Christen-Democratisch Appèl (CDA)

Logo CDA

Het Christen-Democratisch Appèl (CDA) is een christelijk geïnspireerde partij in het centrum van het politieke spectrum. Sinds zijn verkiezingen tot lijsttrekker in 2012 is Sybrand van Haersma Buma politiek leider. De partij werd opgericht in oktober 1980 als fusie van Anti-Revolutionaire Partij  (ARP), Christelijk-Historische Unie  (CHU) en Katholieke Volkspartij (KVP), nadat al in 1973 een federatief verband van die partijen was ontstaan. Sinds 1975 was er een gezamenlijke Tweede Kamerfractie en in 1977 kwamen de drie partijen met één kandidatenlijst.

Het CDA heeft in de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 een verlies geleden van acht zetels en ging terug van 21 naar 13 zetels. In de periode 2006-2010 waren dat er nog 41. De partij heeft 11 zetels in de Eerste Kamer.

Vanaf 22 juli 2002 tot 5 november 2012 maakte het CDA, na acht jaar oppositie, weer deel uit van de regering. Het CDA is nu opnieuw oppositiepartij.

In mei 2012 werd Sybrand van Haersma Buma gekozen tot lijsttrekker. Politiek leider van het CDA was tot en met de verkiezingen van 9 juni 2010 Jan Peter Balkenende. Over het leiderschap bestond daarna enige onzekerheid, maar algemeen werd vicepremier Maxime Verhagen tot de val van het kabinet als eerste man van het CDA beschouwd.

Beginselen

In het beginselprogramma staat dat het CDA politieke vraagstukken op een christendemocratische wijze wil benaderen. De partij aanvaardt de bijbelse getuigenis van Gods beloften, daden en geboden als de beslissende factoren voor mens, maatschappij en overheid. De overheid is de dienaresse van God.

Belangrijk in de beginselen van het CDA is het uitgangspunt dat de mens de beheerder, de rentmeester, is van de door God geschapen wereld. Ook de overheid dient zich dusdanig te gedragen. De natuur en het natuurlijke leefmilieu moeten gerespecteerd en beschermd worden, zodat 'de vruchten van de schepping aan allen ten goede zullen komen'.

CDA en Tweede Kamerverkiezingen

CDA en Eerste Kamerverkiezingen

Jaar

Lijsttrekker

Kandidaten

Zetels

Percentage

2011

Elco Brinkman

EK-lijst 2011

11

14,1

2007

Jos Werner

EK-lijst 2007

21

26,7

2003

Yvonne Timmerman-Buck

EK-lijst 2003

23

29,0

verkiezingen Europees Parlement

In de periode 2009-2014 wordt het CDA door vijf afgevaardigden vertegenwoordigd in het Europees Parlement. Deze zijn lid van de EPP-fractie.

Historische ontwikkeling

Als gevolg van de ontzuiling en de ontkerkelijking van de maatschappij, liep de kiezersaanhang van de drie confessionele partijen ARP, CHU en KVP vanaf de tweede helft van de jaren 60 terug. Er gingen daarom stemmen op voor een verregaande samenwerking tussen de partijen. In 1973 werd het CDA daarom als federatie van de drie partijen opgericht, met Prof. Steenkamp als voorzitter. Dit federatieve CDA kende ook zgn. rechtstreekse leden.

In 1977 namen de drie genoemde partijen onder één noemer en met één kandidatenlijst deel aan de landelijke verkiezingen, nadat er eerder al op gemeentelijke en provinciaal niveau gemeenschappelijke lijsten waren. Eerste lijsttrekker werd Dries van Agt, op dat moment vice-premier en minister van Justitie in het kabinet-Den Uyl. Hij koos voor een centrumpositie van het CDA ('Wij buigen niet naar links, en wij buigen niet naar rechts').

In oktober 1980 werd het Christen-Democratisch Appèl definitief als partij opgericht en verdwenen ARP, CHU en KVP.

Lijsttrekker Dries van Agt stelde zich op als de politieke tegenhanger van PvdA-leider Den Uyl. Tijdens het kabinet-Van Agt I (1977 - 1981) had de gecombineerde lijst van het CDA 49 zetels. Bij de verkiezingen van 1981 waaraan het CDA als partij deelnam behaalde de partij 48 zetels en wederom werd Van Agt minister-president. Na de verkiezingen van 1982 stapte Van Agt op als politiek leider.

In de tweede helft van de jaren 80 bleek het CDA, geleid door de pragmatische rooms-katholiek Ruud Lubbers, zijn politieke verdeeldheid te boven te zijn. In de Tweede Kamerverkiezingen van zowel 1986 als 1989 kwam het als grootste partij uit de strijd te voorschijn. Ook niet-kerkelijke kiezers bleken voor de partij te stemmen.

