Drs. J.M. (Jacques) Aarden

foto Drs. J.M. (Jacques) Aardenvergrootglas

KVP-dissident die in 1968 medeoprichter was van de PPR. Was jarenlang secretaris van het Centrum voor Staatkundige Vorming, het wetenschappelijk bureau van de KVP en werd in 1962 Tweede Kamerlid. Gedegen woordvoerder op het gebied van binnenlandse zaken. Afwezig in de Nacht van Schmelzer vanwege ziekte, zodat hij niet tegen de motie-Schmelzer kon stemmen. Weigerde in 1967 staatssecretaris te worden onder Klompü en stapte in 1968 met Janssen en Kessel uit de KVP-fractie uit onvrede over het beleid van het kabinet-De Jong. In 1971 eerste lijsttrekker van de PPR. Nadat gezondheidsproblemen tot een gedwongen vertrek uit de Tweede Kamer hadden geleid, werd hij staatsraad. Minzame, progressieve katholiek.

KVP, groep-Aarden (ex-KVP), PPR
in de periode 1962-1984: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Raad van State

voornamen (roepnaam)

Jacobus Maria (Jacques)

personalia

geboorteplaats en -datum
Hazeldonk (gem. Terheijden, N.Br.), 11 augustus 1914

overlijdensplaats en -datum
Voorburg, 23 november 1997

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

partij/stroming

partij(en)
  • KVP (Katholieke Volkspartij), van december 1945 tot 26 februari 1968
  • PPR (Politieke Partij Radikalen), van 27 april 1968 tot 1 september 1984

lid tussentijds gevormde fractie(s)
groep-Aarden, van 27 februari 1968 tot 28 april 1971

hoofdfuncties en beroepen

  • volontair houthandel te Deventer, tot 1934
  • ambtenaar ministerie van Handel, Nijverheid (en Scheepvaart), van 1940 tot mei 1947
  • lid gemeenteraad van Voorburg, van 2 september 1946 tot 6 september 1966
  • directiesecretaris Centrum voor Staatkundige Vorming (wetenschappelijk bureau KVP), van mei 1947 tot april 1968
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 12 juli 1962 tot 5 juni 1963
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 31 juli 1963 tot 7 december 1972
  • fractievoorzitter Groep-Aarden, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 februari 1968 tot 29 april 1971
  • fractievoorzitter PPR Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 29 april 1971 tot 30 november 1972
  • lid Raad van State, van 1 september 1973 tot 1 september 1984 (benoemd bij K.B. van 6 augustus 1973)

partijpolitieke functies

  • secretaris partijcommissie-Van der Grinten over staatkundige eenheid van de Nederlandse katholieken (Centrum voor Staatkundige Vorming), van januari 1953 tot januari 1954
  • lid partijbestuur KVP, van 1956 tot februari 1968
  • lid fractiebestuur KVP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van februari 1967 tot februari 1968
  • lid Groep van Achttien (overleg over samenwerking ARP, CHU en KVP), van april 1967 tot februari 1968
  • politiek leider PPR, van 27 april 1968 tot 9 september 1972

lijsttrekkerschap etc.
  • lijstaanvoerder PPR Tweede Kamerverkiezingen 1971 (kieskringen Rotterdam, Den Haag, Dordrecht, Amsterdam, Haarlem, Den Helder, Middelburg en Utrecht)

nevenfuncties

  • lid Pacificatiecommissie voor de omroepkwestie, van 24 december 1963 tot 1965
  • voorzitter Raad van Overleg voor de Katholieke mannelijke jeugdorganisaties
  • lid bestuur Stichting "Katholieke Levensscholen"
  • voorzitter Brabants Studentengilde van O.L. Vrouw
  • voorzitter R.K. openbare leeszaal en bibliotheek "Sint Augustinus" te Voorburg

afgeleide functies, presidia etc.
  • ondervoorzitter vaste commissie voor Bezitsvorming en Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 3 oktober 1963 tot 1 maart 1967
  • ondervoorzitter bijzondere commissie voor de Nota betreffende het Omroepbestel (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 juni 1965 tot 7 juli 1965
  • ondervoorzitter vaste commissie voor Binnenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 maart 1967 tot 27 februari 1968
  • lid afdeling financiën (Raad van State)
  • lid afdeling economische zaken (Raad van State)
  • lid afdeling Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk (Raad van State)
  • lid afdeling Geschillen van Bestuur (Raad van State)

opleiding

lager-/basisonderwijs
  • kostschool, Instituut "De Ruwenberg" te Sint-Michielsgestel

voortgezet onderwijs
  • h.b.s.-a, R.K. "Sint Norbertus Lyceum" te Roosendaal, van 1926 tot 1932

academische studie
  • geneeskunde (niet voltooid), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1932 tot 1934
  • economie, R.K. Handelshoogeschool (vanaf 1938 Katholieke Economische Hogeschool) te Tilburg, van 1934 tot 24 januari 1940

