorstellen in waarmee de nieuwe lidstaten in Oost-Europa meer tijd krijgen om hun energiemarkt op orde te brengen, voordat de EU-normen voor energiebelasting moeten worden doorgevoerd.
  • Bracht in februari 2004 een hervorming van de Europese aanbestedingsregels tot stand (aanvankelijke Commissievoorstellen gelanceerd in mei 2000). De wijzigingen zijn gericht op vermindering van de bureaucratie, de weging van sociale en milieu-aspecten bij de procedure, en de toepassing van nieuwe (ICT)-technologieën gedurende de procedure.
  • Zijn voorstellen voor de invoering van een Europees patent werden in maart 2004 weggestemd.
  • Lanceerde in maart een richtlijn voor striktere boekhoudkundige regels bij grote Europese bedrijven. De Europese Commissie reageerde hiermee op de grote boekhoudschandalen bij onder meer Ahold (Nederland) en Parmalat (Italië).
  • Bracht in maart 2004 een richtlijn tot stand voor de bescherming van intellectueel en industrieel eigendom, zoals copyrights en gerelateerde rechten; handelsmerken; ontwerpen en patenten. De richtlijn verplicht EU-lidstaten onder meer tot strenge maatregelen tegen piraterij en namaak. (Het initiatief werd in januari 2003 gelanceerd).
  • Bracht in maart 2004 de zogenaamde 'transparantierichtlijn' tot stand. Deze richtlijn verplicht bedrijven onder meer tot het uitbreingen van kwalitatieve kwartaalberichten.
  • Bracht in maart 2004 de richtlijn voor beleggingsdiensten tot stand. Door deze richtlijn kunnen banken de concurrentie aangaan met de effectenbeurzen, omdat ze binnenshuis effectenorders mogen verwerken.
  • Sloot in maart 2004 een principe-akkoord met de Verenigde Staten over het grensoverschrijdend toezicht op accountants.
  • Lanceerde in september 2004 een ontwerp-richtlijn waarmee de Europese markt voor auto-onderdelen wordt geopend
  • Verzette zich in oktober 2004 als enige Eurocommissaris tot het eind toe tegen het advies om onderhandelingen met Turkije te gaan openen over toetreding van dat land tot de Europese Unie.

wetenswaardigheden

niet-aanvaarde politieke functies
  • lid gemeenteraad van Amsterdam, maart 2006 (lijstduwer, gekozen met voorkeurstemmen)

woonplaats
Amsterdam

uitgebreide versie

uitgebreide versie
Van deze pagina bestaat een uitgebreide versie met partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding, wetenswaardigheden etc. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft. reageer

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.