Ir. W. (Willem) Schermerhorn

foto Ir. W. (Willem) Schermerhorn
Bron: Beeldbank Nationaal Archief

Medeinitiatiefnemer van de Nederlandse Volksbeweging en medeoprichter van de PvdA, die in opdracht van Wilhelmina in 1945 met Drees een kabinet formeerde waarvan hij minister-president werd. Na de verkiezingen van 1946 benoemd tot voorzitter van de Commissie-Generaal voor Nederlands-Indië om met de Indonesiërs te onderhandelen; een functie die hem veel smaad opleverde. Enige jaren Tweede Kamerlid en daarna teruggekeerd in de wetenschap. Als Eerste Kamerlid een gezaghebbend woordvoerder onderwijs en ontwikkelingssamenwerking. Nuchtere Noord-Hollandse boerenzoon die als Delfts geodetisch ingenieur een wereldvermaard geleerde werd door de introductie van fotogrammetrie in de luchtkartering. Was in de jaren dertig actief als voorzitter van 'Eenheid door Democratie'. In de bezettingstijd betrokken bij het hooglerarenverzet en gijzelaar in Sint-Michielsgestel. Pas tegen het eind van zijn leven kreeg hij de waardering die hij verdiende.

PvdA, VDB
in de periode 1945-1963: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister-president, voorzitter commissie-generaal Nederlands-Indië

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornaam (roepnaam)

Willem (Willem)

2.

Personalia

geboorteplaats en -datum
Akersloot (N.H.), 17 december 1894

overlijdensplaats en -datum
Haarlem, 10 maart 1977

begraafplaats en -datum
Stompetoren, 25 maart 1977 (rouwdienst)

3.

Partij/stroming

partij(en)
  • Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond"
  • VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946

4.

Hoofdfuncties/beroepen (6/10)

  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 september 1951 tot 5 juni 1963
  • directeur ITC (International Training Center for Aerial Survey) te Delft, van 1 juli 1951 tot 1 januari 1964
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 18 september 1951
  • ambteloos, van 15 november 1947 tot 27 juli 1948
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juni 1946 tot 16 september 1946
  • minister voor Algemene Oorlogsvoering van het Koninkrijk en minister-president, van 25 juni 1945 tot 3 juli 1946

gevangenschap/internering
geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van 4 mei 1942 tot 21 december 1943

(in)formateurschap(pen)
  • kabinetsformateur, van 28 mei 1945 tot 24 juni 1945 (met W. Drees)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Partijpolitieke functies (0/6)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Nevenfuncties (2/27)

  • lid Rijkscommissie voor de Geodesie, omstreeks 1966
  • rector Instituut voor Luchtkartering en Aardkunde te Delft, tot 1965

afgeleide functies, presidia etc. (2/3)
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 8 januari 1957 tot 19 september 1957
  • voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Buitenlandse Zaken 1954 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van februari 1954 tot maart 1954

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activiteiten

als parlementariër
  • Sprak in de Tweede Kamer vooral over zaken betreffende de Overzeese Rijksdelen
  • Sprak in de Eerste Kamer met name over onderwijs en buitenlandse zaken (ontwikkelingssamenwerking); was onder meer woordvoerder bij de behandeling van de 'Mammoetwet' in 1963

als minister-president (2/8)
  • Tijdens zijn kabinetsperiode werd (april 1946) de Hoge-Veluweconferentie gehouden over de toekomst van Nederlands-Indië
  • De door hem in 1945 ingestelde dienst "Oog en Oor" werd na ernstige kritiek uit de Tweede Kamer per 1 september 1946 opgeheven. De dienst moest inlichtingen inwinnen onder de bevolking over het reilen en zeilen van het bestuursapparaat.

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1945 samen met minister Beel de Wet regelen omtrent de voorlopige Staten-Generaal (Stb. F 241) tot stand (kamerstuk nr. 1)

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Wetenswaardigheden

algemeen (3/11)
  • Behoorde in 1966 tot de sympathisanten van Nieuw-Links
  • Behoorde in december 1948 tot de zes leden die in de PvdA-fractie tegen het besluit tot een tweede politionele actie in Indonesië stemden
  • Behoorde in 1947/1948 tot de zgn. Nova Zembla-groep die zich verzette tegen militair optreden jegens de Republiek Indonesië

uit de privésfeer (3/4)
  • Was zelf ongeschikt om veehouder te worden, omdat hij als baby zijn rechterhand had verbrand
  • Zijn vader was veehouder
  • Zijn dochter Lieneke verleende hem tijdens de kabinetsformatie in 1945 hand- en spandiensten en was later met haar echtgenoot Barend van Dam een belangrijk klankbord voor hem

verkiezingen
  • Werd in 1951 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe
  • Werd in 1952 en 1956 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland

niet-aanvaarde politieke functies
  • burgemeester van Amsterdam, 1946

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.