Dr. J.G.H. (Sjeng) Tans

foto Dr. J.G.H. (Sjeng) Tansvergrootglas

Limburgse politicus die via de Nederlandse Volksbeweging in 1946 als Katholiek doorbrak naar de PvdA. Neerlandicus die in Maastricht leraar was. Stond in de jaren vijftig onder zware druk van het episcopaat en de katholieke gemeenschap om zijn partijlidmaatschap op te geven. Verscheurde echter de brief waarin het schoolbestuur hem dit uitdrukkelijk vroeg. Vanaf 1954 als Tweede Kamerlid woordvoerder onderwijs. Als voorzitter van de PvdA in de roerige jaren zestig deed hij al het mogelijke om bruggen te bouwen tussen vernieuwingsbeweging Nieuw Links en de 'oude' partij. Wist zo een breuk te voorkomen. Bereidde later de oprichting van de universiteit in Maastricht voor en werd voorzitter van het eerste college van bestuur. Beminnelijk, zachtaardige man.

PvdA
in de periode 1954-1970: lid Tweede Kamer

voornamen (roepnaam)

Jean Guillaume Hubert (Sjeng)

personalia

geboorteplaats en -datum
Maastricht, 19 januari 1912

overlijdensplaats en -datum
Maastricht, 23 februari 1993

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

opmerkingen over de naam en/of titel
Zijn roepnaam was oorspronkelijk "Jean"

partij/stroming

partij(en)
  • RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij) (voor 1945)
  • PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946

hoofdfuncties en beroepen

  • leraar Nederlands, "R.K. Hogere Burgerschool" en "R.K. "Henric van Veldekecollege" (gymnasium) te Maastricht, van 1938 tot 1956
  • lid Provinciale Staten van Limburg, van 19 juni 1946 tot 1 december 1946
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 oktober 1954 tot 3 juli 1970
  • lid gemeenteraad van Maastricht, van 26 april 1955 tot 6 september 1966
  • lid Provinciale Staten van Limburg, van 1 juli 1958 tot 2 juni 1966
  • voorzitter commissie voorbereiding Achtste Medische faculteit te Maastricht, van 1 maart 1970 tot 1 januari 1976
  • voorzitter College van Bestuur, Rijksuniversiteit Limburg te Maastricht, van 1 januari 1976 tot 1 februari 1978

partijpolitieke functies

  • propagandaleider RKSP in Limburg (voor de oorlog)
  • fractievoorzitter PvdA Provinciale Staten van Limburg, 1946
  • lid bestuur KWG (Katholieke Werkgemeenschap in de PvdA), vanaf 1946
  • lid redactie "De Katholiek in de PvdA"
  • lid bestuur PvdA gewest Limburg, tot 1964
  • ondervoorzitter KWG (Katholieke Werkgemeenschap in de PvdA)
  • lid partijbestuur PvdA, van 1963 tot maart 1969
  • lid redactie "Opening naar Links", kwartaalblad van de Katholieke Werkgemeenschap in de PvdA, vanaf april 1965
  • voorzitter PvdA, van 12 juni 1965 tot 7 maart 1969
  • lid werkgroep PvdA inzake de herziening van het parlementaire stelsel, van 1966 tot april 1967
  • lid fractiebestuur PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van juni 1965 tot 3 juli 1970

nevenfuncties

  • lid redactie illegale blad "Je Maintiendrai"
  • lid redactie illegale blad "Christofoor"
  • lid Limburgse editie illegale blad "Je Maintiendrai-Christofoor-Vrij Nederland", van 1944 tot 1945
  • lid bestuur NVB (Nederlandse Volksbeweging) in Limburg
  • medewerker "Het Vrije Volk"
  • lid adviesraad Regionale Omroep Zuid
  • lid bestuur Stichting Stadsschouwburg Maastricht, omstreeks 1956
  • lid dagelijks bestuur "Groot Limburgs Toneel"
  • lid hoofdbestuur VARA (Vereniging van Arbeiders Radio-Amateurs)
  • lid redactie tijdschrift "Veldeke"
  • lid curatorium Katholieke Leergangen te Tilburg
  • lid bestuur Stichting Wetenschappelijk Onderwijs Limburg, van 1960 tot 1988
  • voorzitter Stichting Vernieuwing Onderwijs
  • voorzitter Stichting voor Onderzoek van het Onderwijs, van 1970 tot 1977

