Van StemWijzer tot KiesKompas: kieshulpen op een rij

Diverse kieshulpen, zoals de Stemwijzer en het Kieskompas, kunnen de kiezer helpen bij hun stemkeuze in de verkiezingen. Deze websites bestaan al sinds jaren. Bij een online kieshulp krijgt een kiezer een aantal stellingen voorgelegd waarbij de kiezer moet aangeven het eens of oneens te zijn met die stelling.

Een nadeel van online kieshulpen is dat ze door hun werkwijze (eens of oneens met een stelling) het maken van de keuze te simpel voorstellen. De stellingen gaan immers altijd over een beperkt aantal onderwerpen. Ook kan een kiezer om verschillende redenen voor of tegen een bepaalde stelling zijn. De beweegredenen van een kiezer worden niet meegewogen in het advies.

Er zijn voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 verschillende kieshulpen gemaakt. Doordat de kieshulpen verschillende methodes gebruiken en uitgaan van andere stellingen, kunnen ze onderling afwijkende resultaten geven.

De meeste kieshulpen zijn door iedereen geheel anoniem te maken. Enkel de Kerkelijke Kieswijzer vraagt om persoonlijke gegevens. De vragen gaan over belangrijke maatschappelijke thema's, zoals veiligheid, milieu, drugsbeleid, immigratie, Europese Unie, studiefinanciering, ouderenzorg, AOW en inkomensverdeling.

StemWijzer

De StemWijzer wordt gemaakt door ProDemos en de voorganger daarvan, het Instituut voor Publiek en Politiek, die in 1989 met de eerste StemWijzer kwam. Deze kieshulp probeert jongeren en andere burgers meer bij de politiek te betrekken en de twijfelende kiezers in de verkiezingscampagne een handje te helpen bij het maken van een keuze. De StemWijzer werd in 2012 door ruim 4,85 miljoen gebruikers ingevuld en in 2017 meer dan 6,3 miljoen keer.

De StemWijzer werkt met 30 stellingen aan de hand waarvan de politieke voorkeur kan worden bepaald. Het antwoord op iedere stelling wordt door de partijen aan de makers van StemWijzer aangeleverd. Per vraag kan 'eens' of 'oneens' worden gekozen, of 'geen van beide'. Ook is het mogelijk vragen over te slaan. Het eindresultaat is een grafiek met rangorde van de meest passende naar de minst passende partij. Ook kan men in het resultaat de standpunten van de partijen vergelijken met de eigen antwoorden. De StemWijzer is de bekendste kieshulp die online bestaat.

Kieskompas

Het dagblad Trouw maakt samen met de Vrije Universiteit sinds 2006 het Kieskompas. Uitgangspunt daarbij zijn de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen. Deze stemhulp richt zicht op brede maatschappelijke kwesties zoals AOW leeftijd, inkomensgelijkheid, migratie, referenda, milieu, veiligheid, studiebeurs en het eigen risico. Het Kieskompas geeft de deelnemers 30 stellingen met een schaal met vijf opties plus 'geen mening'. Ook vraagt het Kieskompas gebruikers nog hun mening te geven over de kandidaat-premiers van de politieke partijen.

Als resultaat geeft Kieskompas voor de gebruiker grafisch aan op welke positie deze zich bevindt in het politieke krachtenveld.

De Voorkeurstemwijzer

Het Parlementair Documentatie Centrum ontwikkelde de Voorkeurstemwijzer. De kieshulp is niet op inhoud maar op personen gericht. De site stelt je in staat om snel en eenvoudig aan de hand van uitgebreide informatie te bekijken wie jouw belangen de komende vier jaar bij voorkeur zou moeten behartigen.

Ook is te lezen hoe deze voorkeur door het uitbrengen van een voorkeustem het best tot uitdrukking kan worden gebracht.

Het Groene Kieskompas

Natuur en Milieu, Greenpeace, Milieudefensie, Vogelbescherming, het Wereld Natuur Fonds en het Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid (IVN) hebben met Kieskompas het Groene Kieskompas ontwikkeld. Deze online kieshulp legt de gebruiker 30 stellingen over natuur, milieu en klimaat voor.

Als resultaat krijgt de gebruiker een rangschikking van partijen te zien. Alle in de Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen, behalve de PVV, hebben meegewerkt aan het Groene Kieskompas.

3FM Partijwijzer

Radiozender 3FM heeft in samenwerking met NPO 3, ProDemos en radiozender FunX een eigen stemwijzer voor jongeren geïntroduceerd. Bij deze online hulp kan de gebruiker bij zeventien thema's steeds kiezen tussen een aantal standpunten. De gebruiker kiest een standpunt in thema's als referendum, vrijheid van meningsuiting, eigen risico, hypotheekrenteaftrek, softdrugs en migratie.

