Drs. J.G.H. (Hans) Janmaat

foto Drs. J.G.H. (Hans) Janmaatvergrootglas

Extreem-rechts politicus, die met leuzen als 'Eigen Volk Eerst' en 'Vol=Vol' enkele keren Kamerzetels veroverde. Leider van de Centrumpartij en de Centrum-Democraten. Was voor hij in de politiek kwam onder meer leraar maatschappijleer aan een katholieke school. Door zijn weinig charismatische uitstraling bleef hij een onbetekenende factor in de Nederlandse politiek en in de Tweede Kamer stond hij volstrekt geïsoleerd. Kwam diverse malen in aanraking met justitie vanwege discriminerende uitspraken.

Centrumpartij, CD
in de periode 1982-1998: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

voornamen (roepnaam)

Johannes Gerardus Hendrikus (Hans)

personalia

geboorteplaats en -datum
Nes aan de Amstel (gem. Nieuwer-Amstel), 3 november 1934

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 9 juni 2002

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

partij/stroming

partij(en)
  • KVP (Katholieke Volkspartij), van 1972 tot 1979
  • DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970) (omstreeks 1980)
  • CP (Centrum Partij), van 1981 tot 15 oktober 1984 (geroyeerd)
  • CD (Centrumdemocraten), vanaf 1984

lid tussentijds gevormde fractie(s)
fractie-Janmaat, van 15 oktober 1984 tot 3 juni 1986

hoofdfuncties en beroepen

  • loonarbeider in Duitsland, van oktober 1962 tot 1964
  • directeur kleine meubelfabriek, van 1964 tot 1966
  • parttime leraar maatschappijleer, R.K. "Lodewijk Makeblijde College" te Rijswijk en R.K. "Sint Jans College" te 's-Gravenhage, van 1972 tot 1984
  • parttime fiscaal-economisch adviseur van kleine bedrijven
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1982 tot 3 juni 1986 (sinds 15 oktober 1984 als onafhankelijk Kamerlid)
  • fractievoorzitter Centrumpartij, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1982 tot 15 oktober 1984 (eenmansfractie)
  • fractievoorzitter fractie-Janmaat (eenmansfractie), Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 oktober 1984 tot 3 juni 1986
  • fractievoorzitter Centrum-Democraten, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 september 1989 tot 19 mei 1998 (tot mei 1994 eenmansfractie)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 september 1989 tot 19 mei 1998

partijpolitieke functies

  • voorzitter Centrum Partij
  • voorzitter Centrum Democraten

lijsttrekkerschap etc.
  • lijsttrekker Centrumpartij Tweede Kamerverkiezingen 1981
  • lijsttrekker Centrumpartij Tweede Kamerverkiezingen 1982
  • lijsttrekker lijst-Janmaat/CD Tweede Kamerverkiezingen 1986
  • lijsttrekker lijst-Janmaat/CD Tweede Kamerverkiezingen 1989
  • lijsttrekker CD Provinciale Statenverkiezingen in Zuid-Holland 1991
  • lijsttrekker CD gemeenteraadsverkiezingen 's-Gravenhage 1994
  • lijsttrekker CD gemeenteraadsverkiezingen Amsterdam 1994
  • lijsttrekker CD Tweede Kamerverkiezingen 1994
  • lijsttrekker CD Provinciale Statenverkiezingen in Zuid-Holland 1995
  • lijsttrekker CD Tweede Kamerverkiezingen 1998

opleiding

lager-/basisonderwijs
  • lagere school te Gouda

voortgezet onderwijs
  • h.b.s.-b, R.K. "Sint Antonius College" te Gouda, tot 1954

academische studie
  • vliegtuigbouwkunde, Technische Hogeschool te Delft (2 jaar)
  • politicologie, Universiteit van Amsterdam, van september 1966 tot 24 juni 1972

activiteiten

als parlementariër
  • Diende in 1983 een groot aantal amendementen in op naturalisatiewetsvoorstellen, omdat de betrokken personen in zijn ogen onvoldoende waren ingeburgerd of vanwege eerdere veroordelingen. Stemde daar als enige voor.
  • Interpelleerde op 17 mei 1984 de ministers Rietkerk en Korthals Altes over ongeregeldheden bij het jaarcongres van de Centrumpartij in Boekel
  • Interpelleerde op 24 maart 1992 de ministers Hirsch Ballin en Van den Broek over de aanwezigheid van illegalen in Amsterdam-Zuid-Oost
  • Interpelleerde op 10 februari 1998 staatssecretaris Kohnstamm over ondersteuningsverklaringen bij kandidaatstelling

