H.V. (Haya) van Someren-Downer

foto H.V. (Haya) van Someren-Downervergrootglas

Bekende, populaire en spraakmakende VVD-politica, die samen met Hans Wiegel en Harm van Riel in de jaren zeventig het gezicht van de VVD bepaalde. Kwam, na journaliste te zijn geweest, in 1959, als jonge vrouw in de Tweede Kamer en toonde zich als onderwijswoordvoerster een geducht tegenspeelster van Cals . Tegenstander van de Mammoetwet. Als omroepspecialist voorstander van een bestel met ruimte voor commercie. Als partijvoorzitter droeg zij sterk bij aan groei van de VVD. Vanaf 1976 fractievoorzitter in de Senaat; daar kruiste zij ook de degens met minister Van Kemenade over de Middenschool. Sprak op een kenmerkende, wat geaffecteerde wijze, heldere politieke taal. Zou in 1977 minister van Onderwijs zijn geworden als een ziekte dat niet had verhinderd. Overleed in 1980 op nog relatief jonge leeftijd.

VVD
in de periode 1959-1980: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, partijvoorzitter

Voornamen (roepnaam)

Haya Victoria (Haya)

Personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
  • G.V. Downer, van 5 juli 1926 tot 26 oktober 1954
  • G.V. van Someren-Downer, van 26 oktober 1954 tot 7 januari 1974
  • H.V. van Someren-Downer, vanaf 7 januari 1974

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 5 juli 1926

overlijdensplaats en -datum
Rotterdam, 12 november 1980

levensbeschouwing
  • Doopsgezind (opgevoed)
  • Remonstrants (later)

opmerkingen over de naam en/of titel
eerste voornaam door de Arrondissementsrechtbank te Amsterdam op 7 januari 1974 gewijzigd van "Gerarda" in "Haya"

Partij/stroming

partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf januari 1948

Hoofdfuncties/beroepen

  • redacteur kunst, dagblad "De Telegraaf", van 1953 tot 1958
  • parlementair redacteur, dagblad "De Telegraaf", van 1958 tot maart 1959
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 maart 1959 tot 1 oktober 1968
  • lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 2 juni 1966 tot maart 1969
  • lid Rijnmondraad, van 22 september 1970 tot september 1974
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1974 tot 12 november 1980
  • fractievoorzitter VVD Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 15 juni 1976 tot 12 november 1980

Activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met onderwijs en omroepzaken
  • Was in 1962 woordvoerster van haar fractie bij de behandeling van de 'Mammoetwet' en de voornaamste tegenstander van het voorstel van minister Cals
  • Was in 1964 woordvoerster van haar fractie bij de behandeling van de ontwerp-Wet op de kansspelen
  • Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met onderwijs en Koninkrijkszaken
  • Voerde in 1975 het woord bij het debat over de onafhankelijkheid van Suriname

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1961 tot de vier leden van haar fractie die tegen de ontwerp-Wet op het afbetalingsstelsel stemden, omdat de noodzaak van regeling werd betwist
  • Behoorde in 1963 tot de vier leden van haar fractie die tegen een wetsvoorstel stemden over opheffing van de inkomensgrens in de Kinderbijslagwet
  • Stemde in 1964 als enige van haar fractie vóór het (onaanvaardbaar verklaarde) amendement-Scheps, waardoor de Bijlmermeer bij de gemeente Amsterdam zou worden gevoegd
  • Behoorde in februari 1968 tot de minderheid van haar fractie die vóór een motie-Van der Stoel stemde, waarin werd de regering werd gevraagd aan te dringen op stopzetting van de bombardementen in Vietnam en op het starten van onderhandelingen
  • Stemde in 1975 vóór het initiatiefwetsvoorstel-Franssen/Jurgens tot wijziging van de Zondagswet (openstelling zwembaden op zondag)
  • In 1975 stemden Zoutendijk en zij als enigen van de VVD-fractie vóór de onafhankelijkheid van Suriname
  • Stemde in 1976 tegen het (verworpen) initiatiefwetsvoorstel Geurtsen/Lamberts/Veder-Smit/Roethof inzake afbreking van zwangerschap (abortus provocatus)

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
  • Haar echtgenoot was onderdirecteur van verzekeringsmaatschappij "Amstleven" en adjunct-directeur van de Rotterdamsche Verzekerings Sociëteiten
  • Haar vader was makelaar in tabak
  • Haar ouders koesterden sympathie voor de NSB. Haya kwam daardoor op gespannen voet met haar familie.

Publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • F. Korthals Altes, "Haya van Someren - De geïnspireerde liberale aanvoerster", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD" (1988), 91
  • J.H.C. van Zanen, "Haya van Someren-Downer, vrouw voor vrijheid en democratie" (Amsterdam, 1994)
  • A. van Veldhuijzen, "Downer, Gerarda Victoria (1926-1980)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel V, 105
  • H.J.L. Vonhoff, "Liberalen onder één dak" (1998), 139
  • A. Plechel, "Haya van Someren-Dewoner. Liberaal activiste" (2015)

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.