Als resultaat krijgt de gebruiker door middel van een staafdiagram te zien in hoeverre de gekozen standpunten overeenkomen met de standpunten van politieke partijen.

StemWijsOuders

Ouders en Onderwijs en de stichting Voor Werkende Ouders hebben deze stemwijzer voor ouders met opgroeiende kinderen geïntroduceerd. Er worden zeventien stellingen over onderwijs, kinder opvang en opvoeden gepresenteerd en gebruikers kunnen hierop met 'eens' of 'oneens' reageren.

Als resultaat wordt een lijst samengesteld van 13 politieke partijen waarmee de standpunten vergeleken zijn.

Privacy Stemwijzer 2017

De Privacy Barometer heeft de Privacy Stemwijzer voor privacygevoelige onderwerpen geïntroduceerd. De stellingen zijn gebaseerd op wetsvoorstellen van de afgelopen vier jaar waarbij privacy een belangrijk onderwerp is gebleken. Er worden tien stellingen gepresenteerd, met keuze tussen 'oneens', 'eens' en 'geen mening'. Na elke stelling volgt een uitleg en is het mogelijk de stem aan te passen.

Als resultaat is een lijst van meest overeenkomende partijen tot minst overeenkomende partijen te zien. De lijst bestaat uit de huidige veertien zittende politieke partijen en twee nieuwe, de Piratenpartij en Forum voor Democratie.

Gayvote

Het COC heeft een website met standpunten van partijen over de emancipatie van homo's, lesbiennes, biseksuelen, transgenders en interseksepersonen (LHTBTI). Ook is te zien hoe zittende partijen gestemd hebben over LHBTI-kwesties. Er zijn profielen opgenomen van Kamerleden en kandidaten die zelf LHBTI zijn of daar zeer tolerant tegenover staan.

Stem Jij Ook?

Deze website voor mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) en moeilijk-lerenden is een initiatief van MEE NL en ProDemos. De site geeft informatie over de politieke partijen door te linken naar de programma's in eenvoudige taal, met filmpjes en achtergrondinformatie over de verkiezingen. De site verwijst daarna door naar de StemWijzer van ProDemos.

De Wijze Stemmer

Dit initiatief van de Brainwash, NPO, Omroep HUMAN en Stichting The School of Life heeft filosofen uit de geschiedenis gelinkt aan politieke partijen. Na het kiezen uit een aantal stellingen wordt aangegeven met welke filosoof (en bijbehorende politieke partij) de standpunten het meest overeenkomen.

Cannabis-kieswijzer

Stichting Maatschappij en Cannabis heeft een site met beknopte informatie over drugsbeleid zoals beschreven in de partijprogramma's. De Cannabis-kieswijzer geeft een overzicht van de standpunten van de deelnemende partijen over het drugsbeleid en wordt nog aangepast.

Dierenkieswijzer

De Dierencoalitie, een samenwerkingsverband van een aantal dierenbeschermingsorganisaties (onder andere Stichting AAP, IFAW en de Zeehondencrèche Pieterburen) heeft deze kieshulp ontwikkeld. De dierenkieswijzer geeft 18 stellingen die met 'mee eens', 'oneens' of 'geen mening' kunnen worden beantwoord. De stellingen bevatten actuele thema's zoals de 'kiloknallers', proefdieren en EU-dierenwelzijnsregels voor veetransporten. Als resultaat verschijnt er een overzicht van 11 partijen, van die met de meeste overeenkomsten naar die met de minste overeenkomsten.

Politieke Sekswijzer

De stichtingen Rutgers, Aidsfonds, Amref Flying Doctors en Women Dutch Gender Platform hebben deze kieshulp geïnitieerd. Deze stemhulp gaat over seksualiteit en gelijkheid in Nederland en het buitenland. De Politieke Sekswijzer geeft 16 stellingen waar de gebruiker 'eens' of 'oneens' kan invullen. Er zijn in totaal 12 politieke partijen benaderd voor deelname aan de Politieke Sekswijzer, waarvan CDA, D66, GroenLinks, PvdA, PvdD, SP, VVD en 50PLUS hebben ingestemd.

Als resultaat wordt een staafdiagram weergegeven. Vervolgens kan de gebruiker in een overzicht per partij de vragen nog eens nakijken.