wetenswaardigheden

algemeen
  • Verzorgde voor DS'70 enkele radio-uitzendingen
  • Op 22 oktober 1984 werd de arbeidsovereenkomst tussen hem en het Lodewijk Makeblijde College (Rijswijk) en het Sint Janscollege (Den Haag) door de rechter ontbonden tegen schadevergoeding van f 25.000
  • Op 2 januari 1994 werd beslag op zijn huis gelegd, omdat door het ministerie van Binnenlandse Zaken ten onrechte subsidie was uitgekeerd aan het wetenschappelijke bureau van de CD. Dit bureau, de Stichting Wetenschappelijke Onderbouwing Centrumdemocratische Ideologie, had het subsidiegeld niet volgens de geldende regels bestemd. Janmaat werd persoonlijke aansprakelijk gesteld. Hij voldeed de vordering, maar spande wel een procedure aan tegen de Staat.
  • De splitsing in de Centrumpartij in 1984 was een gevolg van een ruzie tussen hem en het (nieuwe) partijbestuur onder voorzitterschap van N. Konst. Dat bestuur schorste in juli 1984 Janmaats vertrouweling secretaris Giesen. Janmaat werd er ook van beschuldigd financiële chaos in de partij te hebben veroorzaakt. In oktober werd Janmaat geroyeerd, nadat hij een partijvergadering had belegd met alleen maar geestverwanten. Hij bleef daarna als zelfstandig lid in de Kamer.
  • Werd op 28 maart 1995 door het Gerechtshof te 's-Gravenhage veroordeeld tot een boete van f 2.000 (waarvan de helft voorwaardelijk) of 35 dagen gevangenisstraf (waarvan 15 dagen voorwaardelijk) vanwege belediging en aanzetten tot haat tegen of discriminatie van vreemdelingen
  • Trouwde in juni 1996 met zijn fractiegenote Wil Schuurman
  • Werd op 23 december 1996 door het Gerechtshof in Amsterdam veroordeeld tot een geldboete van f 3.000 of veertig dagen vervangende hechtenis wegens discriminatie en het aanzetten tot haat tegen buitenlanders
  • Werd op 28 maart 1997 door de rechtbank te Zwolle veroordeeld tot vier weken gevangenisstraf (waarvan twee voorwaardelijk) vanwege het aanzetten tot discriminatie tijdens een demonstratie in Zwolle. Dit vonnis werd op 29 december 1997 door het gerechtshof in Arnhem omgezet in twee weken voorwaardelijk en een boete van f 7.500.
  • Vocht in 2002 de beslissing om het te vervolgen wegens discriminatie aan bij het Europees Hof van Justitie
  • Werd in de Tweede Kamer op 12 juni 2002 herdacht door de Voorzitter, waarbij werd volstaan beknopt zijn levensloop te schetsen en 'de nabestaanden kracht werden toegewenst om met de herinnering aan de overledene verder te gaan'. Tijdens deze herdenking waren slechs enkele Kamerleden in de zaal aanwezig.

uit de privésfeer
  • Zijn eerste echtgenote was een Duitstalige Belgische
  • Zijn vader was vertegenwoordiger bij Gulf Oil, later verzekeringsmakelaar en verspreider van leesportefeuilles

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Gouda, vanaf 1938
  • 's-Gravenhage, Van Merlenstraat 54, 2518 TG, omstreeks 1982 en nog in 1995

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983)
  • Toof Brader en Marja Vuijsje, "Haagse portretten. Tweede-Kamerleden, ministers, staatssecretarissen" (1995)
  • Teun Lagas, "Een wilde politieke carrière. In memoriam Hans Janmaat 1934-2002", Trouw, 10 juni 1992
  • C. Hoetink, "Boegbeeld van een sektarische partij. Hans Janmaat (1934-2002)", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2002, 140
  • C. Hoetink, "Janmaat, Johannes Gerardus Hendrikus (1934-2002)", in Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (digitale versie)
  • J. Niemöller, "De verschrikkelijke Janmaat. Nederland en de Centrumpartij" (2015)

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia
archief-Janmaat, IISG

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
  • gehuwd te 's-Gravenhage, 21 maart 1966 (huwelijk ontbonden 9 februari 1979)
  • gehuwd (tweede huwelijk) te 's-Gravenhage, 21 juni 1996

echtgeno(o)t(e)/partner
J.K. Hock, Josepha Katharina (Evi)

2e echtgeno(o)t(e)/partner
W.B. Schuurman, Wilhelmina Berendina (Wil)

kinderen
kinderloos (beide huwelijken)

vader
H. Janmaat, Hendrikus (Henk)

geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 16 augustus 1905

moeder
E.G. Wansink, Elisabeth Geertruida

geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 12 oktober 1907

broers en zusters
8 broers en/of zussen

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.