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter bijzondere commissie voor de Nota betreffende het Omroepbestel (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 juni 1965 tot 7 juli 1965
  • voorzitter vaste commissie voor Onderwijs en Wetenschappen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 13 oktober 1965 tot 2 juli 1970

comités van aanbeveling, erefuncties etc.
erevoorzitter harmonie "Ster der Toekomst" te Maastricht

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium-a te Maastricht, tot 1930

academische studie
  • Nederlandse taal- en letterkunde, Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1930 tot 3 april 1936

promotie
  • letteren en wijsbegeerte, Katholieke Universiteit Nijmegen, 28 oktober 1938

eredoctoraten
  • eredoctoraat Rijksuniversiteit Limburg te Maastricht, 1981

activiteiten

als parlementariër
  • Was onderwijswoordvoerder van de PvdA-Tweede Kamerfractie
  • Was in 1962 één van de woordvoerders van de PvdA-fractie bij de behandeling van de 'Mammoetwet'

wetenswaardigheden

algemeen
  • Kreeg als partijvoorzitter te maken met de opkomst van Nieuw Links
  • Sprak zich in 1967 in een door Jan Nagel en Harry van Wijnen geschreven brochure "Tans of Nooit" uit tegen samenwerking met de KVP van Schmelzer en Aalberse en voor een grotere rol van Nieuw Links
  • Wachtte in 1970, nadat hij in maart een andere functie had aanvaard, enige tijd met vertrek uit de Tweede Kamer, omdat de beoogde opvolger, Phia van Veenendaal, inmiddels de PvdA had verlaten. Nam in juli 1970 alsnog afscheid van de Kamer.

uit de privésfeer
  • Was actief in het verzet tussen 1943 en 1945
  • De Universiteit Limburg heeft een legpenning, de hoogste onderscheiding van de universiteit, naar hem vernoemd
  • Zijn echtgenote was lerares
  • Een broer van hem was hoogleraar Franse Letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen
  • Zijn vader was spekslager

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Maastricht, Jekerweg 48
  • Maastricht, Prins Bisschopsingel 45, vanaf 1943
  • Maastricht, St. Lambertuslaan 34, omstreeks 1955 tot 1967
  • Mechelen (gem. Wittem), Schweibergerweg 25a, vanaf 1967

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1965

overige onderscheidingen en prijzen
  • gouden medaille, provincie Limburg
  • gouden eremedaille, stad Maastricht
  • ereburger, stad Maastricht

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), van mei 1945 tot 1946
  • lid Europese Beweging in Nederland (oprichter afdeling Limburg)

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Isoglossen rond Maastricht in de dialecten van Belgisch en Nederlandsch Zuid-Limburg" (dissertatie, 1938)
  • "Tans of nooit: een onduidelijke brochure" (1967)

literatuur/documentatie
  • A. Klijn, "Onze man in Maastricht. Sjeng Tans 1912-1993" (Nijmegen, 2001)
  • Wie is dat? 1956
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Delft, 2 augustus 1943

echtgeno(o)t(e)/partner
Ir. J.B.M. van Hardenberg, Johanna Bernardina Maria (Jo)

kinderen
5 zonen

vader
J.W. Tans, Joannes Wiricus

geboorteplaats en/of -datum
Maastricht, 25 juni 1878

moeder
A.M.H.C. Schrijnemaekers, Anna Maria Hubertina Cornelia

geboorteplaats en/of -datum
Maastricht, 10 januari 1885

broers en zusters
4 broers en/of zussen (zelf de oudste)

beroep grootvader (vaderskant)
spekslager

beroep grootvader (moederskant)
landbouwer

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.