activiteiten

als parlementariër
  • Was tot 1968 woordvoerder van de KVP-Tweede Kamerfractie voor binnenlandse zaken (herindeling, agglomeratiezaken), bezitsvorming en omroepzaken
  • Was in 1964 één van de woordvoerders van zijn fractie bij de behandeling van het wetsvoorstel tot instelling van het openbaar lichaam Rijnmond
  • Was in 1964 één van de woordvoerders van zijn fractie bij de behandeling van het wetsvoorstel over vorming van een gemeente Bijlmermeer
  • Voerde in 1967 namens de KVP-fractie het woord bij het debat over de bestuurlijke problemen in Amsterdam
  • Diende in februari 1968 een motie in waarin om verhoging van het budget voor ontwikkelingshulp werd gevraagd. Deze (verworpen) motie kreeg van zijn eigen KVP-fractie alleen steun van de leden Van Doorn, Kessel en Westerterp (Janssen was afwezig).
  • Diende in januari 1969 met zijn fractiegenoten Paul Janssen en Anneke Kessel een voorstel tot het houden van een parlementaire enquête naar economische macht in. Dit voorstel werd door de Tweede Kamer op 25 september 1969 met 74 tegen 48 stemmen verworpen. (9.995)
  • Diende in 1970 samen met Ed van Thijn (PvdA) en Anneke Goudsmit (D'66) een initiatiefwetsvoorstel in om kiezers meer rechtstreekse invloed te geven op de kabinetsvorming. Het wetsvoorstel werd ingetrokken nadat artikel II over de gekozen formateur was verworpen. (10.993)
  • Bracht in 1971 via een door hem samen met Ed van Thijn (PvdA), Anneke Goudsmit (D'66) en Hans Wiebenga (PSP) ingediend initiatiefwetsvoorstel een verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd van 21 naar 18 jaar tot stand. (10.579, 11.300)

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1964 tot de 18 leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Instelling openbaar lichaam Rijnmond stemden. Was woordvoerder van deze minderheid, en trachtte tevergeefs via een amendement het openbaar lichaam meer bevoegdheden te geven.
  • Behoorde in 1964 tot de 19 leden van zijn fractie die vóór het (onaanvaardbaar verklaarde) amendement-Scheps stemden, waardoor de Bijlmermeer bij de gemeente Amsterdam zou worden gevoegd

wetenswaardigheden

algemeen
  • Was tijdens de 'Nacht van Schmelzer' (13/14 oktober 1966) afwezig, omdat hij in een ziekenhuis was opgenomen vanwege een liesbreuk
  • In december 1967 vroeg hij tijdens de behandeling van de Defensiebegroting 1968 - tegen de zin van zijn eigen fractie - in een door hem en mevrouw Kessel, P.J. Janssen en Van Doorn ingediende motie f 38 miljoen van Defensie over te hevelen naar ontwikkelingshulp. Dit leidde tot felle interrupties, onder andere van zijn fractiegenoot (kolonel) J.H. Jansen.
  • Stapte op 27 februari 1968 samen met Van Doorn, mevrouw Kessel en Janssen uit de KVP-fractie, vanwege een gezamenlijk t.v.-optreden van de fractievoorzitters van KVP, ARP en CHU, waarin zij nauwere samenwerking tussen de drie partijen aankondigen. Vormde met Janssen en Kessel in de Kamer de groep-Aarden. Van Doorn verliet de Tweede Kamer.
  • Medeoprichter van de PPR
  • Was in april 1971 in het alternatieve kabinet-Den Uyl minister van Binnenlandse Zaken en vicepremier
  • Van september 1971 tot september 1972 uitgeschakeld door ziekte

uit de privésfeer
Zijn vader was firmant van een houthandel

anekdotes en citaten
  • Zei toen hij zich in 1968 met Paul Janssen afsplitste van de KVP-fractie: "Naar mijn mening zal de politieke heroriëntatie in ons land zich vooral in deze Kamer voltrekken. Ik meen te mogen vaststellen, dat er in belangrijke mate over de grenzen van fracties heen politieke gelijkgezindheid bestaat. De gelijkgezinden zijn naar mijn mening gedwongen, hieraan hun consequenties te verbinden. Deze gelijkgezindheid wijst in de richting van een consequent vooruitstrevende concentratie. Mijnerzijds wil ik gaarne toezeggen, dat ik deze concentratie in deze Kamer zal bevorderen."

niet-aanvaarde politieke functies
  • staatssecretaris van Binnenlandse Zaken, april 1967 (geweigerd)
  • staatssecretaris van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk, april 1967 (geweigerd)

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Oudenbosch, omstreeks 1940
  • Voorburg, Laan van Leeuwesteijn 62, omstreeks 1964 en nog in 1967
  • Voorburg, Vijverhof 13, omstreeks 1969 en nog in 1996

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1971
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1980

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
preses Tilburgs Studentencorps "Sint Olof"

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
  • W. Slagter, "Aarden, Jacobus Maria (1914-1997)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (digitale versie)
  • J.M. Bik, "J.M. Aarden 1914-1997. Politicus zijns ondanks", NRC Handelsblad, 24 november 1997
  • Jan-Joost Lindner, "PPR-grondlegger Jacques Aarden was niet gebouwd voor klein links", De Volkskrant, 24 november 1997

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Maastricht, 4 augustus 1941

echtgeno(o)t(e)/partner
M.P.Ph. Korst, Maria Pietronella Philomena (Maria)

kinderen
4 zoons en 4 dochters

vader
P.J.M. Aarden, Petrus Jacobus Maria

geboorteplaats en/of -datum
Standdaarbuiten, 21 oktober 1877

moeder
C.A.M.Ch. de Wit, Cornelia Anna Maria Chrijsostina (Cor)

geboorteplaats en/of -datum
Nieuw-Vossemeer, 24 december 1881

broers en zusters
6 broers

beroep grootvader (vaderskant)
  • landbouwer
  • eigenaar houthandel

beroep grootvader (moederskant)
landbouwer

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.