Mr.Dr. J. (Jan) Donner

foto Mr.Dr. J. (Jan) Donner

Eminent antirevolutionair jurist, die minister van Justitie en president van de Hoge Raad was. Al jong topambtenaar en minister ('het kind van staat'), eerst in het kabinet-De Geer I en daarna in Ruijs de Beerenbrouck III. Stond goed aangeschreven bij de Kamerleden. Bracht onder meer de Ambtenarenwet tot stand. Werd na zijn aftreden als minister in 1933 raadsheer in de Hoge Raad. Tijdens de oorlog betrokken bij het kerkelijk verzet en enige tijd geïnterneerd. Nam ontslag als raadsheer, zonder overigens afstand te nemen van het beleid van de Hoge Raad tijdens de bezetting. Werd desondanks vanwege zijn houding in de oorlog in 1946 benoemd tot president van ons hoogste rechtscollege. Was tevens lange tijd voorzitter van de Kiesraad. Werd in 1971 minister van staat.

ARP
in de periode 1926-1933: minister

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornaam (roepnaam)

Jan (Jan)

2.

Personalia

geboorteplaats en -datum
Assen, 3 februari 1891

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 2 februari 1981

3.

Partij/stroming

partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

4.

Hoofdfuncties/beroepen (3/9)

  • minister van Justitie, van 8 maart 1926 tot 26 mei 1933
  • raadsheer Hoge Raad der Nederlanden, van 5 mei 1945 tot 1 februari 1947
  • president Hoge Raad der Nederlanden, van 1 februari 1947 tot 1 maart 1961 (benoemd bij K.B. van 8 november 1946, beëdigd 31 januari 1947)

ambtstitel
  • minister van staat, van 16 december 1971 tot 2 februari 1981

gevangenschap/internering
  • geïnterneerd strafgevangenis te Scheveningen, van 20 maart 1941 tot 22 maart 1941
  • geïnterneerd strafgevangenis te Scheveningen, van 2 april 1941 tot 27 mei 1941
  • geïnterneerd politiek doorgangskamp te Schoorl (N.H.), van 30 juni 1941 tot 21 augustus 1941
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Buchenwald, van 22 augustus 1941 tot 15 november 1941
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Haaren, van 16 november 1941 tot 11 mei 1942
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van 11 mei 1942 tot 20 april 1943

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Partijpolitieke functies (0/3)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Nevenfuncties (2/43)

  • voorzitter Kiesraad, van januari 1966 tot januari 1976
  • lid bestuur Stichting tot bevordering van de Christelijke Pers

afgeleide functies, presidia etc. (2/3)
  • lid belastingkamer (Hoge Raad der Nederlanden), van 1933 tot 1944
  • lid burgerlijke kamer (Hoge Raad der Nederlanden), van 1946 tot februari 1961

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig) (2/3)
  • Voerde in 1928 de door Heemskerk tot stand gebrachte Psychopatenwetten in
  • Bracht een nieuwe regeling voor de arbeidsovereenkomsten van zeelieden tot stand

als bewindspersoon (wetgeving) (2/7)
  • Bracht in 1932 een wet tot stand die openbare smadelijke godslastering in woord of beeld bestrafte met een gevangenisstraf (resp. maximaal 1 en 3 maanden) of een geldboete (max. f 100,- en f 150,-)
  • Bracht in 1932 een wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie tot stand, waardoor rechters en raadsheren in de Hoge Raad op hun 70ste ontslag krijgen

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Wetenswaardigheden

algemeen
  • Maakte in mei 1932 indruk in de Tweede Kamer met de verdediging van zijn wetsvoorstel over strafbaarstelling van smadelijke godslastering. Aan het slot van zijn betoog zei hij: "Doch, wat de uitslag zij, Mijnheer de Voorzitter, ik heb ook in deze mondelinge verdediging het uiterste willen geven van wat ik te geven heb, opdat als ik eens rekenschap zal hebben te geven van mijn leven en dan ook zal hebben te verantwoorden wat ik toen, terwijl mij mede het rechtsbestel was toebetrouwd, heb gedaan om naar de mate van de in het rechtsbestel gelegen mogelijkheden dit gruwelijk bedrijf te weren, ik zal mogen hooren: Gij deed uw plicht." Een deel van de Kamer reageerde hierop met applaus.
  • Na aanneming van een motie-Boon waarin de door hem voorgestelde opheffing van vier rechtbanken en veertig kantongerechten werd afgewezen, vroeg hij op 9 februari 1933 om schorsing van de beraadslaging. Deze stap werd op 15 februari 1933 gevolgd door het kabinetsbesluit tot Kamerontbinding.
  • Passeerde in 1946 bij zijn benoeming tot president van de Hoge Raad vier raadsheren die hem in anciënniteit voorafgingen

uit de privésfeer
  • Een broer van hem, J.H. Donner, was wethouder van Rotterdam (1939-1942)
  • Zijn vader was gereformeerd predikant
  • Vader van André Donner, staatsrechtgeleerde, hoogleraar aan de VU en Europees rechter. Ook een andere zoon (Reynout) was hoogleraar aan de VU. Zijn zoon Jan-Hein was een bekende schaker

niet-aanvaarde politieke functies
  • minister van Justitie, juni 1945 (geweigerd vanwege opstelling ARP en zuiveringsprocedure van leden van de Hoge Raad)

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
'Kind van Staat' (bijnaam i.v.m. jonge leeftijd als minister)

10.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.