Mr. J.P. Sprenger van Eyk

foto Mr. J.P. Sprenger van Eyk
Naar de grotere foto (verschijnt in een nieuw venster)

Negentiende-eeuws bewindsman uit een domineesgeslacht. Werd na een carrière als belastinginspecteur en ambtenaar in Nederlands-Indië (onder meer inspecteur van financiën, algemeen secretaris van het Gouvernement en lid van de Raad van Nederlandsch-Indië) minister van Koloniën in het kabinet-Heemskerk Azn. Hield zich nadien vooral bezig met het belastingwezen. Bracht als minister van Financiën in het kabinet-Röell de Wet op de personele belasting tot stand. Sloot zijn loopbaan af als directeur-generaal van de Staatsspoorwegen. Stond bekend als een bekwaam werkzame administrateur, die goed samenwerkte met het parlement. Bediende zich vaak van speelse humor.

conservatief-liberaal
in de periode 1884-1897: minister

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Personalia

voornamen (roepnaam)
Jacobus Petrus

geboorteplaats en -datum
Hilvarenbeek, 20 januari 1842

overlijdensplaats en -datum
Utrecht, 21 maart 1907, opmerking: NNBW vermeldt 20-03-1907

2.

Partij/stroming

stroming(en)
liberaal

3.

Hoofdfuncties/beroepen (6/14)

  • minister van Koloniën, van 27 februari 1884 tot 21 april 1888 (benoemd bij K.B. van 2 januari 1884)
  • ambteloos, van april 1888 tot mei 1894
  • lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 28 maart 1893 tot 9 mei 1894
  • minister van Financiën, van 9 mei 1894 tot 26 juli 1897
  • directeur-generaal Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen ("S.S."), van 1 juli 1900 tot 20 maart 1907
  • directeur NCS (Nederlandsche Centraal Spoorwegmaatschappij), van 1 juli 1900 tot 20 maart 1907

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

4.

Nevenfuncties

  • redacteur "Staatkundig en Staathuishoudkundig Weekblad", vanaf 1892
  • lid Centrale Commissie voor de Statistiek, omstreeks 1901

5.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

6.

Activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Benoemde in 1884 O. van Rees tot Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië

als bewindspersoon (wetgeving) (3/4)
  • Bracht in 1897 samen met minister Van Houten de Wet tot regeling der financiële verhouding tussen het Rijk en de gemeenten (Stb. 156) tot stand. De rijksbijdrage aan gemeenten werd verhoogd, er kwam een uitkering per inwoner. Gemeenten kregen de mogelijkheid tot het heffen van onder meer een plaatselijke inkomstenbelasting en een forensenbelasting.
  • Bracht in 1897 een nieuwe Wet inzake de accijns op suiker tot stand. Hierdoor moest de positie van de Nederlandse suikerfabricage ten opzichte van het buitenland worden versterkt.
  • Bracht in 1897 een wet tot verhoging van de opbrengst van het zegelrecht op effecten tot stand. Deze wet zou in werking treden na totstandkoming van de wet tot afschaffing van de rijkstollen (in 1900).

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

7.

Wetenswaardigheden

algemeen
  • Was als lid van de Raad van Nederlandsch-Indië belast met het doen van voorstellen tot herziening van het belastingstelsel in Nederlandsch-Indië
  • Was directeur-generaal van de Staatsspoorwegen tijdens de spoorwegstaking van 1903 en trad hard op tegen stakers, van wie velen werden ontslagen of geschorst

uit de privésfeer
  • Hij kon zijn studie niet voltooien, omdat zijn dissertatie verloren ging door brand

8.

Publicaties van/over

literatuur/documentatie
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel V, 792
  • Ned. Patriciaat, 1912

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

9.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

10.

Uitgebreide versie

Speciaal voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn de biografieën van alle kansrijke (volgens de peilingen) kandidaten in uitgebreide vorm raadpleegbaar op parlement.com.

Voor de overige ruim 5000 biografieën geldt het volgende:

In het digitale biografisch archief van de Stichting PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, parlementaire activiteiten, opleiding en wetenswaardigheden. Voorlopig is het beschikbaar stellen van uitgebreide biografieën, en/of daarop gebaseerde statistische gegevens, opgeschort. Wilt u een uitgebreide biografie inzien? Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.