Kerkelijke kieswijzer

Kerk in Actie, uitgevoerd door de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland te Utrecht, heeft deze kieshulp gepresenteerd. Er worden vragen gesteld die vervolgens met tegenvragen kunnen worden beantwoord. De thema's bestaan uit internationale samenwerking, duurzaamheid, vluchtelingen, mensenrechten en zorg en armoede in Nederland. Vervolgens worden er stellingen geplaatst en kan de gebruiker met 'eens', 'neutraal' of 'oneens' beantwoorden. Voor meer informatie wordt er doorverwezen naar de verkiezingsprogramma's. In totaal zijn er zestien vragen, vijf stellingen over de 6 genoemde thema's.

Als resultaat worden er drie politieke partijen getoond en is te zien welke partij profileert of de dupe wordt van de gemaakte keuzes. Hiermee probeert Kerk in Actie het algemeen belang te benadrukken.

Mag Ik Stemmen?

Deze kieshulp is met name bedoeld om de kennis van de gebruiker over de verkiezingen en Nederland te toetsen. Er zijn een 30-tal vragen en komen onder andere uit het Stemexamen voor de Tweede Kamer van ProDemos en het Inburgeringsexamen over 'Kennis van de Nederlandse samenleving'. De vragen gaan over de democratie en de Nederlandse samenleving, met thema's zoals stemgerechtigdheid en de taken van de Tweede Kamer.

De gebruiker kan per vraag uit drie antwoorden kiezen en bij 28 van de 30 vragen goed is de invuller geslaagd.

MVO Kieswijzer

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) Platform heeft een tabel van thema's en partijen samengesteld. De Kieswijzer is mede tot stand gekomen door onder meer de Schone Kleren Campagne, Unicef en Oxfam Novib. De verkiezingsprogramma's zijn door het MVO Platform beoordeeld op negen actuele MVO-onderwerpen. De onderwerpen zijn transparantie, MVO-voorwaarden, afspraken met bedrijven, wetgeving, toezicht, arbeidsomstandigheden, slachtoffers, MVO-diplomatie en belastingontwijking.

De tabel geeft per politieke partij per MVO Onderwerp nul tot drie sterren voor de versterking van het MVO-onderwerp. Achter elke classificering zit een toelichting die zichtbaar wordt als de gebruiker er op klikt. Onderaan zijn de sterren per partij opgeteld en wordt het totaal weergegeven in punten.

KiesWerkKompas

De KiesWerkKompas is een initiatief van Start Foundation in samenwerking met KiesKompas. De KiesWerkKompas presenteert 20 stellingen die net als bij het KiesKompas een schaal van vijf opties en 'geen mening'. Thema's die behandeld worden zijn het basisinkomen, arbeidsvoorwaarden, uitkeringen, vrijwilligerswerk, discriminatie bij sollicitaties, omscholing en arbeidsongeschiktheid.

Als resultaat geeft KiesWerkKompas ook grafisch aan op welke positie de partijen zich bevinden in het politieke krachtenveld.

Casinowijzer

De Casinowijzer is een particulier initiatief. De site geeft een overzicht met korte standpunten van een aantal politieke partijen met betrekking tot het kansspelbeleid.

De Seculiere Kieswijzer

De Seculiere Kieswijzer is een particulier initiatief. Deze kieswijzer geeft een overzicht van 13 partijen waarbij stellingen omtrent de thema's scheiding tussen religie en de politiek zijn geplaatst.

De Stemwijzer hypotheek

De Stemwijzer hypotheek is een initiatief van hypotheekadviseur eyeOpen.nl. De kieshulp behandelt de stelling of de hypotheekrenteaftrek ten opzichte van de huidige regeling versneld verlaagd zou moeten worden. Als resultaat worden de partijen gecategoriseerd met 'eens' of 'oneens'. Bij het tweede onderwerp, starters op de woningmarkt, zijn standpunten van een aantal partijen gepresenteerd.

Studentenwijzer en Analyse studielening

Studentenwijzer is een overzicht van de standpunten van alle politieke partijen die betrekking hebben op onderwijs.

Kredietverstrekker Geldshop heeft een analyse gemaakt over studieleningen. De analyse behandelt de registratie van studieschuld bij het BKR, rente op studieleningen en de herinvoering basisbeurs. De thema's zijn in een overzicht geplaatst waarbij de standpunten van 22 politieke partijen weergegeven worden met rood, groen of grijs.

Kieswijzerkiezer

Een overzicht van kieswijzers ingedeeld per categorie is te vinden op kieswijzer.nl en volkskrant.nl.

Klimaatkandidaat

Vanwege een tekort aan aandacht aan duurzaamheid en klimaatverandering in de politiek zijn verschillende jongerenpartijen en milieu organisaties klimaatkandidaat.nl gestart. Het resultaat is een lijst van kandidaten die zich hebben ingezet voor milieu en duurzaamheid. Je kunt per kandidaat zien hoe ze zich ingezet hebben voor duurzaamheid en voor welke partij ze uitkomen.