Parlementaire enquête aardgaswinning Groningen

In maart 2019 besloot de Tweede Kamer op voorstel van Tom van der Lee (GroenLinks) tot het houden van een parlementaire enquête naar de aardgaswinning in Groningen. Op 9 februari 2021 is de enquëtecommissie ingesteld. Voorzitter van de commissie is Van der Lee.

Doel van het onderzoek is waarheidsvinding over de gebeurtenissen in het (recente en verdere) verleden rond de gaswinning in Groningen en daaruit lessen te trekken. Het gaat daarbij om de oorspronkelijke afspraken over de gaswinning, de verantwoordelijkheden en het verloop van de afbouw van de gaswinning. Gekeken zal ook worden naar de mate waarin gasbaten zijn teruggevloeid naar Groningen. De enquête moet mede bijdragen aan herstel van het vertrouwen van de Groningers in de overheid.

Vanaf januari tot mei 2022 zullen de besloten voorgesprekken plaatsvinden, waarna tussen juni en oktober 2020 de openbare verhoren worden gehouden. Het eindrapport van de onderzoekscommissie wordt begin 2023 verwacht.

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voorgeschiedenis

In 1959 werd een grote gasvoorraad bij Slochteren ontdekt. Er werd begonnen met de winning en distributie van aardgas. Dit leverde de Nederlandse schatkist miljarden euro's op. In 1986 deed zich de eerste aardbeving voor, bij Assen. Daarna vonden de aardbevingen vooral in Groningen plaats; daarnaast daalde de bodem in sommige gebieden.

Als gevolg daarvan werden talloze huizen beschadigd. Het herstel van de panden, en de financiering daarvan, kwamen zeer moeizaam van de grond. Nadat zich in 2013 een aardbeving voordeed bij Huizinge, verschenen de eerste adviezen die pleitten voor de afbouw van de gaswinning. Desondanks werd de gaswinning juist opgeschroefd. Veel particulieren en bedrijven in de provincie Groningen zijn gedupeerd door de gevolgen van de winning van aardgas.

Toenmalig minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat betitelde de gevolgen van de aardgaswinning in 2017 als 'een overheidsfalen van on-Nederlandse proporties'. In maart 2019 besloot de Tweede Kamer tot het houden van een parlementaire enquête naar de kwestie.

2.

Het onderzoek

De centrale vraag van het onderzoek is:

Hoe is de besluitvorming over de aardgaswinning in Groningen, de schadeafhandeling en de versterking op cruciale momenten verlopen, welke effecten had dit, welke belangen en afwegingen speelden een rol en hoe is hierbij omgegaan met de belangen van de Groningers?

Bij besluitvorming over aardgaswinning gaat het zowel om het volume te winnen gas als om het besluit de aardgaswinning stop te zetten. Versterking betreft de operatie om huizen en gebouwen aan te passen, zodat deze voldoen aan de veiligheidsnorm en verdere schade als gevolg van aardgaswinning wordt voorkomen.

De hoofdvragen voor de gehele onderzoeksperiode zijn:

  • 1. 
    Wat is op hoofdlijnen in de periode 1959-2021 gebeurd met betrekking tot de aardgaswinning in Groningen en de bijbehorende risico’s? Wat zijn mijlpalen en cruciale momenten in de geschiedenis van de Groningse aardgaswinning en waarom? Welke kennis was op welk moment bij wie beschikbaar?
  • 2. 
    Hoe functioneert het Gasgebouw? Welke partijen zijn betrokken binnen het Gasgebouw en welke belangen en afwegingen spelen een rol? Welke besluiten zijn genomen? Welke afspraken zijn gemaakt en hoe zijn deze in de tijd veranderd?
  • 3. 
    Welke besluiten nam het kabinet over de aardgaswinning in Groningen? Hoe kwamen die besluiten tot stand, hoe is de Tweede Kamer geïnformeerd en op welke momenten had de Tweede Kamer invloed op de besluitvorming?
  • 4. 
    Wat waren de rollen in de besluitvorming van kabinet, Tweede Kamer, private partijen, decentrale overheden en lokale actoren en wat waren de gevolgen van hun handelen voor de Groningers? Op welke manier zijn de Groningers betrokken bij de besluitvorming, welke rol hadden zij en hoe is rekening gehouden met hun belangen?
  • 5. 
    Welke lessen kunnen uit de analyse van de Groningse aardgaswinning worden getrokken?

Bij het in kaart brengen van wat er is gebeurd, onderscheidt de tijdelijke commissie drie perioden:

  • 1. 
    vanaf begin jaren zestig: voortvarende gaswinning bij Slochteren
  • 2. 
    vanaf 1986, aardbeving bij Assen: bodemdaling en aardbevingen)
  • 3. 
    vanaf 2012: aardbeving bij Huizinge: afbouw gaswinning, schadeherstel en versterking)

3.

Samenstelling enquêtecommissie

Leden

Tom van der Lee (GL), voorzitter

Judith Tielen (VVD), ondervoorzitter

Rens Raemakers (D66)

Anne Kuik (CDA)

Gijs van Dijk (PvdA)

Peter Kwint (SP)

Griffier

  • M. 
    Israel

4.

Tijdschema

Tijdvak

Werkzaamheden

Februari 2021 – november 2021

  • Werving en selectie onderzoeksstaf
  • Dataverzameling
  • Feitenonderzoek

December 2021 – mei 2022

  • Voorbereiding besloten voorgesprekken
  • Besloten voorgesprekken
  • Verwerken besloten voorgesprekken

Juni 2022 –

oktober 2022

  • Voorbereiding openbare verhoren
  • Openbare verhoren in drie periodes

November 2022 - februari 2023

  • Opstellen en presentatie rapport

Voorjaar 2023 – zomer 2023

  • Behandeling in Tweede Kamer