F.J. (Frans) Goedhart

foto F.J. (Frans) Goedhartvergrootglas

Linkse journalist, die voorman in het verzet was en na de oorlog buitenland-woordvoerder van de PvdA-Tweede Kamerfractie. Schreef tijdens de Bezetting onder het pseudoniem 'Pieter 't Hoen' in verzetskranten (met name 'Het Parool'). Was als PvdA-Kamerlid tegenstander van de Indië-politiek van de kabinetten-Drees, maar werd na een bezoek aan Indonesië in 1952 een even felle opponent van het Soekarno-regime. Met De Kadt in de jaren vijftig de meest uitgesproken anticommunist in de PvdA-Tweede Kamerfractie. Keerde zich eind jaren zestig tegen de in zijn ogen te anti-Amerikaanse koers van de PvdA en verliet in 1970 zijn partij. Eén van de grondleggers van DS'70.

partijloos, PvdA, groep-Goedhart (ex-PvdA)
in de periode 1945-1971: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

voornamen (roepnaam)

Frans Johannes (Frans)

personalia

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 25 januari 1904

overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 3 maart 1990

levensbeschouwing
  • protestants (opgevoed)
  • geen godsdienst (later)

partij/stroming

partij(en)
  • CPH (Communistische Partij Holland), tot 1934 (geroyeerd)
  • partijloos, van 1934 tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), van 9 februari 1946 tot 14 mei 1970
  • DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970), vanaf mei 1970

lid tussentijds gevormde fractie(s)
groep-Goedhart, van 14 mei 1970 tot 10 mei 1971

hoofdfuncties en beroepen

  • leerling-journalist "Velpsche Courant", van 1922 tot 1923
  • journalist "Arnhemse Courant", van 1923 tot 1924
  • journalist dagblad "De Telegraaf", van 1924 tot 1926 (ontslagen vanwege gezondheid (astma))
  • journalist dagblad "Het Laatste Nieuws" te Brussel, tot 1931
  • redacteur binnenland, dagblad "De Tribune", van 1932 tot 4 oktober 1934
  • correspondent Belgische sociaal-democratisch dagblad "Vooruit", vanaf 1938
  • uitgever illegale blad "Het Parool", van januari 1941 tot 1945
  • waarnemend hoofdredacteur dagblad "Het Parool", van mei 1945 tot 1 september 1945
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 4 juni 1946
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 oktober 1946 tot 10 mei 1971
  • fractievoorzitter Groep-Goedhart, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 mei 1970 tot 10 mei 1971

gevangenschap/internering
geïnterneerd gevangenkamp te Vught, van 18 januari 1942 tot 2 augustus 1943

partijpolitieke functies

  • lid partijbestuur PvdA

nevenfuncties

  • lid hoofdbestuur NVB (Nederlandse Volksbeweging), vanaf september 1945
  • lid Nationale Advies Commissie (adviescollege voor de samenstelling van de Voorlopige Staten-Generaal), van 20 juli 1945 tot 16 november 1945
  • lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van april 1953 tot mei 1970
  • lid Noord-Atlantische Assemblée, van 1953 tot mei 1970
  • voorzitter Stichting "Het Parool", tot 1956
  • lid Nederlandse delegatie naar de Tweede Conferentie van parlementsleden uit de NAVO-landen, van 19 november 1956 tot 23 november 1956
  • lid Defensiecommissie, van 15 juni 1967 tot 1971
  • secretaris-generaal West-Europese Adviescommissie Radio Vrij Europa
  • lid bestuur Stichting "Het Parool", van 1956 tot 27 januari 1970
  • lid commissie van advies inzake het vrijwilligersleger (commissie-Van Rijckevorsel), van oktober 1971 tot maart 1972

afgeleide functies, presidia etc.
lid vaste commissie voor Nederlands Nieuw-Guinea (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1959 tot september 1962

opleiding

voortgezet onderwijs
  • m.u.l.o.-b te Dieren

overige opleidingen
  • zelfstudie

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met buitenlandse zaken en defensie
  • Voerde in december 1946 namens zijn fractie het woord in het debat over het Akkoord van Linggadjati
  • Interpelleerde op 20 juli 1951 de ministers Mulderije en Teulings over de activiteiten van de Stichting 'Door de Eeuwen Trouw'

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1949 tot de zes leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel inzake de grenscorrecties met Duitsland stemden
  • In 1952 stemden hij en Van der Goes van Naters als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) voorstel om grondwetsherzieningen door een aparte grondwetskamer te laten behandelen
  • In 1955 stemden hij en Van der Goes van Naters als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) amendement-Oud om het lidmaatschap van een erkende crematievereniging als wilsuiting tot crematie te beschouwen
  • In 1963 stemden hij en Patijn als enigen van hun fractie vóór een motie-Van Someren-Downer over een commercieel tweede tv-net
  • Stemde in 1964 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel Wet installaties Noordzee (anti-REM-wet)
  • Behoorde in 1965 tot de vijf leden van de PvdA-fractie die tegen de Goedkeuringswet van het huwelijk van prinses Beatrix met dhr. Claus von Amsberg. Leibbrandt en hij stemden ook tegen de naturalisatiewet van Claus von Amsberg.
  • Stemde in 1967 als enige van zijn fractie vóór de aanschaf van 105 straaljagers van het type Northrop-F5
  • In 1969 stemde hij als enige van zijn fractie tegen een (verworpen) motie-Vrolijk over een ander vervolgingsbeleid bij een hoger beroep tegen de bezetters van het Maagdenhuis
  • In 1969 stemden hij en Vellenga als enigen van hun fractie tegen een (verworpen) motie-Goudsmit over aan ander vervolgingsbeleid tegen de bezetters van het Maagdenhuis
  • In 1970 stemden hij en Schuitemaker als enigen van hun fractie tegen een (verworpen) motie-Den Uyl waarin afkeuring werd uitgesproken over het militaire optreden van de VS in Cambodja en de regering werd gevraag het organiseren van een conferentie over Indo-China te bevorderen
  • Behoorde in 1970 met Dankert, Van der Stoel en Schuitemaker tot de minderheid van zijn fractie die tegen een (verworpen) motie-Van der Spek stemde over terugtrekking van Amerikaanse en Zuid-Vietnamese troepen uit Cambodja en stopzetting van de bombardementen op Noord-Vietnam

