N. Bosboom

foto N. Bosboomvergrootglas

Minister van Oorlog in het kabinet-Cort van der Linden tijdens de Eerste Wereldoorlog. Klom bij de artillerie op tot kolonel. Mengde zich als publicist in defensiedebatten. Kon mede door zijn bruuske optreden moeilijk overweg met Kamerleden en kwam bovendien in conflict met opperbevelhebber Snijders en de koningin. Stapte op nadat de Tweede Kamer een hem onwelgevallige motie had aangenomen.

oud- of vrije liberalen
in de periode 1913-1917: minister

voornaam

Nicolaas

personalia

geboorteplaats en -datum
's-Gravenhage, 30 september 1855

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 14 november 1937

levensbeschouwing
Hervormd: orthodox (opgevoed, brak met de kerk voor zijn ministerschap)

partij/stroming

stroming(en)
vrij-liberaal

partij(en)
Bond van Vrij-Liberalen, vanaf 1906

hoofdfuncties en beroepen

  • tweede luitenant, vestingartillerie te Gorinchem, van juli 1877 tot 1 november 1880
  • eerste luitenant, vestingartillerie te 's-Hertogenbosch, van 1 november 1880 tot november 1883
  • eerste luitenant, eerste regiment veldartillerie te Utrecht, van november 1883 tot 1 oktober 1891
  • gedetacheerd bij de chef van de Generale Staf te 's-Gravenhage, van 1 oktober 1891 tot 1 november 1893
  • kapitein bij de Generale Staf te Amsterdam, vanaf 1 november 1893
  • gedetacheerd bij tweede regiment veldartillerie te 's-Gravenhage, vanaf 18 november 1898
  • toegevoegd aan commandant bereden artillerie, van 18 oktober 1901 tot november 1903
  • commandant, zesde commandement (Stellingen van het Hollandsch Diep en het Volkerak, van de Monden der Maas en het Haringvliet en werken aan de Westerschelde) te 's-Gravenhage, van 13 november 1903 tot 1 mei 1905
  • commandant, Korps rijdende artillerie (zgn. Gele Rijders) te Arnhem, van 1 mei 1905 tot maart 1910
  • commandant, tweede regiment veldartillerie te 's-Gravenhage, van 15 maart 1910 tot 15 maart 1912 (ontslag op eigen verzoek)
  • gepensioneerd, van 15 maart 1912 tot 29 augustus 1913 (pensioen van f 2100 per jaar)
  • minister van Oorlog, van 29 augustus 1913 tot 15 mei 1917
  • ambteloos, vanaf 15 mei 1917

officiersrangen
  • tweede luitenant der artillerie, van juli 1877 tot november 1880
  • eerste luitenant der artillerie, van november 1880 tot 1 november 1893
  • kapitein, van 1 november 1893 tot 13 november 1903
  • majoor, van 13 november 1903 tot 4 december 1906
  • luitenant-kolonel, van 4 december 1906 tot 15 maart 1910
  • kolonel, van 15 maart 1910 tot 26 augustus 1913
  • generaal-majoor, van 26 augustus 1913 tot 15 januari 1918
  • luitenant-generaal, 15 januari 1918

nevenfuncties

  • militair medewerker "De Nieuwe Courant", omstreeks 1905
  • lid legercommissie inzake onderzoek naar opleiding der militie bij de infanterie, van 1910 tot 1913
  • lid Legercommissie, vanaf 1910

opleiding

hoger beroepsonderwijs
  • militaire opleiding bij de artillerie-instructiecompagnie te Schoonhoven, van april 1871 tot 1874 (verliet school als sergeant)
  • militaire opleiding te Utrecht, van 1874 tot 1876
  • officiersopleiding Artillerie- en Genieschool te Delft, tot 22 februari 1877

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Onder zijn ministerschap vond op 31 juli 1914 een volledige mobilisatie plaats van land- en zeemacht. Opperbevelhebber werd C.J. Snijders. De mobilisatie verliep in zijn algemeenheid vlot.
  • Hij kreeg na enige tijd te maken met diverse problemen rond de huisvesting en verlofregelingen en met de geringe mogelijkheden voor nuttige tijdsbesteding voor de gemobiliseerden.

