Jkvr.Mr. Ch.W.I. (Bob) Wttewaall van Stoetwegen

foto Jkvr.Mr. Ch.W.I. (Bob) Wttewaall van Stoetwegenvergrootglas

'De freule'. Kleine, praatgrage, vrijgezelle adellijke dame die door haar onconventionele optreden zowel binnen als buiten de Tweede Kamer, waarvan zij zesentwintig jaar deel uitmaakte, grote populariteit verwierf. Werd daardoor tevens één van de bekendste Tweede Kamerleden. Was justitie- en mediawoordvoerster van de CHU-fractie met belangstelling voor het gevangeniswezen en het familierecht. Kwam zowel op voor de rechten van de vrouw als van het Oranjehuis, waarmee ze zeer nauwe relaties onderhield. Maakte negen jaar deel uit van de enquêtecommissie regeringsbeleid 1940-1945. Vooruitstrevend op sociaal gebied, maar overigens behoudend. Bijnamen: 'de rode freule' en 'de oranje freule'.

CHU
in de periode 1945-1971: lid Tweede Kamer

voornamen (roepnaam)

Christine Wilhelmine Isabelle (Bob)

personalia

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 1 januari 1901

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 15 oktober 1986

levensbeschouwing
  • Gereformeerd (opgevoed) (tot omstreeks 1920)
  • Hervormd: midden-orthodox

opmerkingen over de naam en/of titel
uitspraak achternaam: Utewaal van Stoetwegen (het geslacht Wttewaall kwam uit Tull en 't Waal in Utrecht)

partij/stroming

partij(en)
CHU (Christelijk-Historische Unie), vanaf november 1945

hoofdfuncties en beroepen

  • medewerkster Federatie van Christelijke verenigingen voor vrouwen en meisjes te Utrecht, van 1928 tot 1930
  • secretariaats-assistente Nederlandse Christen-Vrouwenbond, vanaf 1932
  • financieel secretaresse Nederlandse Christen-Vrouwenbond, van 1932 tot 1945
  • agente van enkele verzekeringsmaatschappijen, tot november 1945
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 10 mei 1971
  • waarnemend fractievoorzitter CHU Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 26 april 1968 tot 1 juli 1968 (nadat J.T. Mellema tijdelijk was teruggetreden)

partijpolitieke functies

  • adviserend lid hoofdbestuur CHU, van 1946 tot 1971
  • fractiesecretaris CHU Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 11 december 1963
  • vicefractievoorzitter CHU Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 11 december 1963 tot 28 april 1971
  • erelid CHU, van 18 april 1971 tot 11 oktober 1980

nevenfuncties

  • lid Programmaraad NRU (Nederlandse Radio-Unie), vanaf 1947 (nog in 1952)
  • lid permanente vreemdelingen-adviescommissie, vanaf maart 1950 (nog in 1969)
  • lid ministeriële adviesraad voor het gevangeniswezen, omstreeks 1952
  • lid commissie tot herziening van het kinderstrafrecht en het Rijkstucht- en opvoedingswezen, omstreeks 1952
  • lid Staatscommissie inzake het kiesstelsel en wettelijke regeling der politieke partijen (Staatscommissie-Teulings), van februari 1953 tot december 1954
  • lid Persraad, omstreeks 1954 (nog in 1969)
  • lid Centrale Raad voor gevangeniswezen, psychopatenzorg en reclassering, sectie gevangeniswezen, omstreeks 1961 en nog in 1969
  • lid adviescommissie inzake radio- en televisiewetgeving, van april 1961 tot oktober 1963
  • lid Raadgevende Vergadering Raad van Europa en West-Europese Unie, van 13 januari 1964 tot 1 september 1964
  • lid Commissie Herziening Wetgeving Kinderbescherming (Commissie-Wiarda), van maart 1965 tot 1971
  • lid Noord-Atlantische Assemblée, van mei 1969 tot mei 1970
  • lid Nationaal Comité Zilveren Regeringsjubileum Koningin Juliana, 1973

