Mr. J.F. (Jan) Glastra van Loon

foto Mr. J.F. (Jan) Glastra van Loonvergrootglas

Staatssecretaris en senator van D66 en ook enige tijd partijvoorzitter. Als rechtsfilosoof van grote faam en als politicus onafhankelijk en inspirerend denker van links-liberale snit. Was leidinggevend in het studentenverzet. Werd met een artikel uit 1964 onbedoeld de geestelijk vader van de latere 'kroonjuwelen' van D66: de gekozen minister-president en het (gematigde) districtenstelsel. Kwam als staatssecretaris van Justitie in het kabinet-Den Uyl in conflict met de ambtelijke top van het ministerie, waarna de minister (Van Agt) hem liet vallen. Een geluk bij een ongeluk voor D66, want Glastra kreeg de tijd om met een onvoorwaardelijke persoonlijke inzet de partij, die op sterven na dood was, tot nieuw leven te wekken. Opgewekte wetenschapper, filosoof en vooraanstaande humanist.

D66
in de periode 1973-1999: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, staatssecretaris, partijvoorzitter

Voornamen (roepnaam)

Jan Frederik (Jan)

Personalia

geboorteplaats en -datum
Batavia (Ned.-Indië), 16 maart 1920

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 22 oktober 2001

opmerkingen over de naam en/of titel
Was gepromoveerd, maar voerde de doctorstitel niet

Partij/stroming

partij(en)
  • D'66 (Democraten 1966), van juni 1973 tot 15 juni 1985 (partijnaam gewijzigd)
  • D66 (Democraten 66)

Hoofdfuncties/beroepen

  • assistent inleiding rechtswetenschap, Rijksuniversiteit Leiden, van 1 oktober 1950 tot 15 januari 1954 (assistent van Prof. Langemeijer)
  • assistent-griffier vaste commissie voor Justitie, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 september 1956 tot oktober 1958
  • buitengewoon hoogleraar inleiding rechtswetenschappen, Rijksuniversiteit Leiden, van oktober 1958 tot september 1960 (benoemd bij K.B. van 13 oktober 1958)
  • buitengewoon hoogleraar rechtsfilosofie, Rijksuniversiteit Leiden, van oktober 1959 tot 1 september 1961
  • hoogleraar inleiding rechtswetenschappen en rechtsfilosofie, Rijksuniversiteit Leiden, van 1 september 1961 tot 16 maart 1966
  • assistent-griffier vaste commissie voor Justitie, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1965 tot 1966
  • rector ISS (Institute of Social Studies) te 's-Gravenhage, van 16 maart 1966 tot 13 juni 1973
  • buitengewoon hoogleraar rechtsfilosofie, Rijksuniversiteit Leiden, van 1 september 1966 tot 1 juni 1973
  • staatssecretaris van Justitie (onder meer belast met vreemdelingenbeleid, kinderbescherming en privaatrecht), van 13 juni 1973 tot 27 mei 1975
  • hoogleraar rechtsfilosofie, Universiteit van Amsterdam, van 1 juni 1977 tot 1 april 1985
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1980 tot 8 juni 1999
  • fractievoorzitter D'66 Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1980 tot 3 december 1985

takenpakket (bewindspersoon)
  • Was als staatssecretaris belast met 1. de behandeling van zaken op het terrein van de hoofdafdeling privaatrecht; 2. de strafrechttoepassing; 3. de kinderbescherming; 4. het vreemdelingenbeleid; 5 - voorzover het ministerie van Justitie daarbij betrokken was - de grondwetsherziening; 6. zaken op het terrein van de afdeling gratie, de afdeling internationale rechtshulp, de afdeling kansspelen en het bureau notarissen.

Activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met justitie. Voerde ook enkele keren het woord over wetsvoorstellen op het gebied van hoger onderwijs en studiefinanciering.

opvallend stemgedrag
  • In 1995 stemden hij en Hoefnagels als enigen van hun fractie tegen een wijziging van de Vreemdelingenwet (veilig derde land)
  • Stemde in 1995 als enige van zijn fractie tegen een wijziging van de Wet op de individuele huursubsidie, waardoor de laagste inkomens een tegemoetkoming kregen voor nadelige effecten van wijzigingen in de kinderbijslag. Hij maakte er bezwaar tegen dat slechts een beperkte groep compensatie kreeg.

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Verleende in 1973 rechtspersoonlijkheid aan het COC
  • Was in 1975 samen met minister Boersma verantwoordelijk voor de regularisatiemaatregel illegale buitenlandse werknemers. Illegale werknemers konden onder bepaalde voorwaarden een verblijfvergunning krijgen. Voorwaarden waren onder meer het bezit van een paspoort, binnenkomst vóór 1 november 1973 en de betaling in 1974 van loonbelasting en sociale premies. (13.481 )

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
  • Promoveerde bij prof. Langemeijer en was in Leiden diens opvolger als hoogleraar
  • Zijn eerste echtgenote was gemeenteraadslid in Leiden voor de VVD (1958-1959)
  • Zijn moeder was een kleindochter van de architect Pierre Cuypers
  • Zijn vader was arts te Batavia en zenuwarts

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Jan Groen (schuilnaam als medewerker aan illegale bladen tijdens de tweede oorlog)

Publicaties/bronnen

publicaties
  • artikelen in: 'Raad van Negen' (illegaal verzetsblad)
  • artikelen in: 'Ons Volk' (illegaal verzetsblad)
  • artikelen in: 'Oranjebulletin' (illegaal verzetsblad)
  • "Norm en handeling. Bijdrage tot een kentheoretische fundering der sociale wetenschappen" (dissertatie, 1956)
  • "Recht en menselijke natuur" (1959)
  • "Elementair begrip van het recht" (1964)
  • "Kiezen of delen", in: Nederlands Juristenblad (1964)
  • "Ondernemingsgewijze productie en sociaal ondernemerschap" (1976)
  • "Kanalen graven" (1976)
  • "De eenheid van het handelen: opstellen over recht en filosofie" (opstellen, 1980)
  • "IJdelheid van beslissingen (bundel, 1987)
  • "Mensenwerk: levensbeschouwelijke verkenningen van een humanist" (1994)
  • "Van ideologie tot politieke verantwoordelijkheid: pleidooi voor een aktieve betrokkenheid bij rechtsstaat en democratie" (1997)

literatuur/documentatie
  • T. van Verre, "Tonny van Verre ontmoet Jan Glastra van Loon" (Amersfoort, 1990)
  • Chr. de Vries, K. Schuyt (red.), "De open samenleving en haar vrienden: In discussie met Jan Glastra van Loon, Uitgegeven ter gelegenheid van de vijfenzeventigste verjaardag van J.F. Glastra van Loon" (Amsterdam, 1995)
  • K. Schuyt, "In memoriam J.F. Glastra van Loon", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2002, 124
  • Elsevier, 23 mei 1987
  • Ester Lammers, "Ik ben een zoeker en wil dat steeds blijven. In memoriam J.F. Glastra van Loon 1920-2001", Trouw, 23 oktober 2001
  • J.M. Bik, "Veelzijdig intellectueel. J. Glastra van Loon (1920-2001)", NRC Handelsblad, 23 oktober 2001

Uitgebreide versie

uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.