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1916 de Landstormwet tot stand, waardoor mannen onder de 30 jaar die niet dienstplichtig waren voor Landstormdienst konden worden opgeroepen. Zij moesten met name de oudere lichtingen van de Landweer aflossen.

wetenswaardigheden

algemeen
  • Ontwerper verdubbelstelsel voor infanterie ter vereenvoudiging opleidingsresultaten en overgang oorlogsorganisatie
  • Als militair medewerker van de "Nieuwe Courant was hij een zeer hardnekkig bestrijder van minister Staal, en diens val was voor een groot deel gevolg van zijn actie
  • Na de mobilisatie werd het leger geconsolideerd, ten gevolge waarvan de nodige uitbreiding een afmattende strijd in de Staten-Generaal veroorzaakte, waarbij Bosboom als zondebok aller tekortkomingen werd beschouwd
  • Was pro-Brits
  • Trad af na aanneming (op 10 mei 1917) door de Tweede Kamer van de motie-Marchant, waarin zijn besluit werd betreurd om de landstormjaarklasse 1908 (geboren in 1888) op te roepen, in plaats van de landstormklasse 1918 (geboren in 1898).

uit de privésfeer
  • Alle vier oudere broers volgden een militaire opleiding bij de infanterie
  • Hij was begonnen als vrijwilliger bij de artillerie en doorliep verschillende rangen
  • Zijn schoonvader, C. van Andel Tzn., was burgemeester van Gorinchem (1881-1895)
  • Zijn vader was ambtenaar op het departement van Oorlog. Hij overleed in november 1862. Na het overlijden van zijn vader kwam hij onder de hoede van zijn oom, de schilder J. Bosboom (echtgenoot van de schrijfster Bosboom-Toussaint).

verkiezingen
  • In 1909 als vrije-liberaal gekandideerd voor Tweede Kamer, maar niet gekozen. Was kandidaat in het district Amsterdam V.

woonplaats(en)/adres(sen)
's-Gravenhage, Prinse Vinkepark 18, omstreeks 1915 tot 14 november 1937

ridderorden
  • Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 31 augustus 1899
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, met de zwaarden, 30 september 1935 (t.g.v. 80ste verjaardag)

publicaties/bronnen

publicaties
  • 200 artikelen over militaire onderwerpen
  • "Eenige beschouwingen over de Nieuwe Hollandsche Waterlinie en haar artilleristische verdediging" (1886)
  • "Over de militaire maatregelen door Nederland te nemen tot het handhaven eener gewapende neutraliteit" (1888)
  • "De reorganisatie der infanterie" (brochure, 1913)
  • "In moeilijke omstandigheden. augustus 1914-mei 1917" (1933)

literatuur/documentatie
  • J.W. Bonebakker, "Twee verdienstelijke officieren" (1974) (over Bosboom en Snijders)
  • G.A.M. Beekelaar, "Bosboom, Nicolaas (1855-1937)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel V, 50
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
  • J.A. de Bruijn, scriptie Staatkundig-Historische Studien RU Leiden (1982)
  • Wie is dat? 1902

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Gorinchem, 13 oktober 1881

echtgeno(o)t(e)/partner
M.J. van Andel, Maria Johanna

kinderen
3 dochters

vader
N. Bosboom, Nicolaas

geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenhage, 18 februari 1817

moeder
L.M.M. ten Kate van Loo, Louize Maria Margaretha

geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenhage, 16 januari 1817

broers en zusters
5 broers en 1 zuster (vijfde kind)

beroep grootvader (vaderskant)
ambtenaar ministerie van oorlog

beroep grootvader (moederskant)
  • predikant
  • dichter

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.