afgeleide functies, presidia etc.
  • lid parlementaire enquêtecommissie regeringsbeleid 1940-1945 (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 12 november 1947 tot 21 december 1956
  • ondervoorzitter vaste commissie voor Justitie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 16 november 1956 tot 10 mei 1971
  • voorzitter vaste commissie voor Naturalisaties (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 26 mei 1959 tot 10 mei 1971
  • lid Huishoudelijke Commissie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 september 1960 tot 20 september 1966
  • voorzitter bijzondere commissie voor de wetsvoorstellen kostenvergoeding Eerste Kamerleden/schadeloosstelling Tweede Kamerleden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 6 oktober 1965 tot 19 oktober 1965
  • lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 september 1966 tot 10 mei 1971 (vierde ondervoorzitter)
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp Nadere regels ter bescherming van het telefoongeheim en bepalingen inzake afluisteren van gesprekken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 december 1966 tot december 1967

opleiding

lager-/basisonderwijs
  • Christelijke lagere school te Oostburg, van 1907 tot 1909
  • opleiding Christelijke meisjesschool van mej. A.A.L. Bender (Instituut "Bender") te Rotterdam, van 1909 tot 1913

voortgezet onderwijs
  • Chr. "Marnix Gymnasium" te Rotterdam, van 1913 tot 1919
  • kostschool "Pensionat Villa Saint Martin" te Vevey (Zwitserland), van 1919 tot 1920
  • gymnasium-a, "Gemeentelijk Gymnasium" te Schiedam, van 1920 tot 1922 (eindexamen)

academische studie
  • Nederlands recht, Rijksuniversiteit Leiden, van 23 november 1922 tot 28 november 1928

overige opleidingen
  • summerterm Quakercollege "Woodbrooke" te Selly Oak (bij Birmingham), 1924

activiteiten

als parlementariër
  • Was justitie-woordvoerster van de CHU-Tweede Kamerfractie. Hield zich verder onder meer bezig met omroepzaken en ontwikkelingssamenwerking.
  • Zette zich met name in voor een humane strafrechtstoepassing
  • Voerde in 1965 en 1966 het woord bij de behandeling van de toestemmingswetten voor de huwelijken van prinses Beatrix en prinses Margriet

opvallend stemgedrag
  • In 1947 stemden zij en Krol als enigen van hun fractie vóór een amendement-Burger om in de Noodwet voorzieningen perswezen de mogelijkheid tot onteigening van drukapparatuur op te nemen
  • Behoorde in december 1949 met Kikkert, Tilanus en Van de Wetering tot de minderheid van de CHU-fractie die vóór de Soevereiniteitsoverdracht over Indonesië stemde
  • Stemde in 1953 als enige van haar fractie vóór een wetsvoorstel tot uitbreiding van de gemeente Utrecht
  • Behoorde in 1954 tot de minderheid van haar fractie die vóór een motie-Vermeer stemde gericht tegen het liftverbod voor militairen
  • In 1955 stemden zij en Krol als enigen van hun fractie vóór de motie-Tendeloo over opheffing van het arbeidsverbod voor de gehuwde ambtenares
  • Behoorde in 1957 met Kikkert en Tilanus tot de minderheid van haar fractie die vóór de ontwerp-Wet grootboek woningverbetering stemde
  • Behoorde in 1962 tot de minderheid van haar fractie die vóór een motie-Andriessen stemde, waarin om verhoging van het contingent woningwetwoningen werd gevraagd
  • Behoorde in 1962 met Diepenhorst, De Ruiter en Van Gelder tot de minderheid van haar fractie, die vóór de ontwerp-Wet Premie Kerkenbouw stemde
  • In 1964 stemden zij en Bos als enigen van hun fractie vóór het (onaanvaardbaar verklaarde) amendement-Scheps, waardoor de Bijlmermeer bij de gemeente Amsterdam zou worden gevoegd
  • Behoorde in 1968 tot de minderheid van haar fractie die vóór een amendement-Wierenga stemde waardoor de man niet langer als hoofd van een echtverbintenis werd aangemerkt
  • Behoorde in 1970 met Van der Peijl en Scholten tot de minderheid van haar fractie die tegen afschaffing van de opkomstplicht stemde
  • In 1970 stemden zij en Schuring als enigen van hun fractie tegen een motie-Wiegel waarin minister Beernink werd gevraagd de verantwoordingsplicht van G.S. aan Provinciale Staten uit te breiden
  • Stemde in 1971 tegen de motie-Kolfschoten (voordracht Tweede Kamer voor kabinetsformateur)
  • Behoorde in 1971 tot de minderheid van haar fractie die vóór het initiatiefwetsvoorstel stemde over de mogelijkheid van vervroeging van Prinsjesdag (eerste lezing Grondwetsherziening)
  • Behoorde in 1971 tot de minderheid van haar fractie die tegen wetsvoorstel inzake het opnemen in de Grondwet van een bepaling inzake het Koninklijk Huis stemde (eerste lezing Grondwetsherziening)
  • Behoorde in 1971 met Diepenhorst en Scholten tot de minderheid van haar fractie die tegen een (aangenomen) amendement-Van Schaik stemde, waardoor de bepaling werd geschrapt dat gehuwden die met wederzijds goedkeuren wensen te scheiden, een half jaar wachttijd in acht moeten nemen.
  • Stemde in 1971 als enige van haar fractie vóór een motie-Voogd waarin gevraagd werd om een pensioenregeling voor met name Joodse slachtoffers van vervolging tijdens de Bezetting

