H.P. (Henri) Staal

foto H.P. (Henri) Staal
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Officier en liberale minister van Oorlog in het kabinet-De Meester. Werd het middelpunt van een conflict over het afschaffen van het zgn. 'blijvende gedeelte' van het leger. Overleefde in december 1906 een debat in de Tweede Kamer ('de Nacht van Staal'), maar werd korte tijd later door de Eerste Kamer ten val gebracht. Bekwaam officier, met een nogal theatrale manier van spreken en wijze van optreden.

liberaal, Liberale Unie
in de periode 1905-1920: lid Eerste Kamer, minister

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornamen (roepnaam)

Hendrik Pieter (Henri)

2.

Personalia

geboorteplaats en -datum
Zwolle, 17 juni 1845

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 15 oktober 1920

3.

Partij/stroming

partij(en)
Liberale Unie

4.

Hoofdfuncties/beroepen (4/10)

  • commandant, eerste regiment infanterie te Assen, van 1 december 1900 tot 16 juli 1902
  • sous-chef Generale Staf, van 16 juli 1902 tot 17 augustus 1905
  • minister van Oorlog, van 17 augustus 1905 tot 8 april 1907
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 10 mei 1907 tot 15 oktober 1920 (voor Noord-Holland)

officiersrangen (2/8)
  • generaal-majoor, van 1 mei 1903 tot 1 september 1910
  • luitenant-generaal b.d., vanaf 1 september 1910 (titulair)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Nevenfuncties

afgeleide functies, presidia etc.
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van december 1913 tot mei 1914
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van juli 1915 tot september 1915

6.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

7.

Activiteiten

als parlementariër
  • Sprak als Eerste Kamerlid vooral over militaire en koloniale aangelegenheden en verder onder andere bij het wetsvoorstel inzake afsluiting van de Zuiderzee

opvallend stemgedrag (0/1)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.

8.

Wetenswaardigheden

algemeen
  • "Overleefde" op 21 december 1906 de zogenaamde "Nacht van Staal". Met name zijn voorstel om het zgn. "blijvende gedeelte" (het deel van het leger dat gedurende de winter onder de wapenen bleef) af te schaffen, stuitte op grote bezwaren. Na twee toezeggingen in een tumultueuze vergadering stemde de meerderheid van de rechterzijde alsnog vóór de begroting, die toen met 60 tegen 38 stemmen werd aangenomen. Zijn begroting werd echter op 9 februari 1907 in de Eerste Kamer wel verworpen (27 tegen 17 stemmen), waarna het kabinet, dat zich achter de minister schaarde, zijn ontslag aanbod.
  • Hij was het enige kabinetslid dat na de crisis van 1907 niet terugkeerde. Op 20 maart 1907 kozen de Staten van Noord-Holland hem tot Eerste Kamerlid als opvolger van de overleden H.F. Bultman.

uit de privésfeer
  • Zijn moeder overleed op 21 april 1855; zijn vader hertrouwde in 1857 met een zus van zijn moeder
  • Zijn oudste broer van generaal in het Nederlands-Indische leger, een jongere broer kolonel
  • Zijn vader was kantoorbediende en gemeenteontvanger

anekdotes en citaten
  • Na zijn eerste optreden in de Tweede Kamer zei het SDAP-Kamerlid P.L. Tak over hem: "Deze minister heeft veel aanleg voor oud-minister".
  • Omschreef als liberaal Eerste Kamerlid het kabinet-Heemskerk eens als 'schuin-rechts'. Aan minister Heemskerk die meende dat daarmee iets als 'schuinmarcheerders' werd bedoeld, legde hij uit dat 'schuin-rechts' een militaire term was, die aangeeft dat iets naar rechts moet worden gemarcheerd. Daarop liet hij in de vergadering van de Eerste Kamer uit volle borst dit commando klinken.

9.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

10.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.