Z.K.H. prins (prins Claus) Claus George Willem Otto Frederik Geert , prins der Nederlanden, jonkheer van Amsberg

foto Z.K.H. prins (prins Claus) Claus George Willem Otto Frederik Geert , prins der Nederlanden, jonkheer van Amsbergvergrootglas

Deels in Afrika opgegroeide Duitse diplomaat die in 1966 in het huwelijk trad met de toenmalige kroonprinses Beatrix. Vanwege zijn Duitse afkomst maakten sommigen (met name uit het voormalig verzet) bezwaar tegen een toekomstige rol als prins-gemaal. Dankzij zijn optreden wist hij zich echter allengs een grote populariteit te verwerven. Zette zich vooral in voor ontwikkelingssamenwerking en milieubescherming. Kreeg enige jaren nadat Beatrix koningin was geworden te maken met klachten van depressieve aard en was hier opmerkelijk open over. In de laatste jaren van zijn leven speelde hij de rol als wijze pater familias. Trad in het openbaar vaak onconventioneel op en beschikte over de nodige humor.

in de periode 1967-2002: zitting verleend in de Raad van State

personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
C.G.W.O.F.G. von Amsberg, Claus Georg Wilhelm Otto Frederich Gerd

geboorteplaats en -datum
Landgoed Dötzingen (Hitzacker aan de Elbe, Nedersaksen Dld.), 6 september 1926

overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 6 oktober 2002

plaats en datum bijzetting
Delft, 15 oktober 2002

levensbeschouwing
  • Evangelisch-Luthers
  • Nederlands Hervormd

hoofdfuncties en beroepen

  • arbeidsdienst te Königsberg (Neumark), van januari 1944 tot maart 1944
  • werkzaam in machinefabriek te Winsen-Leihe (nabij Hamburg), van januari 1948 tot november 1948 (praktijkjaar voor werktuigbouwkunde)
  • medewerker advocaat, 1956 (na zijn studie, bij joodse advocaat)
  • ambtenaar ministerie van Buitenlandse Zaken van Bondsrepubliek Duitsland, van 1 april 1957 tot 1958
  • derde secretaris, later eerste medewerker ambassadeur op de ambassade van Bondsrepubliek Duitsland te Ciudad Trujillo (Dominicaanse Republiek), van 1958 tot maart 1961
  • tweede secretaris en eerste medewerker ambassadeur, ambassade van de Bondsrepubliek Duitsland te Abidjan (Ivoorkust), van april 1961 tot juni 1963 (de ambassadeur was tevens geaccrediteerd in Opper-Volta, Niger en Dahomey)
  • plaatsvervangend chef afdeling economische betrekkingen met Afrika bezuiden de Sahara, ministerie van Buitenlandse Zaken van Bondsrepubliek Duitsland, van juni 1963 tot juni 1965
  • bijzonder adviseur van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking, vanaf 1978
  • inspecteur-generaal Ontwikkelingssamenwerking, vanaf 1984

nevenfuncties

  • lid RARO (Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening), vanaf 22 februari 1967
  • lid Nationale Adviesraad voor Ontwikkelingssamenwerking, 1967
  • zitting verleend in de Raad van State, van 26 juni 1967 tot 6 oktober 2002
  • lid bureau van de Nationale Adviesraad voor Ontwikkelingssamenwerking
  • lid beheerscommissie leergang buitenlandse betrekkingen, NGIZ (Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken), vanaf september 1968
  • voorzitter NCO (Nationale Commissie voor Ontwikkelingsstrategie), van 2 december 1970 tot 1974
  • voorzitter SNV (Stichting Nederlandse Vrijwilligers) (later SNV Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie), van 1974 tot 1980
  • lid Raad van Commissarissen, N.V. De Nederlandsche Bank, van 1984 tot 1998
  • lid Raad van Commissarissen, Koninklijke PTT NV, van 1984 tot 1998
  • lid en voorzitter bestuur Stichting Bio-wetenschappen en Maatschappij, van 1984 tot 1987
  • voorzitter Export Platform Verkeer en Waterstaat
  • lid Bankraad, van 26 augustus 1986 tot 1998

comités van aanbeveling, erefuncties etc.
  • erevoorzitter Stichting Nationaal Contact Monumenten
  • erevoorzitter Koning Willem I Stichting
  • erevoorzitter bestuur Stichting Bio-wetenschappen en Maatschappij, van 1987 tot 6 oktober 2002
  • beschermheer Koninklijk Concertgebouworkest
  • beschermheer Scouting Nederland
  • beschermheer 'De Hollandsche Molen'
  • beschermheer 'De Nederlandse Bachvereniging', vanaf 1981
  • beschermheer KNTLV (Vereniging Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde)
  • Honorary Fellow Institute of Social Studies
  • Honorary Fellow Society for International Development
  • erevoorzitter SNV (Stichting Nederlandse Vrijwilligers), van 1980 tot 6 oktober 2002
  • erevoorzitter Prins Claus Fonds voor Cultuur en Ontwikkeling, vanaf 1996 (ingesteld t.g.v. zijn zeventigste verjaardag)

opleiding

lager-/basisonderwijs
  • lagere school te Bad Doberan (Mecklenburg), van 1933 tot 1936
  • onderwijs kostschool te Lusthoto (Tanganjika), van 1936 tot 1938

