Mr. J.A. (Joep) Mommersteeg

foto Mr. J.A. (Joep) Mommersteegvergrootglas

Erudiete KVP'er die in het begin van de bezettingstijd als jonge Brabantse katholiek aangesloten was bij het Nationaal Front, maar daar al gauw afstand van nam en een moedige rol speelde in het verzet. Was vijfentwintig jaar werkzaam bij Keesings Historisch Archief en vele jaren in de Tweede Kamer een buitenlandwoordvoerder die Luns kritisch volgde. Moest als staatssecretaris van Defensie in het kabinet-Den Uyl wegens ziekte al na tien maanden aftreden. Was daarna voorzitter van een staatscommissie over het vrijwilligersleger en vervolgens weer Tweede Kamerlid. Nam in de CDA-fractie in gevoelige kwesties als Zuid-Afrika en kernbewapening vaak een middenpositie in. Eindigde zijn loopbaan als lid van het Europese Parlement.

KVP, CDA
in de periode 1963-1984: lid Tweede Kamer, staatssecretaris, lid Europees Parlement

voornamen (roepnaam)

Joseph Antonius (Joep)

personalia

geboorteplaats en -datum
's-Hertogenbosch, 6 maart 1917

overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 21 september 1991

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

partij/stroming

partij(en)
  • Nationaal Front, omstreeks 1940 tot 1941
  • KVP (Katholieke Volkspartij), tot 11 oktober 1980
  • CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980

hoofdfuncties/beroepen

  • redacteur "Keesings Historisch Archief" te Amsterdam, van 1946 tot 1951
  • hoofdredacteur "Keesings Historisch Archief", van 1951 tot 1967
  • adjunct-directeur N.V. Internationale Uitgeversmaatschappij "Systemen Keesing", tot 1969
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 juni 1963 tot 11 mei 1973
  • lid Europees Parlement, van 22 september 1971 tot 11 mei 1973 (aangewezen door de Staten-Generaal)
  • staatssecretaris van Defensie (belast met personeelszaken), van 11 mei 1973 tot 1 maart 1974
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 mei 1976 tot 8 juni 1977
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 december 1977 tot 1 april 1982
  • lid Europees Parlement, van 15 februari 1982 tot 24 juli 1984

takenpakket (bewindspersoon)
  • Was als staatssecretaris belast met 1. de zaken van personeelsvoorziening, personeelsbeheer, personeelsbeleid en personeelszorg t.a.v. het vrijwillig diendend en dienstplichtig militair personeel en burgerpersoneel; 2. zaken op het terrein van de geestelijke en geneeskundige verzorging, de opleiding en de vorming bij de krijgsmacht en 3. aangelegenheden betreffende de gewetensbezwaarden, alsmede de militaire pensioenen en wachtgelden.

partijpolitieke functies

  • lid bestuur KVP Kamerkring Amsterdam
  • lid bestuur KVP Statenkring Noord-Holland
  • voorzitter KVP Kamerkring Amsterdam, van 1950 tot 1956
  • adjunct-secretaris partijcommissie-Van der Grinten over staatkundige eenheid van de Nederlandse katholieken (Centrum voor Staatkundige Vorming), van januari 1953 tot januari 1954
  • lid partijbestuur KVP, van 1956 tot 1961
  • lid commissie Buitenland KVP
  • lid commissie ontwikkelingsbeleid KVP
  • lid fractiebestuur KVP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 6 maart 1968 tot 14 januari 1970

nevenfuncties

  • lid bestuur "Pius X Lyceum" te Amsterdam
  • lid bestuur Sint Adelbertvereniging (standsorganisatie van leidinggevende katholieken), afdeling Amsterdam
  • commmentator buitenlandse politiek KRO-radio
  • medewerker bij verschillende periodieken
  • lid bestuur Hoofdstadoperette
  • lid commissie mensenrechten, Wereldunie Christen-Democraten
  • lid Nationale Raad van Advies inzake Hulpverlening aan minder-ontwikkelde landen
  • lid Nederlandse delegatie bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, van september 1965 tot december 1965
  • lid Nederlandse delegatie bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, van september 1966 tot december 1966
  • lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van 1967 tot 1973
  • lid Noord-Atlantische Assemblée, omstreeks 1971 tot mei 1973
  • lid Defensiecommissie
  • voorzitter Staatscommissie van advies inzake de personeelsvoorziening voor de krijgsmacht, van 13 maart 1975 tot januari 1978
  • lid Commissie mensenrechten Verenigde Naties, van 1986 tot 1990

