Mr. F.J.F.M. (Frans-Joseph) van Thiel

foto Mr. F.J.F.M. (Frans-Joseph) van Thielvergrootglas

Bekende en populaire katholieke Tweede Kamervoorzitter in de jaren zestig. Hij vervulde dat ambt op vaderlijke wijze met veel (Brabantse) humor, tact en soepelheid. Tijdens zijn voorzitterschap vonden de 'Nacht van Schmelzer' en de discussies over de 'Drie van Breda' plaats. Onder zijn voorzitterschap werd bovendien de werkwijze van de Kamer gemoderniseerd en werd het Kamerwerk dichter bij de burgers gebracht (televisie-uitzendingen, hoorzittingen). Was afkomstig uit een Helmondse ondernemersfamilie. Werd in 1952 in het kabinet-Drees III de eerste minister van Maatschappelijk Werk en keerde in 1956 terug in de Tweede Kamer, waarvan hij namens de KVP eerder al vier jaar deel had uitgemaakt.

KVP
in de periode 1948-1972: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, minister

voornamen (roepnaam)

Frans Joseph Frits Maria (Frans-Joseph)

personalia

geboorteplaats en -datum
Helmond, 19 december 1906

overlijdensplaats en -datum
Helmond, 2 juni 1993

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

partij/stroming

partij(en)
  • RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), tot 22 december 1945
  • KVP (Katholieke Volkspartij), vanaf 22 december 1945

hoofdfuncties en beroepen

  • advocaat en procureur te Helmond, van 1932 tot 1937
  • directeur N.V. rijwielonderdelen- en buizenfabriek "Robur" te Helmond, van 1937 tot september 1952
  • lid gemeenteraad van Helmond, van 5 september 1939 tot 1 september 1941
  • lid tijdelijke gemeenteraad van Helmond, van november 1945 tot 2 september 1946
  • lid gemeenteraad van Helmond, van 2 september 1946 tot 9 september 1952
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 15 juli 1952
  • minister van Maatschappelijk Werk, van 9 september 1952 tot 13 oktober 1956
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 juli 1956 tot 3 oktober 1956
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 7 december 1972
  • lid gemeenteraad van Helmond, van 3 september 1958 tot januari 1963
  • voorzitter NKWV (Nederlands Katholiek Werkgeversverbond), van 1 januari 1962 tot 12 juni 1963 (na fusie AKWV en KVW)
  • voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 29 januari 1963 tot 7 december 1972

gevangenschap/internering
geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van 5 mei 1942 tot 23 mei 1942 (ontslagen op medische gronden)

partijpolitieke functies

  • lid bestuur KVP afdeling Helmond

lijsttrekkerschap etc.
  • In 1952 nummer 6 op de KVP-kandidatenlijst in de kieskring Den Bosch. Werd niet herkozen.
  • In 1967 en 1971 nummer 2 op de KVP-kandidatenlijsten in Noord-Brabant bij de Tweede Kamerverkiezingen

nevenfuncties

  • voorzitter Gezondheidscommissie, vanaf 1933 (onderzoek naar woningtoestanden in 'De Peel')
  • lid R.K. leeszaal "Sint Augustinus" te Helmond
  • voorzitter commissie voor de Kinderbescherming
  • lid Raad Katholieke Nationale Gezinszorg
  • president Bijzondere Raad, Sint Vincentiusvereniging
  • voorzitter Diocesaan Sociaal-Charitatief Centrum
  • vicevoorzitter Diocesane Stichting Katholieke Gezinszorg
  • lid Centrale Raad voor de Gezinsverzorging
  • kringcommandant Nederlandse Rode Kruis in Noord-Brabant, tot september 1952
  • voorzitter Raad Katholieke Nationale Gezinszorg, tot september 1952
  • voorzitter Centrale Raad voor de Gezinsverzorging, tot september 1952
  • voorzitter Zuiveringscommissie te Helmond, vanaf 1945
  • voorzitter Provinciaal Opbouworgaan Noord-Brabant, van 1946 tot september 1952
  • lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, van januari 1957 tot december 1972
  • lid bestuur Nederlandse Federatie Bejaardenzorg, vanaf 1957
  • voorzitter Centrale Raad voor de Gezinsverzorging, vanaf januari 1957 (nog in 1970)
  • voorzitter AKWV (Algemene Katholieke Werkgeversvereniging), van 7 januari 1958 tot 1 januari 1962 (tot fusie)
  • voorzitter KVW (Katholiek Verbond van Werkgeversvakverenigingen), van 7 januari 1958 tot 1 januari 1962 (tot fusie)
  • lid SER (Sociaal-Economische Raad), van 1 april 1958 tot januari 1963
  • lid Stichting van de Arbeid, van 1961 tot januari 1963
  • lid Nationale Raad van Advies voor Hulpverlening aan minder-ontwikkelde landen, vanaf 26 januari 1964
  • lid Raad van Commissarissen N.V. Bierbrouwerij "Drie Hoefijzers" te Breda, omstreeks 1964
  • lid Raad van Commissarissen N.V. CSM (Centrale Suiker Maatschappij), omstreeks 1964 tot 1977
  • voorzitter Raad van Commissarissen N.V. Chocolade- en Cacaofabriek "Kwatta" te Breda, omstreeks 1964 tot 21 december 1965
  • lid Raad van Commissarissen scheepswerf "De Schelde", omstreeks 1964
  • lid Raad van Beheer Nationaal bezit Amsterdam-Schelde, omstreeks 1964
  • lid Raad van Commissarissen verzekingsmaatschappij "Amstleven"
  • lid Raad van Commissarissen Machinefabriek "Rijn-Schelde", vanaf 1966
  • lid Raad van Commissarissen Delta-verzekeringen
  • lid Raad van Commissarissen N.V. ABN (Algemene Bank Nederland)
  • voorzitter Raad van Commissarissen VNU (Verenigde Nederlandse Uitgeversbedrijven), van 1973 tot 1977
  • voorzitter Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad
  • voorzitter Nationaal Comité Viering Regeringsjubileum 1973
  • lid curatorium Oorlogs- en Verzetsmuseum te Overloon
  • voorzitter Raad voor de Casinospelen, van 1 maart 1975 tot 1 juli 1979

