Ir. H.B.J. (Herman) Witte

foto Ir. H.B.J. (Herman) Wittevergrootglas

Deskundig KVP-minister van Volkshuisvesting in de jaren vijftig die het nodige gezag had. Was voor zijn ministerschap waterstaatkundig ingenieur en directeur van gemeentewerken en burgemeester van Bergen op Zoom. Tijdens zijn ambtsperiode als minister maakte de bouwsector een flinke groei door. Hij nam verder de voorbereiding van de Wet op de ruimtelijke ordening en een omvangrijke herziening van de Woningwet ter hand. Keerde in 1959 terug naar het burgemeestersambt (in Eindhoven) en onderbrak dit kortstondig toen hij minister werd in het kabinet-Zijlstra. Voortvarend en welbespraakt magistraat met een scherp intellect. Had in de Staatscommissie-Cals/Donner een waardevolle inbreng als wijze ervaren bestuurder.

KVP
in de periode 1952-1959: lid Tweede Kamer, minister

voornamen (roepnaam)

Herman Bernard Jan (Herman)

personalia

geboorteplaats en -datum
Harlingen, 18 augustus 1909

overlijdensplaats en -datum
Eindhoven, 30 mei 1973

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

partij/stroming

partij(en)
KVP (Katholieke Volkspartij)

hoofdfuncties en beroepen

  • opzichter wegenbouw, Rijkswaterstaat in Friesland, vanaf 1933
  • ingenieur Rijkswaterstaat, tot 1935 (betrokken bij dambouw bij de Maas)
  • ambtenaar Limburgse Streekplannendienst te Maastricht, van 1935 tot 1 augustus 1939
  • directeur gemeentewerken te Bergen op Zoom, van 1 augustus 1939 tot 1 mei 1946 (onderbroken door mobilisatie)
  • waarnemend burgemeester van Bergen op Zoom, van 1 januari 1945 tot 1 mei 1946
  • burgemeester van Bergen op Zoom, van 1 mei 1946 tot 1 september 1952
  • minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting, van 2 september 1952 tot 13 oktober 1956 (naam departement gewijzigd)
  • minister van Volkshuisvesting en Bouwnijverheid, van 13 oktober 1956 tot 19 mei 1959
  • minister van Verkeer en Waterstaat ad interim, van 10 oktober 1958 tot 1 november 1958 (na het aftreden van minister Algera)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 maart 1959 tot 16 oktober 1959
  • burgemeester van Eindhoven, van 16 oktober 1959 tot 22 november 1966 (benoemd bij K.B. van 25 september 1959)
  • minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, van 22 november 1966 tot 5 april 1967
  • burgemeester van Eindhoven, van 5 april 1967 tot 30 mei 1973

gevangenschap/internering
krijgsgevangene, van mei 1940 tot juni 1940

partijpolitieke functies

  • lid bestuur Centrum voor Staatkundige Vorming (wetenschappelijk bureau KVP), van 1962 tot 1969

lijsttrekkerschap etc.
  • In 1959 nummer 2 op de KVP-kandidatenlijsten in Noord-Brabant bij de Tweede Kamerverkiezingen

nevenfuncties

  • secretaris Sint Adelbertvereniging (standsorganisatie van leidinggevende katholieken), afdeling Maastricht
  • lid College van Curatoren Technische Hogeschool te Eindhoven, van 1959 tot 1961
  • lid Raad van Commissarissen verzekeringsmaatschappij "OLVEH" (Onderlinge Verzekeringsmaatschappij Eigen Hulp), vanaf juli 1966
  • lid bestuur RNW (Radio Nederland Wereldomroep), van 1960 tot 1966
  • lid Centrale Beleggingsraad, van 1960 tot 1963
  • voorzitter College van Curatoren Technische Hogeschool te Eindhoven, van 1961 tot 1 oktober 1971
  • voorzitter Stichting Bouwresearch
  • voorzitter rijkscommissie van advies voor de bouw van schouwburgen en concertzalen, van 1962 tot 30 mei 1973
  • voorzitter R.K. Filmkeuring, van 1962 tot 1965
  • lid bestuur TVN (Nationale Stichting Televisiereclame Nederland), van februari 1963 tot 1967
  • lid Raad van Commissarissen aannemingsmaatschappij NBM te Zaandam (onderbroken door ministerschap in 1966)
  • voorzitter adviescommissie filmkeuring, van 11 juli 1966 tot 7 februari 1969
  • lid Staatscommissie van advies inzake de Grondwet en de Kieswet (Staatscommissie Cals/Donner), van 26 augustus 1967 tot 1971
  • lid Academische Raad, omstreeks 1970
  • lid Raad van Commissarissen Amsterdamse Ballast Maatschappij
  • lid Raad van Commissarisen haardenfabriek "Etna"
  • lid Raad van Commissarissen Nederlandsche Credietbank
  • lid Raad van Commissarissen De Nederlandsche Bank, van 1971 tot 30 mei 1973
  • voorzitter samenwerkingsorgaan Agglomeratie Eindhoven, tot 1 juni 1973