De kabinetten onder Lubbers kenmerkten zich door een no-nonsens-beleid waarin flink bezuinigd werd om de overheidsfinanciën op orde te brengen.

Bij de landelijke verkiezingen van 1994 kreeg het CDA het grootste verlies uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis te verwerken; de partij ging 20 zetels achteruit. Voor de partij betekende dit dat ze in de oppositie plaats moest nemen. Sinds 1918 was het niet meer voorgekomen dat een christelijke partij niet deel uitmaakte van de regering. Politiek leider Elco Brinkman ruimde enige tijd na de verkiezingen het veld.

Na Lubbers wisselde het partijleiderschap enkele malen. Na Elco Brinkman kwamen Enneüs Heerma (1994-1997), Jaap de Hoop Scheffer  (1997-2001) en Jan Peter Balkenende (2001-2010).

Onder Jan Peter Balkenende maakt het CDA in de jaren 2002-2010 opnieuw successen mee. In vier verschillende kabinetten (waaronder één overgangskabinet dat zonder nieuwe verkiezingen tot stand komt) regeert Balkenende met wisselende partners en wordt hij één van de langszittende premiers uit de na-oorlogse geschiedenis.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 lijdt het CDA een dramatisch verlies van 20 zetels. Na zich aanvankelijk op de achtergrond te hebben gehouden blijkt interim-partijleider Maxime Verhagen laat in de zomer van 2010 toch bereid deel te nemen aan het formatieproces. Hoewel veel prominente leden, waaronder oud-ministers Ernst Hirsch Ballin en Ab Klink, kritisch staan tegenover de PVV, accepteert Verhagen dat deze een minderheidskabinet van VVD en CDA parlementair zal steunen.

Kerngegevens

Partijleider

Sybrand van Haersma Buma

Partijvoorzitter:

Ruth Peetoom

   

Adres secretariaat:

Buitenom 18, Postbus 30453, 2500 GL Den Haag

   

Opgericht

11 oktober 1980

Oprichter

Prof. P.A.J.M. Steenkamp

   

Bestuursvorm/invloed leden:

het congres (algemene ledenvergadering) is het hoogste orgaan

Afdelingen

424 gemeentelijke afdelingen; 12 provinciale afdelingen

Burgemeesters

120 van de 349 (34,4%) (3 februari 2014)

Leden:

hoogste aantal 153.490 (1982); 61.294 (2012); 59.126 (2013)

Contributie:

Kiezers:

2.653.723 (15 mei 2002), 2.763.480 (22 januari 2003), 2.608.573 (22 november 2006), 1.281.886 (9 juni 2010), 801.620 (12 september 2012)

Zetels Tweede Kamer:

13 zetels (12 september 2012)

Zetels Eerste Kamer:

11 zetels (23 mei 2011)

Zetels Provinciale Staten:

86 (2 maart 2007)

Zetels Europees Parlement:

5 (4 juni 2009)

   

Logo/beeldmerk:

blokletters CDA in groen

Bekendste slogan(s):

'Laat Lubbers z'n karwei afmaken' (1989)

Instituten en organisaties

Instituten:

 

Scholingsinstituut:

Steenkampinstituut (Stichting Kader- en Vormingswerk CDA)

Wetenschappelijk instituut:

Wetenschappelijk Instituut voor het CDA (WI)

Wetenschappelijk tijdschrift:

maandblad 'Christen Democratische Verkenningen'

   

Organisaties:

 

Jongerenorganisatie:

Christen-Democratisch Jongeren Appèl (CDJA)

Vrouwenorganisatie:

CDA-Vrouwenberaad (CDAV)

Europese organisaties:

Europese Volkspartij (EVP)/European People's Party (EPP); Europese Unie van Christen-Democraten (EUCD)/European Union of Christian Democrats (EUCD)

Mondiale organisatie:

Christen-Democratische Internationale/Christian Democratic International (CDI); Eduardo Frei Stichting (EFS)

Bladen

Partijblad:

maandblad 'CDA-Magazine' (voortzetting van 'CDA-Actueel', 1980-1999); 'CDA.nl'

Jongerenblad:

Interruptie (voorheen Perspectief, 1983-1989)

Vrouwenblad:

'Signaal' en kwartaalblad 'Vrouw & Politiek' (als bijlage van de CDA-krant)

Europees blad:

'Euroflits'

Uitgebreide informatie DNPP

Het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen is dé bron voor informatie  van en over de Nederlandse politieke partijen. Rond het CDA is onder meer de volgende informatie online beschikbaar: