Dr. H. (Hendrik) Colijn

foto Dr. H. (Hendrik) Colijnvergrootglas

Antirevolutionair staatsman, die zijn loopbaan als officier in de binnenlanden van Indië begon. Korte tijd Tweede Kamerlid en als jong minister van Oorlog succesvol. Daarna directeur van een olieconcern. Zeer vermogend. In 1920 opvolger van Kuyper als leider van de ARP. Voerde in 1923-1926 als minister van Financiën een streng bezuinigingsbeleid. Tijdens de crisis van de jaren dertig minister-president. Predikte een beleid van aanpassing, waarbij salarissen en uitkeringen werden verlaagd. Hoffelijk in de omgang. Had ook internationaal goede contacten en gezag. Charismatisch spreker en krachtige persoonlijkheid, die zich het liefst met hoofdlijnen bezighield, maar zichzelf ook wel overschatte. Tamelijk opportunistisch en hard. Riep bij tegenstanders nogal wat weerstanden op. Reageerde soms impulsief, zoals in mei 1940 toen hij langdurige Duitse heerschappij leek te aanvaarden. Stierf in Duitse ballingschap.

ARP
in de periode 1909-1944: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, minister, minister-president

Voornaam (roepnaam)

Hendrikus (Hendrik)

Personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
  • H. Colijn, van 2 juni 1869 tot 20 oktober 1930
  • Dr. H. Colijn, vanaf 20 oktober 1930 (nadat aan hem door de Vrije Universiteit te Amsterdam een eredoctoraat was verleend)

opmerkingen over de naam en/of titel
Werd in zijn jeugd ook wel Driekus en Hein genoemd

geboorteplaats en -datum
Burgerveen (gem. Haarlemmermeer), 22 juni 1869

overlijdensplaats en -datum
Ilmenau (Dld.), 18 september 1944

begraafplaats en -datum
herbegraven te 's-Gravenhage, 5 juni 1947

Hoofdfuncties/beroepen (23/44)

  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 31 oktober 1939 tot 18 september 1944
  • minister van Economische Zaken ad interim, van 25 juli 1939 tot 10 augustus 1939 (in afwachting van de benoeming van prof. I.P. de Vooys)
  • minister van Financiën ad interim, van 19 mei 1939 tot 25 juli 1939 (na het aftreden van minister J.A. de Wilde)
  • minister van Algemene Zaken, van 8 juli 1937 tot 10 augustus 1939 (ministerie ingesteld bij K.B. van 6 juli 1937)
  • minister van Buitenlandse Zaken ad interim, van 24 juni 1937 tot 4 oktober 1937 (in afwachting van de benoeming van J.A.N. Patijn)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1937 tot 25 juni 1937
  • minister van Defensie ad interim, van 2 september 1935 tot 24 juni 1937
  • minister van Waterstaat ad interim, van 14 januari 1935 tot 15 maart 1935 (na het overlijden van minister J.A. Kalff)
  • minister van Economische Zaken ad interim, van 17 april 1934 tot 25 juni 1934 (na het aftreden van minister T.J. Verschuur)
  • voorzitter van de ministerraad, van 26 mei 1933 tot 10 augustus 1939
  • minister van Koloniën, van 26 mei 1933 tot 24 juni 1937
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1929 tot 26 mei 1933
  • fractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1929 tot 23 mei 1933
  • hoofdredacteur "De Standaard", antirevolutionair dagblad voor Nederland, van 14 juli 1927 tot 24 mei 1933
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 23 september 1926 tot 21 augustus 1929
  • minister van Koloniën ad interim, van 4 augustus 1925 tot 1 oktober 1925 (in afwachting van de beëdiging van Ch.J.I.M. Welter)
  • voorzitter van de ministerraad, van 4 augustus 1925 tot 8 maart 1926
  • minister van Financiën, van 11 augustus 1923 tot 8 maart 1926
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 juli 1922 tot 15 augustus 1923
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1914 tot 10 november 1920 (voor Gelderland)
  • minister van Marine ad interim, van 14 mei 1912 tot 29 augustus 1913 (na het aftreden van minister J. Wentholt)
  • minister van Oorlog, van 4 januari 1911 tot 29 augustus 1913
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 9 november 1909 tot 4 januari 1911 (voor het kiesdistrict Sneek)

ambtstitel
  • minister van staat, van 31 augustus 1929 tot 18 september 1944

gevangenschap/internering
  • gevangene te Valkenburg (Lb.), van 30 juni 1941 tot 28 oktober 1941
  • gedwongen verblijf te Berlijn, van 29 oktober 1941 tot maart 1942
  • gedwongen verblijf te Ilmenau (Dld.), van maart 1942 tot 18 september 1944

(in)formateurschap(pen) (2/6)
  • kabinetsformateur, van 14 juli 1939 tot 25 juli 1939
  • kabinetsformateur, van 30 juni 1939 tot 9 juli 1939 (poging mislukt)

officiersrangen (2/4)
  • majoor der infanterie titulair, Oost-Indisch Leger, 1 juni 1907
  • kapitein der infanterie, Oost-Indisch Leger, van 1 september 1901 tot 1 juni 1907

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

Partijpolitieke functies (0/5)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

Nevenfuncties (2/43)

  • lid Politiek Convent, van 1 juli 1940 tot 30 juni 1941
  • voorzitter organisatiecommissie Volkenbondcomité voor economische en financiële vraagstukken, vanaf december 1939

afgeleide functies, presidia etc. (2/7)
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 19 december 1939 tot 2 april 1940
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 september 1931 tot 21 september 1932

comités van aanbeveling, erefuncties etc.
  • erevoorzitter Nationaal Comité 'Het Gedenkteken voor Juliana van Stolberg', vanaf december 1925
  • erevoorzitter Nationale Landstorm Commissie

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

Activiteiten

als parlementariër (2/3)
  • Sprak in de periode 1939-1940 als Eerste Kamerlid alleen bij de algemene beschouwingen over de begroting 1940
  • Interpelleerde als Eerste Kamerlid in 1929 de ministers Lambooij en Koningsberger over de gebeurtenissen op Curaçao, waar een Venezulaanse bende een overval op een wapendepot had gepleegd, waartegen door de autoriteiten onvoldoende was opgetreden

opvallend stemgedrag (0/2)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


als minister-president (2/7)
  • Hield op 11 april 1939 n.a.v. de mobilisatie van grensbataljons een radiorede, waarin hij aangaf dat er geen enkele reden was voor bijzondere ongerustheid of beduchtheid voor de veiligheid
  • Hield in 1938 de feestrede tijdens de viering van het 40-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina

als bewindspersoon (beleidsmatig) (2/8)
  • Benoemde in 1936 jhr. A.W.L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer tot Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië.
  • Zette tegen de zin van het Indisch bestuur de benoeming van W.H. van Helsdingen tot voorzitter van de Volksraad door.

als bewindspersoon (wetgeving) (2/6)
  • Bracht in 1936 als minister van Koloniën een nieuwe bestuursregeling voor Suriname en Curaçao tot stand, waardoor de de Antillen een eigen vertegenwoordigend lichaam (Staten) kregen en Suriname in plaats van een gekozen Koloniale Raad deels gekozen en deels benoemde Staten. Die benoeming zorgde dat niet-vertegenwoordigde minderheden zetels kregen. Er kwam een aanwijzigingsbevoegdheid van de minister voor de Gouverneurs.
  • Bracht in 1936 als minister van Defensie ad interim samen met minister Oud de Wet op het defensiefonds en de Wet tot versterking der materiële uitrusting van de weermacht tot stand. Instelling van een Defensiefonds van f 53 miljoen werd nodig geacht om de materiële achterstand bij defensie versneld in te halen.

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer (3/13)
  • Zijn vader was boer in de Haarlemmermeer
  • Zijn echtgenote Helena Groenenberg was zijn nicht
  • Zijn broer Pieter Arie was burgemeester van Boskoop (1923-1933) en van Alphen aan den Rijn (1933-1944), zijn broer Arie van Nieuwer-Amstel (Amstelveen) (1916-1932)

verkiezingen
  • Versloeg in 1909 in het kiesdistrict Sneek C.A. Zelvelder (vdb) en H.A.J. van Wijhe (sdap). Werd in het kiesdistrict Gouda na herstemming verslagen door jhr. W.Th.C. van Doorn (l.u.).
  • In 1926 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe
  • In 1937 Eerste Kamerkandidaat in Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

niet-aanvaarde politieke functies (3/7)
  • minister-president, december 1939 (geweigerd)
  • minister van Financiën, september 1939 (geweigerd)
  • minister van Buitenlandse Zaken, augustus 1929 (geweigerd)

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Dixie (pseudoniem in Ned.-Indië)

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.