Mr. P. Paulus

P. Paulus

Intelligente en schrandere politicus uit de Bataafse tijd. Advocaat in Rotterdam, die aanvankelijk het stadhouderlijke stelsel verdedigde, maar later een voorname tegenstander daarvan werd. Hervormde in 1795 de marine. Werd als één van de weinigen in staat geacht om de onderlinge tegenstellingen bij de patriotten te overbruggen en werd in 1796 vrijwel unaniem tot eerste voorzitter van de nieuwe Nationale Vergadering gekozen. Overleed kort daarna; zijn overlijden werd algemeen als een groot verlies voor de jonge Bataafse Republiek gezien.

functie(s) in de periode 1796: lid Eerste Nationale Vergadering

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Wetenswaardigheden
  7. Publicaties van/over
  8. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Pieter

titulatuur en naam

Mr. P. Paulus Pieter

geboorteplaats en -datum

Axel, 9 april 1753

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 17 maart 1796

begraafplaats en -datum

Scheveningen (begraven op "ter Navolging")

levensbeschouwing

Gereformeerd

Partij/stroming

stroming(en)

  • patriottisch (tijdens de Republiek)
  • moderaat

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat te 's-Gravenhage, vanaf 1775
  • advocaat-fiscaal in de Admiraliteit op de Maze te Rotterdam, van 7 april 1785 tot 6 februari 1788
  • advocaat te Rotterdam, vanaf 6 februari 1788
  • lid provisionele raad van Rotterdam, van 21 januari 1795 tot 4 maart 1795
  • provisioneel wethouder van Rotterdam, van 21 januari 1795 tot 4 maart 1795
  • lid Vergadering van provisionele representanten van het Volk van Holland, van 26 januari 1795 tot maart 1796
  • gedeputeerde ter Staten-Generaal, van 16 februari 1795 tot 1 maart 1796 (voor Holland)
  • lid Comité tot de Zaken van de Marine, van 27 februari 1795 tot 1 maart 1796
  • lid raad van Rotterdam, van 4 maart 1795 tot 17 februari 1796
  • wethouder van Rotterdam, van 4 maart 1795 tot 17 februari 1796
  • voorzitter Staten-Generaal, van 5 maart 1795 tot mei 1795
  • lid Eerste Nationale Vergadering, van 1 maart 1796 tot 17 maart 1796 (voor het district 's-Gravenhage I)
  • voorzitter (Eerste) Nationale Vergadering, van 1 maart 1796 tot 17 maart 1796

Nevenfuncties

  • fabriekmeester te Rotterdam, van 21 januari 1795 tot 4 maart 1795
  • weesmeester te Rotterdam, 1795
  • lid College van Curatoren Hogeschool te Leiden, van 6 februari 1795 tot 1796
  • lid commissie, belast met de onderhandelingen over het sluiten van vrede en van een verdrag met Frankrijk in januari 1795 (deze resulteren in vrede en in het verdrag van 16 mei 1795 te 's-Gravenhage)

afgeleide functies, presidia etc.

lid commissie van buitenlandse zaken (Nationale Vergadering)

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • kostschool te 's-Hertogenbosch, van 1765 tot 1767
  • Latijnse School te Vlissingen, van 1767 tot 1770

academische studie

  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 27 mei 1774 tot 12 december 1775

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Hij werd op 6 februari 1788 door de Staten-Generaal op instigatie van L.P. van de Spiegel ontslagen als advocaat-fiscaal, o.a. vanwege een vertrouwelijke brief aan de patriot Mr. D. Costerus, burgemeester van Woerden, die onderschept werd. Van de Spiegel erkende later hem onbillijk te hebben behandeld.

uit de privésfeer

  • Hij overleed aan een longontsteking, opgelopen bij een optocht door 's-Gravenhage na de eerste zitting van de Eerste Nationale Vergadering
  • Zijn vader was schepen en burgemeester van Axel

anekdotes en citaten

  • Zei in zijn toespraak als voorzitter aan het begin van de eerste vergadering van de Nationale Vergadering op 1 maart 1796: "Wy hebben dan in den tyd van nauwlyks iets meer, dan een rond jaar, het in deezen verder mogen brengen, dan te voren in veel meer dan twee honderd jaren is kunnen worden daargesteld."

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Axel, van 9 april 1753 tot 1765
  • 's-Hertogenbosch, van 1765 tot 1767
  • Rotterdam
  • Delft, huize Pasgeld, vanaf 1781

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, vanaf 20 januari 1775
  • lid Zeeuwsch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, vanaf 10 augustus 1779
  • lid patriottisch comité voor Holland, vanaf februari 1787

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Het nut der stadhouderlijke regering aangetoond by gelegenheid der geboorte van Willem Frederik" (1773)
  • "De origine, progressu et solutione nexus foedalis flandriam inter et zeelandiam" (dissertatie, 1775)
  • "Verklaring der Unie van Utrecht" (4 delen, 1775-1777)
  • "Wat het is, een vry volk te zyn" (1783)
  • "Verhandeling over de vrage: in welken zin kunnen de menschen gezegd worden gelyk te zyn? en welke zijn de regten en pligten, die daaruit voordvloeien?" (1793)

literatuur/documentatie

  • P.H. Suringar, "Biographische aanteekeningen betreffende Mr. Pieter Paulus" (1879)
  • E.J. Vles, "Pieter Paulus (1753-1796). Patriot en staatsman" (2005)
  • "Pieter Paulus (1753-1796). Advocaat-fiscaal van de Admiraliteit op de Maze en eerste voorzitter van de Nationale Vergadering in 1796", in: G.Ch. Kok, "Rotterdamse juristen uit vijf eeuwen" (2009), 52
  • A.J. van der Aa, Biographisch Woordenboek der Nederlanden, deel IX, 38
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel III, 123
  • Ned. Patriciaat, 1918

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

publicaties over en van letterkundigen

biografie

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te 's-Gravenhage, 17 juni 1781

echtgeno(o)t(e)/partner

F.H. Vockestaert, Françoise Henriette (als weduwe huwde zij in 1798 Gerrit Olivier)

kinderen

1 zoon (jong overleden)

vader

J. Paulus, Josias

geboorteplaats en/of -datum

Axel, juli 1730 (gedoopt 23 juli)

moeder

M. de Lege, Maria

beroep grootvader (vaderskant)

schepen van Axel, van 1740 tot 1769

familierelaties