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring van de overeenkomst inzake de oprichting van de Aziatische ontwikkelingsbank (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 25 mei 1966 tot juli 1966
  • voorzitter vaste commissie voor Defensie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 maart 1967 tot 29 september 1971
  • ondervoorzitter vaste commissie voor Ontwikkelingssamenwerking (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 19 september 1968 tot 29 september 1971
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp Machtiging tot deelneming in het aandelenkapitaal van de Nederlandse Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden N.V. (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 23 april 1969 tot februari 1970
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring van het verdrag met Indonesië over economische samenwerking (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 10 juni 1969 tot maart 1971
  • voorzitter vaste commissie voor Ontwikkelingssamenwerking (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 september 1971 tot 11 mei 1973
  • voorzitter bijzondere commissie voor de Nota Internationale Culturele betrekkingen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 december 1976 tot 4 april 1978

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium-b, R.K. "Sint Jans Lyceum" te 's-Hertogenbosch

academische studie
  • Nederlands recht, Rijksuniversiteit Utrecht, (kandidaats-examen december 1940)

activiteiten

als parlementariër
  • Was woordvoerder buitenlandse zaken van de KVP- en CDA-Tweede Kamerfracties. Hield zich ook bezig met defensie en ontwikkelingssamenwerking.

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1964 tot de 18 leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Instelling openbaar lichaam Rijnmond stemden
  • Behoorde in 1964 tot de 19 leden van zijn fractie die vóór het (onaanvaardbaar verklaarde) amendement-Scheps stemden, waardoor de Bijlmermeer bij de gemeente Amsterdam zou worden gevoegd
  • Stemde in 1966 als enige van zijn fractie tegen een voorstel-Roolvink om de ontwerp-Omroep in januari 1967 op de Tweede Kameragenda te plaatsen
  • Behoorde in 1972 tot de zes leden van zijn fractie die vóór de motie-Voogd stemden over het niet vrijlaten van de 'Drie van Breda'
  • Behoorde in 1976 tot de vier leden van zijn fractie die vóór het wetsvoorstel Wijziging van de Huurwet, de Wet jaarlijkse huurverhogingen en de Wet huurprijsontwikkeling stemden
  • Behoorde in 1976 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een motie-Koningh stemde over het autovrij maken van het Binnenhof
  • Behoorde in 1980 tot de vier leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Brinkhorst stemden waarin de regering werd gevraagd het verlenen van een exportvergunning voor levering van duikboten aan Taiwan te heroverwegen

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Schafte per 1 augustus 1973 de (meld)groetplicht voor dienstplichtigen af

wetenswaardigheden

algemeen
  • Was in de 'Nacht van Schmelzer' (13/14 oktober 1966) afwezig, omdat hij de algemene vergadering van de Verenigde Naties bijwoonde
  • Steunde in 1967/1968 de christenradikalen in de KVP, maar bleef die partij wel trouw
  • In februari 1970 medeondertekenaar (met onder anderen Albeda, De Gaay Fortman, Van Agt en Steenkamp) van een open brief aan de partijbesturen van KVP, ARP en CHU om te komen tot een vooruitstrevende christendemocratische partij
  • Behoorde in augustus 1981 tot de zestien CDA-fractieleden die alleen tegen het ontwerp-regeerakkoord tussen CDA, PvdA en D66 stemden, omdat fractievoorzitter Van Agt bij aanvaarding zou opstappen

uit de privésfeer
  • Groeide op in Brabant
  • Kettingroker
  • Distantieerde zich van het Nationaal Front toen Arnold Meijer opriep tot de vorming van een Nederlands Legioen om aan de zijde van de Duitsers tegen de Russen te strijden.
  • Hielp joodse onderduikers en was in Utrecht in 1942 actief bij de opvang van joodse kinderen.
  • Was Commandant der Binnenlandse Strijdkrachten
  • Zijn vader was ambtenaar van de PTT (postbode), zijn moeder was tot haar huwelijk dienstbode

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Amsterdam, Hunzestraat 57, omstreeks 1953
  • Amsterdam, Joh. Verhulststraat 158, omstreeks 1961 en nog in 1969
  • Amsterdam, Minervalaan 80, omstreeks 1976 tot september 1991

hobby's
schilderen

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • "Mommersteeg: 'Geen schuldgoevoel'", Trouw, 7 februari 1990
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd

echtgeno(o)t(e)/partner
Ch.G.E. Harbord, Christina Geertruida Elisabeth (Christine)

kinderen
2 dochters (en een dochtertje dat in 1949 na vier maanden overleed)

vader
F.P. Mommersteeg, Franciscus Petrus

geboorteplaats en/of -datum
Vlijmen, 4 december 1866

moeder
H. Heijnen, Hendrica

geboorteplaats en/of -datum
Well (gem. Bergen, Lb.), 4 februari 1875

beroep grootvader (vaderskant)
landbouwer

beroep grootvader (moederskant)
landbouwer

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.