Dr. W.F. (Wim) van Eekelen

foto Dr. W.F. (Wim) van Eekelenvergrootglas VVD-politicus met grote internationale belangstelling. Begon zijn loopbaan als diplomaat en werd daarna topambtenaar op Buitenlandse Zaken. Kort na zijn verkiezing tot Kamerlid al staatssecretaris van Defensie in het kabinet-Van Agt I. In het kabinet-Lubbers I staatssecretaris van Europese Zaken. Trad in 1988 af als minister van Defensie in het kabinet-Lubbers II vanwege zijn eerdere verantwoordelijkheid in de paspoort-affaire. Werd vervolgens secretaris-generaal van de West-Europese Unie en senator. Hoffelijke diplomaat, die vurig verdediger was van zowel de Atlantische als de Europese samenwerking.

VVD
in de periode 1977-2003: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, staatssecretaris, minister

voornamen (roepnaam)

Willem Frederik (Wim)

personalia

geboorteplaats en -datum
Utrecht, 5 februari 1931

partij/stroming

partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)

hoofdfuncties

  • ambassade-attaché te New Delhi, van 1957 tot 1960 
  • tweede ambassadesecretaris te Londen, van 1960 tot 1964 
  • eerste ambassadesecretaris te Accra (Ghana), van 1964 tot 1966 
  • ambassaderaad Permanente Vertegenwoordiging bij de Noord-Atlantische Raad te Brussel, van 1966 tot 1971 
  • correspondent Européen voor de Europese Politieke Samenwerking, van 1971 tot 1974 
  • directeur Atlantische Samenwerking en Veiligheidszaken, ministerie van Buitenlandse Zaken, van 1974 tot 1977 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1977 tot 20 januari 1978 
  • staatssecretaris van Defensie (belast met juridische zaken en materieelbeleid), van 20 januari 1978 tot 11 september 1981 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 augustus 1981 tot 5 november 1982 
  • staatssecretaris van Buitenlandse Zaken (belast met Europese samenwerking), van 5 november 1982 tot 14 juli 1986 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 juni 1986 tot 14 juli 1986 
  • minister van Defensie, van 14 juli 1986 tot 6 september 1988 
  • secretaris-generaal WEU (West Europese Unie), van 15 mei 1989 tot 15 november 1994 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1995 tot 10 juni 2003 

partijpolitieke functies

vorige
  • lid uitvoerende raad ELDR 
  • vicepresident Liberale Internationale 
  • voorzitter Nord-Stichting 

nevenfuncties

huidige
  • lid Commissie Europese Integratie, AIV (Adviesraad Internationale Vraagstukken) 

vorige
  • secretaris redactie juridisch studentenblad "Ars Aequi", van 1955 tot 1957 
  • lid bestuur Vereniging "Wilhelmina-kinderziekenhuis" te Utrecht 
  • voorzitter World Veterans Foundation 
  • lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van 30 september 1981 tot 5 november 1982 
  • lid Raad van Advies Stichting Vredespolitiek 
  • voorzitter Raad van Advies Jason (Jongeren Atlantisch Samenwerkingsorgaan) 
  • lid voor Nederland van Eurodéfence 
  • lid Stichting Nederland-Roemenië 
  • lid bestuur NGIZ (Nederlands Genootschap Internationale Zaken) 
  • lid Noord-Atlantische Assemblée 
  • voorzitter NFSG (Nationaal Fonds Sport Gehandicapten), van oktober 1995 tot 2003 
  • voorzitter EBN (Europese Beweging Nederland), tot 2006 
  • lid bestuur CEPS (Centre for European Security Studies) 
  • senior research associate CEPS (Centre for European Policy Studies) te Brussel 
  • lid Raad van Commissarissen handelsonderneming "Revaho" te Maasland 
  • plaatsvervangend rapporteur namens de Eerste Kamer in de Europese Conventie voor een nieuw Europees Verdrag, vanaf maart 2002 
  • lid Governing Board SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute), Zweden 

