Mr. S. baron van Heemstra

foto Mr. S. baron van Heemstra
bron: Collectie-Van Eck (Nationaal Archief)

In Groningen geboren edelman, die in Friesland bestuursfuncties bekleedde. Behoorde in de jaren 1840 tot de medestanders van Thorbecke en was in 1844 één der Negenmannen. Kwam na 1848 steeds meer in conservatief vaarwater terecht. Commissaris des Konings in Utrecht en Zeeland. Als minister werd hij na het aftreden van Van Zuylen van Nijevelt in 1861 kabinetsleider. Werd fel bestreden door de Thorbeckianen en zag zijn begroting verworpen worden. In 1862-1864 gematigd liberaal Tweede Kamerlid voor het district Middelburg.

liberaal, 'pragmatisch' liberaal
in de periode 1844-1864: lid Tweede Kamer, minister, Commissaris van de Koning(in)

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornaam

Schelto

2.

Personalia

geboorteplaats en -datum
Groningen, 14 november 1807

overlijdensplaats en -datum
Maartensdijk (Utr.), 20 december 1864

3.

Partij/stroming

stroming(en)
  • liberaal (vóór 1849)
  • 'pragmatisch' liberaal

4.

Hoofdfuncties/beroepen (8/11)

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 oktober 1844 tot 13 februari 1849 (voor Friesland)
  • tijdelijk minister voor de Zaken van de Hervormde en andere erediensten, behalve die der Rooms-Katholieke, van 30 juni 1848 tot 21 november 1848
  • minister voor de Zaken van de Hervormde en andere erediensten, behalve die der Rooms-Katholieke, van 21 november 1848 tot 1 november 1849
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 november 1849 tot 20 augustus 1850 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
  • Commissaris des Konings in Utrecht, van 1 september 1850 tot 31 maart 1858 (benoemd bij K.B. van 22 augustus 1850)
  • Commissaris des Konings in Zeeland, van 29 mei 1858 tot 23 februari 1860 (benoemd bij K.B. van 31 maart 1858)
  • minister van Binnenlandse Zaken, van 23 februari 1860 tot 31 januari 1862
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1862 tot 20 december 1864 (voor het kiesdistrict Middelburg)

ambtstitel
  • minister van staat, van 31 januari 1862 tot 20 december 1864

(in)formateurschap(pen)
  • kabinetsformateur, van 21 februari 1860 tot 22 februari 1860 (vormde het kabinet-Van Hall/Van Heemstra)
  • kabinetsformateur (samen met J.J. Rochussen), van 3 maart 1861 tot 6 maart 1861 (vormde het kabinet-Van Zuylen van Nijevelt/Van Heemstra)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Nevenfuncties

kamerheer in buitengewone dienst van koning Willem III, van 8 februari 1861 tot 20 december 1864

afgeleide functies, presidia etc. (2/4)
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1863 tot september 1863
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1864 tot november 1864

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

6.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

7.

Activiteiten

als parlementariër (2/7)
  • Behoorde in 1847 tot de meerderheid die tegen het wetsvoorstel over het stemrecht in steden en op het platteland stemde. Het wetsvoorstel werd met 31 tegen 27 stemmen verworpen.
  • Stemde in 1848 vóór alle wetsvoorstellen tot Grondwetsherziening

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1860 samen met minister Van Hall de Wet tot aanleg van spoorwegen voor rekening van de Staat tot stand. Hierdoor werden nieuwe spoorwegverbindingen voor rekening van de staat aangelegd en werd de wijze van exploitatie aan een latere wet overgelaten.
  • Bracht in 1861 samen met minister De Casembroot de Wet op de Nationale Militie tot stand. Die bepaalde dat de militie zoveel mogelijk uit vrijwilligers werd samengesteld, maar dat zij voltallig werd gemaakt door loting uit ingezetenen van 20 jaar. Het jaarlijkse contigent was 11.000. Een deel daarvan (600 man) werd bestemd voor de dienst op zee. Er waren vrijstellingen wegens ongeschiktheid, broederdienst en enige zoons. De militieraad deed uitspraak over een verzoek tot vrijstelling. Plaatsvervanging (remplacering) was mogelijk.

8.

Wetenswaardigheden

algemeen
  • Trad na het aftreden van Van Zuylen van Nijevelt op 10 november 1861 op als kabinetsleider
  • Zijn beleid werd in de Tweede Kamer sterk bekritiseerd, met name vanwege de stijging van de begroting. De Kamer besnoeide door amendering op diverse posten, maar verwierp op 16 december 1861 toch met 37 tegen 33 stemmen de gehele begroting.

verkiezingen
  • Versloeg in 1849 in het district Leeuwarden in de herstemming A.F. Jongstra met vier stemmen verschil
  • Werd in 1850 in de eerste stemmingsronde in het district Leeuwarden verslagen door W.R. baron van Hoëvell en J. Dirks
  • Versloeg in juni 1862 W.Ph. Vis (lib.) na herstemming. Derde kandidaat was jhr. J.G.H. van Tets van Goudriaan.

niet-aanvaarde politieke functies
  • Gouverneur van Suriname, 1852 (geweigerd)

9.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

10.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.