H.M. (koningin Emma) koningin Adelheid Emma Wilhelmina Theresia , prinses van Waldeck en Pyrmont

foto H.M. (koningin Emma) koningin Adelheid Emma Wilhelmina Theresia , prinses van Waldeck en Pyrmontvergrootglas

Duitse prinses die op 20-jarige leeftijd in 1879 de tweede echtgenote van de 62-jarige koning Willem III werd. Trad in 1890 tijdens ziekte en daarna, na het overlijden van de koning, acht jaar op als regentes voor de nog minderjarige koningin Wilhelmina. Voerde vervolgens met haar dochter een soort goodwillcampagne onder het motto 'we zijn er nog' en wist daarmee het onder Willem III geslonken prestige van het koningshuis te herstellen. Was nadat Wilhelmina in 1898 regerend vorstin was geworden, een belangrijk (informele) adviseur van haar dochter. Zette zich daarnaast in voor de tuberculosebestrijding ('Emma-bloem'). Had vorstelijke allure en was zeer geliefd bij de bevolking.

in de periode 1890-1898: regentes

personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
H.M. koningin-weduwe Adelheid Emma Wilhelmina Theresia, prinses van Waldeck en Pyrmont (koningin-weduwe Emma), van 23 november 1890 tot 20 maart 1934

geboorteplaats en -datum
Arolsen, 2 augustus 1858

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 20 maart 1934

plaats en datum bijzetting
Delft, 27 maart 1934

levensbeschouwing
  • Evangelisch-Luthers (bevestigd als lidmaat in juni 1874)
  • Nederlands Hervormd, vanaf 1879

hoofdfuncties en beroepen

  • regentes van het Koninkrijk, van 20 november 1890 tot 23 november 1890 (in verband met ziekte van de koning)
  • koningin-weduwe, regentes van het Koninkrijk, van 23 november 1890 tot 31 augustus 1898 (in verband met minderjarigheid van koningin Wilhelmina)
  • voogdes over koningin Wilhelmina, van 8 december 1890 tot 31 augustus 1898 (op grond van de wet van 14 september 1888 (Stb. 150))

nevenfuncties

comités van aanbeveling, erefuncties etc.
  • beschermvrouwe Vereeniging van leden der Nederlandse ridderorden
  • beschermvrouwe Friesch genootschap van geschied-, oudheid- en taalkunde te Leeuwarden
  • beschermvrouwe Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen te Middelburg
  • beschermvrouwe Zuidhollandsche Maatschappij tot redding van schipbreukelingen te Rotterdam
  • beschermvrouw Vereeniging ter bevordering van de Nederlandsche visscherij
  • beschermvrouw Vereeniging "Het Nederlandsche Rundvee-stamboek"
  • beschermvrouw Vereeniging "Bureau voor Handelsinlichtingen" te Amsterdam
  • beschermvrouw Nederlandsche Centrale Vereeniging tot bestrijding van Tuberculose
  • beschermvrouw Nederlandsche Vereeniging tot bevordering van zondagsrust
  • beschermvrouw Maatschappij tot bevordering der bouwkunst

opleiding

onderwijs buiten schoolverband
privé-onderwijs van diverse leraren

overige opleidingen
  • privé-onderwijs van diverse leraren en hoogleraren
  • cursussen Nederlandse taal en geschiedenis

wetenswaardigheden

algemeen
  • De Tweede Kamer gaf op 9 oktober 1878 met algemene stemmen toestemming voor het huwelijk
  • De Eerste Kamer gaf op 18 oktober 1878 met algemene stemmen toestemming voor het huwelijk
  • Ontving van 1 tot en met 3 juli 1891 keizer Wilhelm II en keizerin Augusta Victoria voor een staatsbezoek
  • Benoemde op 26 juli 1891 Van Tienhoven tot kabinetsformateur
  • Beëdigde op 21 augustus 1891 het kabinet-Van Tienhoven
  • Stelde in 1892 de Orde van Oranje-Nassau in
  • Bracht van 30 mei tot en met 2 juni 1892 samen met koningin Wilhelmina een staatsbezoek aan Duitsland
  • Machtigde op 20 maart 1894, na hieromtrent advies te hebben ingewonnen bij Röell en Gleichman, het kabinet om de Tweede Kamer te ontbinden
  • Benoemde in april 1894 Röell tot kabinetsformateur
  • Beëdigde op 9 mei 1894 het kabinet-Röell
  • Benoemde op 13 juli 1897 Pierson tot kabinetsformateur, nadat Mees en Röell hadden geweigerd
  • Beëdigde op 27 juli 1897 het kabinet-Pierson

uit de privésfeer
Was 42 jaar jonger dan haar echtgenoot, koning Willem III

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Arolsen, vanaf januari 1879
  • 's-Gravenhage, paleis Noordeinde
  • Apeldoorn, paleis Het Loo
  • 's-Gravenhage, paleis Lange Voorhout

ridderorden
  • Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw
  • Grootkruis Orde van Oranje-Nassau

overige onderscheidingen en prijzen
Grootkruis Huisorde van Oranje

predicaten/adellijke titels
  • prinses Emma van Waldeck en Pyrmont

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • G.L. Keppler, "Het regentschap van koningin Emma" ('s-Gravenhage, 1898)
  • "De koningin-moeder 1879-1929. Gedenkboek ter herinnering aan den zeventigsten verjaardag en het vijftigjarig Nederlanderschap van Hare Majesteit" (Leiden, 1928)
  • D. Hans, "Koningin Emma" (Leiden, 1934)
  • M.E. Verburg, "Koningin Emma, Regentes van het Koninkrijk" (Baarn, 1989)
  • C.A. Tamse (red.), "Koningin Emma. Opstellen over haar regentschap en voogdij" (Baarn, 1990)
  • C.A. Tamse, "Emma (Emma Adelheid Wilhelmine Therese) (1858-1934)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 163
  • Irene Diependaal, "Emma. Hoedster van Wilhelmina's erfenis" (2013)

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Arolsen, 7 januari 1879

kinderen
  • 1 dochter
  • 2 stiefzoons (overleden resp. 11 juni 1879 en 21 juni 1884)

vader
G.V. vorst van Waldeck en Pyrmont, Georg Viktor

moeder
H.W.P.M. prinses van Nassau, Helene Wilhelmine Henriette Pauline Marianne

broers en zusters
5 zusters en 1 broer (1 zuster jong gestorven)

familierelaties

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.