wetenswaardigheden

algemeen
  • Werd zonder overleg vooraf door Tilanus kandidaat gesteld voor het noodparlement. Werd benoemd in de vacature Mackay-Katz.

uit de privésfeer
  • Goede kennis van de familie Colijn
  • Huisvriendin van de koninklijke familie
  • Medeoprichtster van het Nederlands Vrouwencomité
  • Haar vader was inspecteur der directe belastingen, invoerrechten en accijnzen te Oostburg

anekdotes en citaten
  • Zei op 10 november 1965 in het debat over het huwelijk van prinses Beatrix en Claus von Amsberg: "Het wetsontwerp tot toestemming voor het huwelijk van Prinses Beatrix wordt (... ) gebruikt om haar, haar moeder en de monarchie als zodanig aan te vallen; men wil de bruiloft van Prinses Beatrix maken tot de begrafenis van het koningschap. Nu, mijnheer de Voorzitter, daar doen wij niet aan mee (...)."
  • In februari 1971 bezorgde een 20-jarige man haar een flinke schrik toen zij fungerend Kamervoorzitter was. De man liet zichzelf aan touwen vanuit de voorzittersloge naar beneden zakken (daarmee de indruk wekkend dat hij zichzelf had opgehangen) uit protest tegen een rechtzaak vanwege door hem gepleegde sabotage van legervoertuigen.
  • Zei op 26 november 1970 tijdens een nachtelijk debat over het belastingplan waarbij de vermoeidheid bij diverse Kamerleden toesloeg: "Overal in de wandelgangen hoor je: dit is gekkenwerk. Ik stel voor, thans de vergadering te sluiten."

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
  • "De freule" (werd algemeen zo genoemd)
  • "De rode freule" (vanwege haar vaak progressieve denkbeelden, omdat ze soms meestemde met de PvdA en vanwege haar progressieve opvattingen over vrouwenemancipatie)
  • "De oranje freule" (vanwege haar betrokkenheid bij de monarchie en haar goede relaties met het hof)
  • "Tante Bol" (naam die de kinderen van Koningin Juliana haar gaven)

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Amsterdam, van 1900 tot 1901
  • Emmen, van 1901 tot 1902
  • Oostburg, van 1902 tot 1909
  • Rotterdam, van maart 1909 tot 1922
  • 's-Gravenhage, vanaf 1922
  • 's-Gravenhage, Laan van Meerdervoort, van oktober 1941 tot 15 oktober 1986

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1953
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 18 juni 1968

overige onderscheidingen en prijzen
erekruis Huisorde van Oranje

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid VVSL (Vereniging van Vrouwelijke Studenten te Leiden), van 1922 tot 1928
  • lid NCSV (Nederlandse Christen-Studenten Vereniging)
  • lid EBN (Europese Beweging in Nederland)

publicaties/bronnen

publicaties
"De freule vertelt" (1973)

literatuur/documentatie
  • G. Puchinger, "Hergroepering der partijen?" (1968), 171-198
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
  • W. Slagter, "Wttewaall Van Stoetwegen, jkvr. Christine Wilhelmine Isabelle (1901-1986)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 561
  • W. Slagter, "Wttewaal van Stoetwegen, Christine Wilhelmine Isabelle", in: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland (digitale versie)

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia
archief-Wttewaall van Stoetwegen, Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd

vader
Jhr. H.A. Wttewaall van Stoetwegen, Henri Alexander

geboorteplaats en/of -datum
Tebing Tinggi (Ned.-Indië), 7 april 1867

moeder
Jkvr. C.C. van Swinderen, Catharina Cornelia

geboorteplaats en/of -datum
Groningen, 18 juni 1871

broers en zusters
3 broers en 2 zusters

beroep grootvader (vaderskant)
officier K.N.I.L.

familierelaties

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.