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter vaste commissie voor Defensie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 juni 1999 tot 10 juni 2003 
  • eerste ondervoorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 2 oktober 2001 tot 10 juni 2003 
  • lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 2 oktober 2001 tot 10 juni 2003 
  • lid Huishoudelijke Commissie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 2 oktober 2001 tot 10 juni 2003 

opleiding

lager onderwijs
  • Openbare lagere school te Utrecht 

voortgezet onderwijs
  • gymnasium-b, "Stedelijk Gymnasium" te Utrecht, van 1943 tot 1949 

academische studie
  • Nederlands recht, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1949 tot november 1954 
  • political science (Bachelor of Arts), Princeton University te Princeton (VS), van 1950 tot 1952 

promotie
  • rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Utrecht, 18 november 1964 

overige opleidingen
  • stage d'etudes Européennes Raad van Europa, vanaf 1954 

activiteiten

als parlementariër
  • Was woordvoerder buitenlandse zaken (Oost-West-verhoudingen, NAVO, vrede en veilgheid, Europese samenwerking) van de VVD-Tweede Kamerfractie 
  • Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met buitenlandse zaken en Europese samenwerking 

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in mei 1999 tot de leden van de VVD-fractie die bij de eerste lezing van de Grondwetsherziening tegen en bij de tweede lezing vóór het correctief referendum stemden 
  • In 2000 stemden hij en Korthals Altes als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel dat adoptie door gehuwde personen van het zelfde geslacht mogelijk maakte 

takenpakket (bewindspersoon)
  • Was als staatssecretaris van Defensie belast met 1. herziening en andere aangelegenheden betreffende het militair strafrecht, het militair strafprocesrecht en het militair tuchtrecht; 2. zaken op het terrein van de coördinatie ruimtelijke ordening, de infrastructuur en de Hinderwet; 3. aanschaffing van materieel, voor zover bepaalde aspecten niet door de minister zelf worden behandeld, en het beheer en de verzorging van materieel; 4. research en ontwikkeling; 5. zaken betreffende militaire werkplaatsen en bedrijven, de N.V. Hembrug en N.V. Eurometaal; 6. het Rijksloodwezen en de Hydrografie; 6. de Topografische Dienst. 
  • Was als staatssecretaris van Buitenlandse Zaken belast met 1. aangelegenheden betreffende de samenwerking in en de integratie van Europa; 2. bilaterale en multilaterale (inclusief wereldwijde) aangelegenheden op economisch en sociaal terrein, op cultureel, wetenschappelijk en technologisch terrein; 3. verkeersaangelegenheden; 4. aangelegenheden betreffende het milieu. 

