Dr. H. (Henri) Polak

foto Dr. H. (Henri) Polakvergrootglas

Eerste SDAP-raadslid in Amsterdam en eerste SDAP-lid in de Eerste Kamer. In 1894 leider van een diamantbewerkersstaking. Drukte rond de wisseling van de negentiende en de twintigste eeuw nadrukkelijk zijn stempel op de Nederlandse sociaaldemocratie. Maakte van de door hem opgerichte diamantbewerkersbond een modelvakbond. Vond de bevordering van het geestelijk welzijn van de arbeiders even belangrijk als de verhoging van hun materiële welvaart. Pionier op het gebied van monumentenzorg, natuur- en milieubescherming. De Gemeente-Universiteit van Amsterdam verleende hem in 1932 een eredoctoraat.

SDAP
in de periode 1913-1937: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer

Voornaam (roepnaam)

Henri (Henri)

Personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
  • H. Polak, van 22 februari 1868 tot 28 juni 1932
  • Dr. H. Polak, vanaf 28 juni 1932 (nadat aan hem door de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam een eredoctoraat werd verleend)

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 22 februari 1868

overlijdensplaats en -datum
Laren (N.H.), 18 februari 1943 (overleed in ziekenhuis ten gevolge van een longontsteking)

levensbeschouwing
Israëlitisch (Nederlands-Israëlitisch)

Partij/stroming

partij(en)
  • SDB (Sociaal-Democratische Bond), van 1890 tot 1894
  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), vanaf 1894

Hoofdfuncties/beroepen

  • diamantbewerker te Amsterdam, tot 1887
  • diamantbewerker te Londen, van 1887 tot 1890
  • diamantbewerker, atelier Andries van Wezel te Amsterdam, vanaf 1890
  • voorzitter ANDB (Algemeen Nederlandse Diamantbewerkersbond), van 1894 tot 1940
  • lid gemeenteraad van Amsterdam, van 28 januari 1903 tot 1 april 1906 (gekozen in district III)
  • voorzitter NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen), van 1 januari 1906 tot 11 mei 1909
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1913 tot 4 november 1913 (voor het kiesdistrict Amsterdam III)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 25 november 1913 tot 24 juni 1922 (voor Friesland)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 september 1923 tot 8 juni 1937

Activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Eerste Kamer onder meer bezig met buitenlandse zaken, onderwijs, defensie, waterstaat en financiën
  • Kwam als Eerste Kamerlid op voor het natuurbehoud; stelde daarover regelmatig kamervragen

opvallend stemgedrag
  • Stemde in 1927 tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
  • Medeoprichter coöperatie "De Dageraad", vanaf 1901
  • Zijn broer, Ed. Polak, was wethouder van onderwijs van Amsterdam (1923-1926)
  • Leed aan toenemende doofheid
  • Zat in juni-december 1940 in gevangenschap in het Huis van Bewaring te Amsterdam
  • Zijn vader was diamantslijper en zelfstandig juwelier

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
  • Han van de Botermarkt (pseudoniem)
  • Cirsium Palustre (pseudoniem)
  • Quinbus Flestrin (pseudoniem)
  • Socius (pseudoniem)
  • Triboulet (pseudoniem)

Publicaties/bronnen

publicaties
  • "De vakbeweging. Eenige beschouwingen over haar doel, inrichtingen wijze van werken" (1905)
  • "Amsterdam, die groote stad" (1936)

literatuur/documentatie
  • O. Mantagne en J. Winkler (red.), "Doctor Henri Polak. Van het vuur dat in hem brandde" (Amsterdam, 1948)
  • S. Bloemgarten, "Polak, Henri", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel II, 107
  • S. Bloemgarten, "Henri Polak. sociaal-democraat 1868-1943" (dissertatie, 1993)
  • F. van Vree, "Polak, Henri (1868-1943)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel V, 393
  • J. Ramaer, "Henri Polak. Generaal van de arbeidersbeweging", in: P. Brill (red.), "Kopstukken van het Laagland. Een eeuw Nederland in honderd portretten" (1999)
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.