F.J. (Frans) Goedhart

foto F.J. (Frans) Goedhartvergrootglas

Linkse journalist, die voorman in het verzet was en na de oorlog buitenland-woordvoerder van de PvdA-Tweede Kamerfractie . Schreef tijdens de Bezetting onder het pseudoniem 'Pieter 't Hoen' in verzetskranten (met name Het Parool). Was als PvdA-Kamerlid tegenstander van de Indië-politiek van de kabinetten-Drees, maar werd na een bezoek aan Indonesië in 1952 een even felle opponent van het Soekarno-regime. Met De Kadt in de jaren vijftig de meest uitgesproken anticommunist in de PvdA-Tweede Kamerfractie. Keerde zich eind jaren zestig tegen de in zijn ogen te anti-Amerikaanse koers van de PvdA en verliet in 1970 zijn partij. Eén van de grondleggers van DS'70 .

partijloos, PvdA , groep-Goedhart (ex-PvdA)
in de periode 1945-1971: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

Voornamen (roepnaam)

Frans Johannes (Frans)

Personalia

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 25 januari 1904

overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 3 maart 1990

levensbeschouwing
  • protestants (opgevoed)
  • geen godsdienst (later)

Partij/stroming

partij(en)
  • CPH (Communistische Partij Holland), tot 1934 (geroyeerd)
  • partijloos, van 1934 tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), van 9 februari 1946 tot 14 mei 1970
  • DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970), vanaf mei 1970

lid tussentijds gevormde fractie(s)
groep-Goedhart, van 14 mei 1970 tot 10 mei 1971

Hoofdfuncties/beroepen

  • leerling-journalist "Velpsche Courant", van 1922 tot 1923
  • journalist "Arnhemse Courant", van 1923 tot 1924
  • journalist dagblad "De Telegraaf", van 1924 tot 1926 (ontslagen vanwege gezondheid (astma))
  • journalist dagblad "Het Laatste Nieuws" te Brussel, tot 1931
  • redacteur binnenland, dagblad "De Tribune", van 1932 tot 4 oktober 1934
  • correspondent Belgische sociaal-democratisch dagblad "Vooruit", vanaf 1938
  • uitgever illegale blad "Het Parool", van januari 1941 tot 1945
  • waarnemend hoofdredacteur dagblad "Het Parool", van mei 1945 tot 1 september 1945
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 4 juni 1946
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 oktober 1946 tot 10 mei 1971
  • fractievoorzitter Groep-Goedhart, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 mei 1970 tot 10 mei 1971

gevangenschap/internering
geïnterneerd gevangenkamp te Vught, van 18 januari 1942 tot 2 augustus 1943

Activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met buitenlandse zaken en defensie
  • Voerde in december 1946 namens zijn fractie het woord in het debat over het Akkoord van Linggadjati
  • Interpelleerde op 20 juli 1951 de ministers Mulderije en Teulings over de activiteiten van de Stichting 'Door de Eeuwen Trouw'

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1949 tot de zes leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel inzake de grenscorrecties met Duitsland stemden
  • In 1952 stemden hij en Van der Goes van Naters als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) voorstel om grondwetsherzieningen door een aparte grondwetskamer te laten behandelen
  • In 1955 stemden hij en Van der Goes van Naters als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) amendement-Oud om het lidmaatschap van een erkende crematievereniging als wilsuiting tot crematie te beschouwen
  • In 1963 stemden hij en Patijn als enigen van hun fractie vóór een motie-Van Someren-Downer over een commercieel tweede tv-net
  • Stemde in 1964 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel Wet installaties Noordzee (anti-REM-wet)
  • Behoorde in 1965 tot de vijf leden van de PvdA-fractie die tegen de Goedkeuringswet van het huwelijk van prinses Beatrix met dhr. Claus von Amsberg. Leibbrandt en hij stemden ook tegen de naturalisatiewet van Claus von Amsberg.
  • Stemde in 1967 als enige van zijn fractie vóór de aanschaf van 105 straaljagers van het type Northrop-F5
  • In 1969 stemde hij als enige van zijn fractie tegen een (verworpen) motie-Vrolijk over een ander vervolgingsbeleid bij een hoger beroep tegen de bezetters van het Maagdenhuis
  • In 1969 stemden hij en Vellenga als enigen van hun fractie tegen een (verworpen) motie-Goudsmit over aan ander vervolgingsbeleid tegen de bezetters van het Maagdenhuis
  • In 1970 stemden hij en Schuitemaker als enigen van hun fractie tegen een (verworpen) motie-Den Uyl waarin afkeuring werd uitgesproken over het militaire optreden van de VS in Cambodja en de regering werd gevraag het organiseren van een conferentie over Indo-China te bevorderen
  • Behoorde in 1970 met Dankert, Van der Stoel en Schuitemaker tot de minderheid van zijn fractie die tegen een (verworpen) motie-Van der Spek stemde over terugtrekking van Amerikaanse en Zuid-Vietnamese troepen uit Cambodja en stopzetting van de bombardementen op Noord-Vietnam

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
  • Was actief in het verzet. Gaf op 25 juli 1940 de eerste "Nieuwsbrief van Pieter 't Hoen" uit.
  • Werd op 18 januari 1942 samen met dr. Wiardi Beckman op het Scheveningse strand gegrepen bij een poging om naar Engeland uit te wijken en werd ter dood veroordeeld, maar wist op 2 augustus 1943 te ontsnappen uit het kamp Vught vóór de voltrekking van het vonnis.
  • Zijn vader was masseur
  • Zijn vader overleed toen hij zes jaar was; verbleef in diverse weeshuizen

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Pieter 't Hoen (pseudoniem in het verzet)

Publicaties/bronnen

publicaties
  • "Terug uit Djokja (1946)
  • "Een revolutie op drift" (1953) (ernstige kritiek op Indonesië en Soekarno)

literatuur/documentatie
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
  • M. de Keizer, "Goedhart, Frans Johannes", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel VIII, 50
  • M. de Keizer, "Van verzet naar Koude Oorlog; de socialistische politicus/publicist Frans Goedhart en de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd", in: "Politiek en Cultuur" (febr. 1994), 37-42
  • M. de Keizer, "'Mission impossible'. De bemiddelaarsrol van Frans Goedhart in het Nederlands-Indonesische conflict 1945-1947", in: BMGN, 1995, 380-392
  • M. de Keizer, "Frans Goedhart, journalist en politicus, 1904-1990" (2012)
  • "Goedhart, oprichter Het Parool, overleden", Trouw, 8 maart 1990

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.