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Was in 1978 samen met de ministers Scholten en Van Aardenne verantwoordelijk voor het besluit het marinepatrouillevliegtuig 'Neptune' te vervangen door 13 vliegtuigen van het type 'Orion P 3C'. Dit vliegtuig van Lockheed kreeg de voorkeur boven de Franse Atlantic. 
  • Diende in 1981 samen met minister De Ruiter de ontwerp-Wet militair tuchtrecht in. Dit wetsvoorstel zou in 1990, samen met een later ingediend voorstel voor een nieuw militair strafrecht, in het Staatsblad worden gebracht. 
  • Was als staatssecretaris van Defensie in 1980 verantwoordelijk voor het besluit in de Marnewaard een militair oefenterrein in te richten 
  • Tijdens zijn staatssecretariaat op Buitenlandse Zaken kwam, op 3 april 1984, het verdrag tot oprichting van de Europese Unie tot stand 
  • Sloot op 6 juni 1986 een contract met de Schiedamse firma KEP (Kenmerk & Personificaties bv), een oorspronkelijk consortium van Kodak, de drukkerij Elba en Philips, voor de vervaardiging van een nieuw fraudebestendig paspoort. 
  • Tijdens zijn ministerschap werden in 1987 twee mijnenvegers naar de Perzische Golf gezonden, nadat een Amerikaans fregat door raketten was getroffen. In internationaal verband werd afgesproken de scheepvaartroutes te beveiligen en in het kader van de WEU droeg Nederland daaraan bij. 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1978 samen met staatssecretaris Smit-Kroes en minister Ginjaar een wijziging (Stb. 354) van de Luchtvaartwet in het Staatsblad, waarbij nadere regels werden gesteld voor de aanwijzing van luchtvaartterreinen. Bij die aanwijzing moet rekening worden gehouden met planologische aspecten en met aanwezige bebouwing en voorts moet inspraak van belanghebbenden gewaarborgd zijn. Het wetsvoorstel was in 1974 ingediend door de ministers Westerterp, Vredeling, Gruijters en Vorrink en in 1976 in de Tweede Kamer verdedigd door Westerterp, Stemerdink en Vorrink. (13.130) 
  • Bracht in 1981 een wet tot stand ter goedkeuring van een verdrag met de Verenigde Staten over vestiging van opslagplaatsen voor en onderhoud van Amerikaans legermaterieel in Nederland 
  • Bracht in 1985 als staatssecretaris van Buitenlandse Zaken de Wet Goedkeuring van het op 12 juni 1985 te Madrid en Lissabon tot stand gekomen Verdrag betreffende de toetreding van het Koninkrijk Spanje en de Portugese Republiek tot de EEG en Euratom. Beide landen werden op 1 januari 1986 lid. (19.122) 
  • Bracht in 1988 samen met minister Van den Broek een wet (Stb. 143) tot stand over goedkeuring van drie overeenkomsten verband houdende met het tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie gesloten verdrag inzake de eliminatie van hun middellange en kortere afstandswapens. Er wordt afgezien van plaatsing van kruisvluchtwapens in Woensdrecht. Nederland staat Sovjet-inspecties toe op de vliegbasis. (20.414) 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Was als staatssecretaris defensiematerieel één van de hoofdrolspelers in de zgn. Walrusaffaire. Bij de aanschaf van onderzeeboten van de Walrusklasse tussen 1979 en 1985 was sprake geweest van een ongekende kostenoverschrijding van ruim 65 procent. Hierover verscheen in september 1985 een rapport van de Algemene Rekenkamer. Contracten voor de aanschaf waren in 1978 en 1979 getekend onder verantwoordelijkheid van Van Eekelen en minister Scholten. In november 1986 oordeelde de Kamer dat er geen specifieke verantwoordelijkheid was voor één bewindspersoon. Wel meenden sommigen fracties dat Van Eekelen er in juli 1986 beter aan had gedaan niet terug te keren op een kabinetspost. 
  • Trad op 6 september 1988 af nadat de parlementaire-enquetecommissie paspoort in haar rapport ernstige kritiek uitte op het door hem als staatssecretaris van Buitenlandse Zaken bij de ontwikkeling van een nieuw paspoort gevoerde beleid. Legde hierover een verklaring af in de Tweede Kamer. 
  • Was in 2003 het voornaamste 'slachtoffer' van voorkeursacties van VVD-fracties in diverse Provinciale Staten. Stond zevende op de kandidatenlijst, maar werd desondanks niet gekozen. 

uit de privésfeer
  • Promoveerde bij prof. C.L. Patijn 
  • Zijn vader was bioloog en voorzitter van de voedingsorganisatie TNO 

anekdotes en citaten
  • Was er in 1977 ontstemd over dat niet hij - hoewel hij zijn diplomatieke carrière had ingeruild voor het Kamerlidmaatschap - maar de tamelijk onbekende diplomaat Van der Klaauw tot minister van Buitenlandse Zaken werd benoemd. 

woonplaats
's-Gravenhage

ridderorden
  • Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1974 
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 26 oktober 1981 
  • Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 21 december 1988 
  • Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 13 november 1994 

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Utrechtsch Studenten Corps

militaire dienst
  • dienstplichtig militair te West-Duitsland 
  • dienstplichtig militair te 't Harde 

rang(en) reserve-officier
  • reserve-kornet cavalerie 

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Indian foreign policy and the border dispute with China" (dissertatie, 1964) 
  • "SALT-onderhandelingen over strategische wapenen" (1978) 
  • "Hoe verder met een Europees ideaal?" (1998, met F.A. Wijsenbeek en J. van Kamminga) 
  • "Debating European security, 1948-1998" (1998) 
  • "Sporen trekken voor strategische jaren" (2001) 
  • "De VVD en de Europese Unie: een stellingname ten aanzien van Europese ontwikkelingen" (2001) (co-auteurs M. Patijn en J.G.C. Wiebenga) 
  • artikelen over strategie en politiek-militaire onderwerpen 

literatuur/documentatie
De Tijd, 10 juni 1988

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Rotterdam, 6 oktober 1956

echtgeno(o)t(e)/partner
J. Wentink, Johanna

kinderen
1 zoon en 1 dochter

vader
Dr. M. van Eekelen, Marie

moeder
A.M. van Rhijn, Anna Marie

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.