Mr. W.J. (Molly) Geertsema

foto Mr. W.J. (Molly) Geertsemavergrootglas

VVD-politicus uit een familie met een grote bestuurstraditie. Was actief in het gemeentebestuur en als ambtenaar van Binnenlandse Zaken. Kwam in 1959 als Tweede Kamerlid in de landspolitiek en combineerde later het fractievoorzitterschap met het ambt van burgemeester van Wassenaar. Minister van Binnenlandse Zaken en vicepremier in de kabinetten-Biesheuvel . Werd in 1973 Commissaris van de Koningin in Gelderland en woonde in het kasteeltje Middachten. Nadien op hoge leeftijd nog Eerste Kamerlid. Was vanwege zijn (geaffecteerde) tongval voor velen het prototype van de liberale burgerheer. Stond in de VVD echter links van het midden, vooral door zijn pleidooien voor samenwerking met de PvdA en voor gelijke rechten van homoseksuelen. Beschikte over een enorme werkkracht.

VVD
in de periode 1959-1987: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, minister, Commissaris van de Koning(in), politiek leider

Voornamen (roepnaam)

Willem Jacob (Molly)

Personalia

geboorteplaats en -datum
Utrecht, 18 oktober 1918

overlijdensplaats en -datum
Wassenaar, 27 juni 1991

levensbeschouwing
Remonstrants

Partij/stroming

partij(en)
  • PvdV (Partij van de Vrijheid), van 1947 tot 24 januari 1948
  • VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 24 januari 1948

Hoofdfuncties/beroepen

  • ambtenaar ter secretarie, gemeente Oegstgeest, 1942
  • repetitor voor burgerlijk recht te Leiden, van 1947 tot 1 maart 1953
  • lid gemeenteraad van Leiden, van 28 augustus 1950 tot 1 maart 1953
  • burgemeester van Warffum, van 1 maart 1953 tot 1 mei 1957
  • hoofd afdeling algemene zaken Publieksrechtelijke Bedrijfsorganisatie (rang: administrateur), ministerie van Binnenlandse Zaken, Bezitsvorming en Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie, van 1 mei 1957 tot maart 1959
  • lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 2 september 1958 tot 1 april 1961
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 maart 1959 tot 6 juli 1971
  • burgemeester van Wassenaar, van 1 april 1961 tot 16 januari 1971
  • fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1963 tot 12 maart 1966
  • fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 oktober 1969 tot 6 juli 1971
  • minister van Binnenlandse Zaken en viceminister-president, van 6 juli 1971 tot 11 mei 1973
  • minister belast met coördinatie van aangelegenheden Suriname en de Nederlandse Antillen betreffend en met de zorg voor aan Suriname en de Nederlandse Antillen te verlenen hulp en bijstand, van 1 januari 1973 tot 11 mei 1973
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 februari 1973 tot 5 mei 1973
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 28 mei 1973 tot 9 november 1973
  • Commissaris van de Koningin in Gelderland, van 1 december 1973 tot 1 november 1983 (benoemd bij K.B. van 9 november 1973)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 september 1983 tot 23 juni 1987

Activiteiten

als parlementariër
  • Was voor hij fractievoorzitter werd woordvoerder binnenlands bestuur, financiën lagere overheden en justitie van de VVD-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met zaken betreffende Nieuw-Guinea. Hij voerde verder onder meer het woord bij de behandeling van de ontwerp-Algemene Bijstandswet en van omroepwetgeving.
  • Was woordvoerder binnenlandse zaken van de VVD-Eerste Kamerfractie

opvallend stemgedrag
  • Stemde in 1960 als enige van zijn fractie tegen de (later door de Eerste Kamer verworpen) ontwerp-Loterijwet
  • Behoorde in 1963 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een motie-Ruygers stemde waarin om uitbreiding van de ontwikkelingshulp werd gevraagd
  • Behoorde in 1966 tot de vier leden van zijn fractie die vóór de ontwerp-Natuurbeschermingswet stemden
  • Behoorde in 1968 tot de drie leden van zijn fractie die tegen een amendement-Wierenga stemden waardoor de man niet langer als hoofd van een echtverbintenis zou worden aangemerkt
  • Behoorde in 1985 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Verlaging uitkeringspercentage Ziektewet stemde
  • Behoorde in 1985 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel over opheffing van het Openbaar Lichaam Rijnmond stemde
  • Behoorde in 1986 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een wetsvoorstel inzake de herziening van de regeling voor voorwaardelijke veroordeling en voorwaardelijke invrijheidstelling stemde
  • In 1987 stemden hij en Heijne Makkreel als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel Wet op de onderwijsverzorging