voortgezet onderwijs
  • middelbaar onderwijs, internaat Baltenschule te Misdroy (Pommeren), van 1938 tot 1943
  • middelbaar onderwijs te Bad Doberan, van januari 1943 tot augustus 1943
  • middelbaar onderwijs (oorlogseinddiploma), Bad Doberan, van maart 1944 tot augustus 1944
  • middelbaar onderwijs en examencursus te Lüneburg, tot 1947 (aangezien het oorlogsdiploma niet werd erkend)

academische studie
  • rechten (assessor juris), Universiteit van Hamburg, van november 1948 tot 1956

overige opleidingen
  • opleiding pantserschool te Viborg (bezet Denemarken), 1945
  • diplomatenopleiding, tot mei 1958

stages e.d.
  • stages op een advocatenkantoor in Hamburg en bij rechterlijke colleges (tijdens studie)

eredoctoraten
  • eredoctoraat Institute of Social Studies te 's-Gravenhage, 1 juni 1988

wetenswaardigheden

algemeen
  • Woonde in augustus 1967 de openbare commissievergadering bij over de Tweede nota over de ruimtelijke ordening in Nederland
  • Begin 1972 ontstond een conflict tussen de door hem voorgezeten Nationale Commissie voor Ontwikkelingsstrategie (NCO) en minister Boertien van Ontwikkelingssamenwerking. De NCO wilde een subsidie van f. 9500 verlenen aan het Angola Comité ter ondersteuning van de boycotactie van Angolese koffie (Angola werd gekoloniseerd door Portugal en was in een vrijheidsstrijd verwikkeld). In sommige kringen werden vraagtekens gezet bij de staatsrechtelijke positie van prins Claus als NCO-voorzitter. Uiteindelijk leidde dit tot zijn vertrek.

uit de privésfeer
  • Werd in 1943 automatisch lid van NSDAP-Jungvolk en de Hitler-Jügend. Werd door een naoorlogse zuiveringscommissie aangemerkt als 'nicht betroffen'. Voorafgaand aan de behandeling van de goedkeuringswet voor het huwelijk met prinses Beatrix verrichtte prof. L. de Jong in Italië een aanvullend antecedentenonderzoek over de periode maart-mei 1945, waaruit bleek dat hij niet aan gevechtshandelingen had deelgenomen.
  • De Tweede en Eerste Kamer verleenden op resp. 10 november en 7 december 1965 goedkeuring voor het huwelijk met prinses Beatrix
  • Bij wet van 8 december 1965 genaturaliseerd tot Nederlander
  • Zag in 1980 uit respect voor prins Bernhard af van de titel 'de Prins der Nederlanden'
  • Werd in 1982 opgenomen in een kliniek in Bazel (later in Breda) vanwege depressieve klachten
  • Leed aan de ziekte van Parkinsson
  • Werd tussen 2 juli en 20 november 1991 in ziekenhuis Bronovo in Den Haag opnieuw opgenomen wegens depressieve klachten
  • Werd in 1998 in Barmbek bij Hamburg geopereerd vanwege prostaatkanker en in mei 2001 vanwege problemen met een nier
  • Kreeg in 2002 te maken met hartklachten en een longinfectie
  • Moest vanwege zijn gezondheidsproblemen in 1991 en in 2001 en 2002 verstek laten gaan op Prinsjesdag
  • Op 25 juni 2005 is in Hitzacker (Dld.) een borstbeeld van hem onthuld
  • Zijn vader was sisal- en koffieplanter en bedrijfsleider van een Duits-Engelse plantage in Tanganjika

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Lage Vuursche, Kasteel Drakenstein (buitenhuis)
  • 's-Gravenhage, Huis Ten Bosch, van 13 augustus 1981 tot september 2002

ridderorden
Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw

buitenlandse onderscheidingen
diverse buitenlandse onderscheidingen

overige onderscheidingen en prijzen
  • Grootkruis Huisorde van Oranje
  • Ridder in de Huisorde van de Gouden Leeuw van Nassau

predicaten/adellijke titels
  • prins der Nederlanden, 10 maart 1966
  • jonkheer van Amsberg, 10 maart 1966

hobby's
  • golf, tennis
  • fotografie
  • lezen
  • muziek

militaire dienst
  • marinehelfer nabij Kiel-Pries, van augustus 1943 tot januari 1944
  • dienstplichtig militair reserve-pantserafdeling 6 te Neuruppin, van augustus 1944 tot maart 1945
  • dienstplichtig militair negentigste pantserdivisie in Italië, van maart 1945 tot mei 1945
  • krijgsgevangene te Merano, mei 1945
  • als gevangene chauffeur en tolk te Ghedi (bij Brescia), van mei 1945 tot september 1945
  • als gevangene tolk bij Amerikaanse kamp Latimer bij Amesham (G.Br.), van september 1945 tot december 1945

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
F. Bieckmann, "De wereld volgens prins Claus" (2004)

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 10 maart 1966

echtgeno(o)t(e)/partner
H.M. koningin Beatrix

kinderen
3 zoons

vader
C. von Amsberg, Claus

moeder
G. freiin von dem Bussche-Haddenhausen, Gösta

familierelaties

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.