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 januari 1963 tot 20 september 1966
  • voorzitter Huishoudelijke Commissie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 januari 1963 tot 20 september 1966
  • voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 januari 1963 tot 20 september 1966
  • voorzitter Commissie voor de Werkwijze (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 januari 1963 tot 7 december 1972
  • voorzitter Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1966 tot 7 december 1972

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium-a, R.K. "Sint Willibrordus College" te Katwijk aan de Rijn, van 1918 tot 1925

academische studie
  • Nederlands recht, Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1925 tot 19 december 1930

stages e.d.
  • stage advocatenkantoor te Eindhoven, van 1930 tot 1932

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich tussen 1948 en 1952 en tussen 1956 en 1963 vooral bezig met sociaal-economische zaken (industrie, ondernemingsraden, organisatiewet sociale zekerheid).
  • Was in 1951 één van de woordvoerders van zijn fractie bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake Goedkeuring van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
  • Was in 1960 woordvoerder bij het debat over het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Benelux-verdrag

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1963 tot de 18 leden van zijn fractie die vóór een motie-Van Someren-Downer over de komst van een commercieel tweede tv-net stemden
  • Behoorde in 1967 tot de 17 leden van zijn fractie die tegen artikel 22 (exclusief publicatierecht programmagegevens voor omroepverenigingen) van de ontwerp-Omroepwet stemden
  • Behoorde in 1970 tot de vijf leden van zijn fractie die tegen een amendement-Maenen stemden tot verhoging van de wedde voor dienstplichtigen

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Kreeg als minister onder meer te maken met de opvang van Molukkers en met de opvang van de slachtoffers van de watersnoodramp

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1955 een wijziging van de Armenwet tot stand, waarbij bij in geval van verpleging of verzorging in een inrichting niet de gemeente waarin in de arme zich bevindt, maar die waar hij of zij vandaan komt, de kosten voor de onderstand op zich moet nemen. (3339)

wetenswaardigheden

algemeen
  • Populaire Kamervoorzitter, mede door zijn vrij informele manier van voorzitten en zijn gevoel voor humor. Zat de vergadering niet zoals zijn voorganger in rokkostuum, maar in jacquet voor, en later in gewoon kostuum.
  • Was voorstander van integrale tv-uitzendingen van Kamerdebatten
  • Tijdens zijn Kamervoorzitterschap werd (in 1966) het Reglement van Orde ingrijpend herzien, werd geëxperimenteerd met Openbare Commissievergaderingen en werden hoorzittingen ingevoerd
  • Schorste in oktober 1969 het debat over justitiebegroting om op de publieke tribune aanwezige ex-gevangenen van Ravensbruck te kalmeren toen mogelijke vrijlating van de Drie van Breda aan de orde kwam
  • Werd in 1971 herkozen als Kamervoorzitter, hoewel de PvdA de grootste fractie had

uit de privésfeer
  • Zijn vader was fabrikant, eigenaar van een familiebedrijf in rijwielonderdelen en -buizen
  • Toen hij 13 jaar was, overleed zijn moeder

anekdotes en citaten
  • Zei tijdens een ordebebat in de middagvergadering van de Tweede Kamer op 13 oktober 1966 dat het voornemen was om de algemene politieke en financiële beschouwingen zonodig 's nachts voor te zetten en dat het kabinet daartegen geen bezwaar had. Hij zei dat minister-president Cals hem had herinnerd aan de woorden van Gerbrandy, die ooit als fungerende Kamervoorzitter had gezegd: 'Wie flauw valle, valle flauw'. De vergadering duurde uiteindelijk tot 4.40 uur ('Nacht van Schmelzer').

niet-aanvaarde politieke functies
  • lid Eerste Kamer, december 1952 (niet aangenomen)

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Helmond, Warandelaan 11a, omstreeks 1955 en nog in 1972
  • Helmond, Schubertlaan 2, omstreeks 1991

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 21 november 1956
  • Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 6 januari 1964 (ter gelegenheid van 500 jaar Staten-Generaal)
  • Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 7 december 1972 (bij afscheid als Kamervoorzitter)

overige onderscheidingen en prijzen
  • Erekruis Huisorde van Oranje
  • herinneringspenning Stichting 1940-1945
  • ereburger van Helmond

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Nijmeegse Studentencorps "Carolus Magnus" (tijdens studie)

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • A. van Kessel, "Thiel, Frans Joseph Frits Maria van (1906-1993)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (digitale versie)
  • Wie is dat? 1956
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te De Bilt, 18 augustus 1931

echtgeno(o)t(e)/partner
C. Hoyng, Carla

kinderen
4 zoons en 2 dochters

vader
F.G. van Thiel, Franciscus Gijsbertus

geboorteplaats en/of -datum
Beek en Donk, 29 februari 1872

moeder
H.Th.F. Hoppenbrouwers, Henriëtte Theresia Francisca

geboorteplaats en/of -datum
Eindhoven, 18 september 1873

beroep grootvader (vaderskant)
industrieel (familie N.V.)

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.