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Zorgde in 1971 via een begrotingswijziging dat politiek-wetenschappelijke instituten voortaan werden gesubsidieerd (11.105 )
  • Het door hem verdedigde wetsvoorstel tot opheffing van de gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen en vorming van een nieuwe gemeente IJmuiden werd in 1972 met 75 tegen 55 stemmen door de Tweede Kamer verworpen. Het voorstel was in 1968 ingediend door minister Beernink. (9676)
  • Bracht in 1972 samen met minister Geertsema een mede op basis van het werk van regeringscommissaris J.M. Polak opgestelde nota vraagpunten over herziening van de Politiewet uit. De nota gaat onder meer in op het beheer (rijkspolitie naast gemeentepolitie), mogelijke vorming van gewestelijke politie en vorming van landelijke politiediensten. (10.124 )
  • Maakte in 1972 een lijst bekend van 23 rijksdiensten en enkele onderdelen van de PTT met totaal 2700 arbeidsplaatsen die zullen worden overgebracht van de Haagse agglomeratie naar andere delen van het land
  • Het door hem verdedigde wetsvoorstel tot opheffing van de gemeente Diepenveen en verdeling van die gemeente tussen Deventer en Bathmen werd in 1973 met 44 tegen 23 stemmen door de Eerste Kamer verworpen. Het voorstel was in 1970 ingediend door minister Beernink. (10.962 )
  • Verdedigde in 1973 met succes het wetsvoorstel gemeentelijke herindeling Zaanstreek en een wetsvoorstel tot uitbreiding van het grondgebied van de gemeente Amersfoort. Beide voorstellen werden door zijn opvolger in het Staatsblad gebracht.
  • Belangrijke benoemingen tijdens zijn ministerschap: Niers (KVP, Commissaris van de Koningin in Overijssel) en Vrolijk (PvdA, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland)

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1971 wetten tot stand waarbij de gemeente Ermelo werd gesplitst in twee afzonderlijke gemeenten: Ermelo en Nunspeet, en tot uitbreiding van het grondgebied van de gemeente Eindhoven. De wetsvoorstellen waren in 1971 ingediend door minister Beernink.
  • Tijdens zijn ministerschap vond in 1972 de tweede lezing van een partiële grondwetsherziening plaats, waarbij onder meer bepalingen werden opgenomen over het lidmaatschap van het koninklijk huis, de uitkeringen aan leden van het koninklijk huis en de financiële regeling van leden en gewezen leden van de Staten-Generaal en hun nabestaanden. (11.303 , 11.304 , 11.309 , 11.310 )
  • Bracht in 1972 gemeentelijke herindeling van Noordwest-Overijssel tot stand. Onder meer de gemeenten Giethoorn, Steenwijkerwold, Vollenhove en Blokzijl werden opgeheven, terwijl als nieuwe gemeenten werden gevormd Brederwiede, IJsselham en Steenwijk. Het wetsvoorstel was in 1970 ingediend door minister Beernink. (10.697 )
  • Bracht in 1972 gemeentelijke herindeling van het Land van Heusden en Altena tot stand. Er kwamen nieuwe gemeenten Aalburg, Dussen en Woudrichem; het grondgebied van Werkendam en Heusden werd uitgebreid en de gemeenten Andel, Giessen, Rijswijk, Veen en Wijk en Aalburg werden opgeheven. Het wetsvoorstel was in 1971 ingediend door minister Beernink. (11.284 )
  • Bracht in 1972 wetten tot stand waarbij de gemeenten Gennep en Ottersum werden samengevoegd en de gemeente Alkmaar werd uitgebreid met (delen) van het grondgebied van de op te heffen gemeenten Koedijk en Oudorp. Beide voorstellen waren ingediend door minister Beernink.
  • Bracht in 1972 samen met minister Nelissen een wijziging (Stb. 113) van de Financiële-Verhoudingswet 1960 inzake wijziging van de verdeelsleutel van het gemeentefonds tot stand. Het bedrag per hectare wordt verhoogd, er komt een andere schaalverdeling (waarvan met name grotere gemeenten profiteren), en er komen verfijningsregelingen voor snelgroeiende gemeenten en voor bodemgesteldheid. Het wetsvoorstel was in 1970 ingediend door de ministers Beernink en Witteveen. (10.585 )
  • Bracht in 1972 een wijziging (Stb. 469) van de Kieswet tot stand over de verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd en tot toekenning van het actief kiesrecht bij het bereiken van de kiesgerechtigde leeftijd in de periode tussen kandidaatstelling en verkiezingen. (11.924 )
  • Bracht in 1972 samen met minister-president Biesheuvel een nieuwe Wet inzake het financieel statuut van het Koninklijk Huis (Stb. 701) tot stand. De wet regelt de uitkeringen aan de leden van het koninklijk huis, het ter beschikking stellen van paleizen en de opheffing van het kroondomein. Voor de uitkeringen vindt voortaan jaarlijks prijsindexering plaats; er wordt rekening gehouden met de grondwettelijke belastingvrijdom. (11.848 )

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
  • Zijn vader was lid van de bankiersfirma "Geertsema, Feith en Co." te Groningen en lid van de hoofddirectie van de Rotterdamse Bankvereniging. Hij stief in 1921.
  • Zijn moeder was een nicht van P. Droogleever Fortuyn, Tweede en Eerste Kamerlid en burgemeester van Rotterdam

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
  • "Molly" (koosnaam uit zijn studententijd)
  • "De verschrikkelijke schreeuwman" (bijnaam die journalisten hem gaven, omdat zijn verdragende stemgeluid ook zonder microfoon iedereen overstemde)

Publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • "W.J. Geertsema, afscheid van Gelderland" (provincie Gelderland, 1983)
  • T. Thalhammer, "W.J. Geertsema - Een liberaal denker", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD. 16 Biografische schetsen" (1988), 83
  • J. Bosmans, "Geertsema, Willem Jacob (1918-1991), in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (elektronischer versie)
  • H.J.L. Vonhoff, "Liberalen onder één dak" (1998), 159
  • W.. Schepers, "Willem Jacob (Molly) Geertsema. 1918-1991, Ambtenaar, Burgemeester, Parlementariër, Minister en Commissaris van de Koningin", in: Biografisch Woordenboek Gelderland, elektronische versie
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
  • Ned. Patriciaat, 1964

Uitgebreide versie

uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.