H. Dyserinck

foto H. Dyserinckvergrootglas

Typische negentiende-eeuwse minister van Marine, die zijn loopbaan als zeeofficier begon. Was als zodanig vooral actief in de wateren van Nederlands-Indië en West-Indië. Later onderdirecteur van de Marine in Willemsoord (Den Helder). Werd als minister in het kabinet-Mackay ten val gebracht nadat hij geweigerd had een liberaal Tweede Kamerlid als zeeofficier in rang te bevorderen.

conservatief
in de periode 1888-1891: minister

voornaam

Hendrik

personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
Achternaam oorspronkelijk 'Dijserinck"

geboorteplaats en -datum
Haarlem, 11 maart 1838

overlijdensplaats en -datum
De Steeg (gem. Rheden), 27 september 1906

levensbeschouwing
Doopsgezind

partij/stroming

partij(en)
partijloos

hoofdfuncties en beroepen

  • marineofficier, vanaf 1 januari 1857
  • sous-chef Hydrografisch Bureau, departement van Marine (te Batavia) en secretaris der commissie tot verbetering der Indische zeekaarten aan het hydrografisch bureau te Batavia, van mei 1860 tot januari 1862
  • non-activiteit, van mei 1862 tot november 1862
  • officier van politie, Koninklijk Instituut voor de Marine te Willemsoord, van 21 november 1862 tot 1 november 1863
  • officier, Zr.Ms. kortvet "Prins Maurits", van 1 november 1863 tot oktober 1864 (reis door de Middellandse Zee)
  • officier van politie, Koninklijk Instituut voor de Marine te Willemsoord, van 6 oktober 1864 tot 1 september 1865
  • officier-instructeur (onderwijs in artillerie, versterkingskunst, Hydrografisch tekenen) Koninklijke Instituut voor de Marine te Willemsoord, van 1 september 1865 tot 1 september 1869
  • non-activiteit, van 1 april 1870 tot januari 1871
  • eerste officier, Zr.Ms. stoomschip "Citadel van Antwerpen, 2 januari 1871
  • commandant, Zr.Ms. "Sumatra", van februari 1873 tot januari 1874
  • gedetacheerd als chef Bureau Materieel (later chef Gouvernements-Marine), departement van Marine te Batavia, van april 1874 tot april 1879
  • commandant, Zr.Ms. "Van Galen", van april 1879 tot oktober 1879
  • commandant, Zr.Ms. "Marnix", van oktober 1879 tot maart 1881
  • commandant, Zr.Ms. ramschip "Stier", van 1 maart 1881 tot september 1883
  • commandant, Zr.Ms. "Leeuwarden", van september 1883 tot februari 1884
  • commandant, Zr.Ms. "Atjeh", van februari 1884 tot 1 oktober 1884
  • onderdirecteur der Marine te Willemsoord, van 1 mei 1886 tot 21 april 1888
  • minister van Marine, van 21 april 1888 tot 31 maart 1891
  • gepensioneerd, 1 april 1891

officiersrangen
  • luitenant-ter-zee tweede klasse, van 1 januari 1857 tot september 1866
  • luitenant-ter-zee eerste klasse, van 1 oktober 1866 tot 1 juli 1876
  • kapitein-luitenant-ter-zee, van 1 juli 1876 tot februari 1883
  • kapitein-ter-zee, van 13 februari 1883 tot 1 mei 1890
  • schout-bij-nacht, van 1 mei 1890 tot 1 april 1891

opleiding

hoger beroepsonderwijs
  • officiersopleiding KMA (Koninklijke Militaire Academie) te Breda, van september 1854 tot 1856
  • adelborst tweede klasse, van 5 september 1851 tot 1 september 1854
  • adelborst eerste klasse, van 1 september 1854 tot 1 januari 1857

wetenswaardigheden

algemeen
  • Vroeg in februari 1891 ontslag als minister, maar bleef aan vanwege de op handen zijnde behandeling van de Militiewet. Er was, onder andere in de Eerste Kamer, kritiek op de vertragingen bij de bouw van marineschepen waarvoor al wel gelden waren toegestaan.
  • Trad af nadat de Tweede Kamer op 19 maart 1891 een motie-Viruly Verbrugge met 66 tegen 17 stemmen had aangenomen. De motie betreurde dat hij onvoldoende was ingegaan op de redenen voor het niet bevorderen tot hoofdofficier van het liberale Kamerlid S.T. Land. Land had een kritisch artikel geschreven, waarvan de minister ten onrechte veronderstelde dat hij dat op de vloot had laten verspreiden. De bevordering was daarom niet doorgegaan, maar Dyserinck vertelde dat tijdens een interpellatie-Levyssohn Norman niet.

uit de privésfeer
  • Vertrok in december 1856 als marineofficier naar Nederlands-Indië
  • Nam deel aan de krijgsverrichtingen in Nieuw-Guinea en tegen Boni in 1858
  • Had een aandeel in de krijgsverrichtingen in Atjeh en volbracht een zending naar kuststaatjes ter verspreiding van een proclamatie der Nederland-Indische regering
  • Een broer van hem was wethouder van Amsterdam (1889-1893)
  • Zijn vader was bouwkundige en oprichter van de firma "Becht & Dyserinck", fabriek van bronswerken

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Eikenkroon, juni 1868
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 16 oktober 1879

overige onderscheidingen en prijzen
  • ereteken Boni-expeditie
  • Atjeh-medaille

relevante buitenlandse reizen
reis naar de Middellandse zee ter gelegenheid van de opening van Suezkanaal, 1866

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid Natuurkundige Vereeniging te Batavia
  • lid Vereeniging tot Beoefening van de Krijgswetenschap
  • lid Zuiderzee-Vereeniging
  • lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden
  • lid Marine-Vereeniging te Nieuwediep
  • lid Vereeniging "Die Haghe"
  • lid Vereeniging "Gelre"

publicaties/bronnen

publicaties
artikelen in dagbladen over onderwerpen op maritiemgebied en biografieën van zeeofficieren

literatuur/documentatie
  • Levensbericht door W.A. Arriëns, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1906/7, 43
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel IV, 550
  • Ned. Patriciaat, 1954

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Haarlem, 8 februari 1872

echtgeno(o)t(e)/partner
A.M. van der Willigen, Aletta Maria

kinderen
1 zoon en 2 dochters

vader
J.H. Dyserinck, Jan Hendrik

geboorteplaats en/of -datum
Haarlem, 27 juli 1810

moeder
N. Kleiweg, Neeltje

geboorteplaats en/of -datum
Hillegersberg, 14 september 1813

broers en zusters
2 zussen en 3 broers

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.