opleiding

voortgezet onderwijs
  • Openbare Hogere Burgerschool te Harlingen

academische studie
  • civiele techniek, Technische Hogeschool te Delft, van september 1927 tot oktober 1933

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Tijdens zijn ministerschap steeg de woningbouwproductie van ongeveer 54.600 in 1952 naar ongeveer 89.000 in 1958
  • Bevorderde het eigenwoningbezit onder meer door het Premie- en bijdragebesluit woningbouw (april 1953)
  • Zijn ontwerp-Huurwet werd op 17 mei 1955 in de Tweede Kamer met 48 tegen 50 stemmen verworpen. Volgens dit voorstel werd voor 35 procent van alle woningen een huurverhoging voorgesteld van vijf tot tien procent. Het ontwerp was gekoppeld aan diverse door minister Van de Kieft en staatssecretaris Van den Berge ingediende belastingvoorstellen. Hij verdedigde het voorstel zonder al te veel enthousiasme als een noodzakelijke eerste stap bij het optrekken van de huren. De verwerping van het voorstel leidde tot een kabinetscrisis. (3.886)
  • Vaardigde in 1956 het Besluit uniforme bouwvoorschriften uit, waardoor meer uniformering van de technische aspecten van bouwverordeningen mogelijk werd
  • Diende in 1956 een ontwerp-Ruimtewet (later geheten Wet op de Ruimtelijke Ordening) in. De wet werd in 1962 door minister Van Aartsen in het Staatsblad gebracht. (4.233)
  • Bracht in 1958 de Nota inzake de uitbreiding van de Haagse agglomeratie uit, waarin onder meer plannen worden ontvouwd over een nieuwe satellietstad van Den Haag (5.300-V, nr. 10)

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in augustus 1955 een nieuwe Huurwet tot stand, waarbij een huurverhoging van vijf procent bij vooroorlogse woningen werd gekoppeld aan de verplichting aan eigenaren om onderhoud te plegen. (3.886)
  • Bracht in 1957 de Wet grootboek woningverbetering tot stand, waarin een deel van de opbrengst van een huurverhoging per 1 juli 1957 van vooroorlogse woningen werd gestort. Deze gelden konden t.z.t. voor woningverbetering worden gebruikt. Het Grootboek werd in 1959 opgeheven. (4.581)

wetenswaardigheden

uit de privésfeer
  • Stamde uit een Fries, katholiek handelsmilieu
  • Was op de HBS een klasgenoot van ir. S.A. Posthumus, het latere PvdA-Tweede Kamerlid en staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat in het kabinet-Cals.
  • Overleed na twee hersenoperaties
  • Zijn vader was eigenaar van een textielhandel en gemeenteraadslid in Harlingen

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Bergen op Zoom, van 1939 tot 1952
  • 's-Gravenhage, van 1952 tot 1959
  • Eindhoven, van 1959 tot 30 mei 1973

ridderorden
Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 9 juni 1959

overige onderscheidingen en prijzen
ereburger van Eindhoven (postuum)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Delftse studentenvereniging "Sanctus Virgilius" (was als derde jaarsstudent in Delft kroegbeheerder.)

hobby's
lezen

rang(en) reserve-officier
  • reserve-officier, van 1939 tot mei 1940 (tijdens mobilisatie ingezet bij militaire bouwwerkzaamheden)

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
R.E.C. van der Pluym, "Witte, Herman Bernard Jan (1909-1973)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 668

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Utrecht, 12 oktober 1939

echtgeno(o)t(e)/partner
A.M.A.J. Wüst, Angelina Maria Antonia Jozefine (Angeline)

kinderen
3 zoons en 3 dochters

vader
H.Th. Witte, Henri Theodor

geboorteplaats en/of -datum
Harlingen, 7 juli 1882

moeder
H.M.M. Ensink, Helena Margaretha Maria

geboorteplaats en/of -datum
Franeker, 19 mei 1882

broers en zusters
6 broers (zelf de oudste)

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.