Dr. J. (Jan) van den Tempel

foto Dr. J. (Jan) van den Tempel
bron: Persoonlijkheden

SDAP-Tweede Kamerlid en minister. Aanvankelijk schildersgezel en vakbondsbestuurder. Fractievoorzitter in de Amsterdamse gemeenteraad. Kwam in 1915 als opvolger van Vliegen voor een Amsterdams district in de Tweede Kamer. Selfmade man, die tijdens zijn Kamerlidmaatschap promoveerde tot doctor in de economie. In de SDAP-fractie een belangrijk woordvoerder op het gebied van sociale zaken; hield zakelijke, zelfs wat droge redevoeringen. In 1939 in het kabinet-De Geer II samen met Albarda de eerste socialistische minister. Bracht de door zijn voorganger Romme ingediende wet op de kinderbijslag in het Staatsblad. Behoorde in de Londonse kabinetten tot de krachtdadiger figuren.

SDAP
in de periode 1915-1945: lid Tweede Kamer, minister

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornaam (roepnaam)

Jan (Jan)

2.

Personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
  • J. van den Tempel, van 1 augustus 1877 tot 23 juni 1927
  • Dr. J. van den Tempel, vanaf 23 juni 1927 (nadat hij aan de Handels-Hogeschool te Rotterdam was gepromoveerd)

geboorteplaats en -datum
Willemstad (N.Br.), 1 augustus 1877

overlijdensplaats en -datum
Alkmaar, 27 juni 1955

3.

Partij/stroming

partij(en)
  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946

4.

Hoofdfuncties/beroepen (6/10)

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 10 november 1915 tot 9 augustus 1939 (1915-1918 voor het kiesdistrict Amsterdam IX)
  • lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 4 juli 1916 tot 1 juli 1919 (voor het kiesdistrict Amsterdam II)
  • lid gemeenteraad van Amsterdam, van 2 september 1927 tot 6 juni 1932
  • minister van Sociale Zaken, van 10 augustus 1939 tot 23 februari 1945
  • minister van Handel, Nijverheid en Scheepvaart ad interim, van 17 november 1941 tot 8 januari 1942 (na het aftreden van minister Steenberghe)
  • minister van Landbouw en Visserij ad interim, van 17 november 1941 tot 8 januari 1942 (na het aftreden van minister Steenberghe)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Partijpolitieke functies (0/1)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Nevenfuncties (2/16)

  • lid raad van beheer van de ILO (Internationale Arbeidsorganisatie), van 1940 tot 1945
  • leider delegatie naar de eerste arbeidsconferentie te Parijs (oprichtingsvergadering ILO), omstreeks 1945

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activiteiten

als parlementariër (2/8)
  • Interpelleerde in 1931 de ministers Verschuur en Ruijs de Beerenbrouck over de verlenging van de uitkeringsduur der werklozenkassen, de voorwaarden bij het toekennen van subsidie voor werkverschaffing en de bijdragen van gemeenten aan steunregelingen. Deze interpellatie was het eerste grote debat over de economische crisis, die zich vanaf 1929 was gaan aftekenen.
  • Interpelleerde in 1931 minister Verschuur over de maatregelen ter verbetering van de economische toestand en in het bijzonder betreffende voorzieningen in de nood der werkloze arbeiders in de aanstaande wintermaanden

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


als bewindspersoon (beleidsmatig) (2/3)
  • Stelde in 1943 een commissie in onder leiding van A.A. van Rhijn belast met het ontwerpen van een stelsel van sociale zekerheid
  • Kwam in Londen met diverse voorstellen (besluiten) voor socialezekerheidswetgeving (m.n. een nieuwe Werkloosheidswet) en arbeidsbemiddeling. Omdat daarbij geen rekening was gehouden met ontwikkelingen in bezet Nederland (o.a. oprichting van de Stichting van de Arbeid) werden deze uiteindelijk niet ingevoerd.

als bewindspersoon (wetgeving) (2/4)
  • Vaardigde in juli 1944 een Besluit (Stb. E 51) uit over de arbeidsbemiddeling en scholing, herscholing en omscholing, waarmee het Rijksarbeidsbureau werd belast
  • Vaardigde in september 1944 het Buitengewoon Besluit Werkloosheidsverzekering (Stb. E 72) en het Buitengewoon Besluit Werklozenzorg (Stb. E 79) uit

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Wetenswaardigheden

algemeen (3/5)
  • Verbleef als minister diverse malen langere tijd in de Verenigde Staten vanwege bijeenkomst van onder andere de ILO (Internationale Arbeidsorganisatie)
  • De kritische reactie van de koningin op zijn plannen voor naoorlogse kinderopvang in Engeland en zijn bezwaren tegen plannen voor de naoorlogse bestuursvoorziening en de rol van het Militair Gezag daarin waren voor hem op 9 september 1943 reden zijn ontslag in te dienen. Hij trok dit onder druk van zijn collega's en na een gesprek met de koningin op 24 september weer in.
  • Diende op 24 januari 1945, een dag na de collectieve ontslagaanvrage van het gehele kabinet, samen met Albarda afzonderlijk zijn ontslag in als minister vanwege de door Gerbrandy gevolgde procedure bij het ontslag van minister Burger. Was vanaf eind december 1944 ernstig ziek (longontsteking) waardoor hij geen directe rol speelde bij de besprekingen in het kabinet rond deze crisis.

uit de privésfeer
Zijn vader was huisschilder

verkiezingen
  • Versloeg in 1915 V.H. Rutgers (arp) na herstemming
  • Versloeg in 1917 J.F. Baerveldt (comité anti-grondwetsherziening) en D. Wijnkoop (sdp)

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.