wetenswaardigheden

algemeen
  • Werd als CPH-lid geroyeerd, omdat hij weigerde de contacten af te breken met degenen die Van der Lubbe in bescherming namen tegen de laster van de communisten
  • Behoorde in 1947/1948 tot de zgn. Nova Zembla-groep die zich verzette tegen militair optreden jegens de Republiek Indonesië
  • Behoorde in december 1948 tot de zes leden die in de PvdA-fractie tegen het besluit tot een tweede politionele actie in Indonesië stemde
  • Was voorstander van een nationale omroep
  • Keerde zich tegen de samenwerking van PvdA met PPR en PSP in het PAK (Progressief Akkoord)
  • Trad in mei 1970 uit de PvdA vanwege de volgens hem te radicale koers en de buitenlandse politiek. Voerde bij een Kamerdebat over de uitbreiding van de Vietnamoorlog naar Cambodja het woord buiten verantwoordelijkheid van zijn fractie. Keerde zich tegen de afkeuring van de PvdA-fractie van de Amerikaanse Vietnam-politiek. Stemde met Schuitemaker, anders dan de overgrote meerderheid van de PvdA-fractie, tegen een motie-Van der Spek over terugtrekking van Amerikaanse en Zuid-Vietnamese troepen uit Cambodja en stopzetting van de bombardementen op Noord-Vietnam.

uit de privésfeer
  • Was actief in het verzet. Gaf op 25 juli 1940 de eerste "Nieuwsbrief van Pieter 't Hoen" uit.
  • Werd op 18 januari 1942 samen met dr. Wiardi Beckman op het Scheveningse strand gegrepen bij een poging om naar Engeland uit te wijken en werd ter dood veroordeeld, maar wist op 2 augustus 1943 te ontsnappen uit het kamp Vught vóór de voltrekking van het vonnis.
  • Zijn vader was masseur
  • Zijn vader overleed toen hij zes jaar was; verbleef in diverse weeshuizen

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Pieter 't Hoen (pseudoniem in het verzet)

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Nederland, vanaf 1932
  • Amsterdam, Joh. Verhulststraat 80, omstreeks 1947 en nog in 1964
  • Amsterdam, Geuzenstraat 5-I, omstreeks 1970

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1955
  • Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 20 november 1970 (vanwege 25-jarig Kamerlidmaatschap)

buitenlandse onderscheidingen
Medal of Freedom

overige onderscheidingen en prijzen
erepenning Stichting Kunstenaarsverzet

relevante buitenlandse reizen
reis naar Indonesië

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), van mei 1945 tot 1946
  • lid Comité voor de Nationale Omroep, vanaf oktober 1945
  • lid Vereniging Nederland-Indonesië (medeoprichter)

hobby's
schaken en biljarten

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Terug uit Djokja (1946)
  • "Een revolutie op drift" (1953) (ernstige kritiek op Indonesië en Soekarno)

literatuur/documentatie
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
  • M. de Keizer, "Goedhart, Frans Johannes", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel VIII, 50
  • M. de Keizer, "Van verzet naar Koude Oorlog; de socialistische politicus/publicist Frans Goedhart en de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd", in: "Politiek en Cultuur" (febr. 1994), 37-42
  • M. de Keizer, "'Mission impossible'. De bemiddelaarsrol van Frans Goedhart in het Nederlands-Indonesische conflict 1945-1947", in: BMGN, 1995, 380-392
  • M. de Keizer, "Frans Goedhart, journalist en politicus, 1904-1990" (2012)
  • Trouw, 8 maart 1990

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

archivalia
archief-F.J. Goedhart, Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
  • gehuwd te Amsterdam, 10 juli 1929 (huwelijk ontbonden 12 november 1945)
  • gehuwd (tweede huwelijk), 13 december 1945

echtgeno(o)t(e)/partner
M.H. van den Ring, Maria Helena

2e echtgeno(o)t(e)/partner
M.A.A.W. van Alebeek, Maria Antonia Allegonda Wilhelmina

kinderen
  • 1 zoon (uit eerste huwelijk)
  • 1 zoon en 1 dochter (uit tweede huwelijk)

vader
F.J. Goedhart, Frans Johannes (Frans)

geboorteplaats en/of -datum
Valburg (Gld.), 12 februari 1858

moeder
C.G. Loep, Catharina Gerarda (Cato)

geboorteplaats en/of -datum
Huissen, 7 maart 1878

beroep grootvader (vaderskant)
deurwaarder

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.