Kabinet

Met het begrip kabinet worden alle ministers en staatssecretarissen bedoeld. Een kabinet wordt genoemd naar de minister-president, bijvoorbeeld het kabinet-Drees of het kabinet-Kok. In het spraakgebruik worden de begrippen regering en kabinet vaak door elkaar gebruikt. Strikt genomen, is er echter een verschil tussen beide. Met de term 'regering' duiden we het staatshoofd (koning of koningin) samen met de ministers aan.

De leden van het kabinet vergaderen in de ministerraad, maar alleen de ministers hebben daarin stemrecht. Staatssecretarissen zijn alleen aanwezig voorzover zaken worden besproken die over hun beleidsterrein gaan.

Het begrip 'kabinet' wordt ook gebruikt voor secretariaat of ambtelijke dienst. Zo kennen we het Kabinet van de minister-president en het Kabinet van de Koning.

Huidig kabinet

Dit kabinet werd door VVD en PvdA gevormd na de verkiezingen van 12 september 2012. Het kabinet bestaat uit 7 ministers van de VVD en 6 ministers van de PvdA. Belangrijkste doelstellingen van het kabinet zijn het op orde brengen van de overheidsfinanciën, het eerlijk verdelen van de lasten en het zorgen voor duurzame groei van de economie. Daartoe worden op diverse terreinen (woningmarkt, arbeidsmarkt, zorg) hervormingen voorgesteld.

Soorten kabinetten

Er zijn verschillende manieren om een kabinet te typeren. Kan een kabinet rekenen op de steun van een meerderheid van de Tweede Kamer dan spreken we van een meerderheidskabinet. Is dat niet het geval dan wordt het kabinet aangeduid als een minderheidskabinet.

Parlementaire steun (vanaf 1982)

Op hoeveel steun konden kabinetten in Tweede en Eerste Kamer rekenen. In het overzicht zijn niet de demissionaire perioden meegenomen en is geen rekening gehouden met afsplitsingen. De Eerste Kamerverkiezingen vinden als regel tijdens de lopende kabinetsperiode plaats.

Kabinetsformatie

Na elke Tweede Kamerverkiezingen of na de val van een kabinet, begint het ingewikkelde en spannende proces van de formatie van een nieuw kabinet. Doel van de formatie is een kabinet te vormen dat enerzijds kan rekenen op steun van de meerderheid van de Tweede Kamer en anderzijds tot een gezamenlijk beleid kan komen.

Kabinetscrisis

Een kabinet kan vanwege een intern conflict of door een conflict met Tweede Kamer of Eerste Kamer ten val komen.

Historische ontwikkeling

In de negentiende eeuw verschoof de macht van de Koning naar de ministers, die verantwoording moesten afleggen aan het parlement. Tevens werd collectieve besluitvorming in de ministerraad geïntroduceerd. Aan het eind van de negentiende eeuw deed de minister-president, als voorzitter van de ministerraad, zijn intrede. Deze heeft in de twintigste eeuw een steeds sterkere positie in het kabinet gekregen. Sinds 1938 kennen we ministers zonder portefeuille. Sinds 1948 kunnen ook staatssecretarissen deel uitmaken van het kabinet.


meer over