Mr. J.M. de Kempenaer

foto Mr. J.M. de Kempenaer

Arnhemse advocaat. Kon bij binnenkomst in de Tweede Kamer gerekend worden tot de liberalen en behoorde in 1844 tot de Negenmannen die het initiatief namen tot Grondwetsherziening. Maakte in 1848 deel uit van de Grondwetscommissie-Thorbecke en speelde als minister van Binnenlandse Zaken een belangrijke rol bij het tot stand komen van de herziening van de Grondwet. Belandde nadien in conservatiever vaarwater en kwam als Tweede Kamerlid tegenover Thorbecke te staan.

liberaal, conservatief, 'pragmatisch' liberaal
in de periode 1840-1860: buitengewoon lid Tweede Kamer, lid Tweede Kamer, minister

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornamen

Jacobus Mattheüs

2.

Personalia

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 6 juli 1793

overlijdensplaats en -datum
Arnhem, 12 februari 1870

3.

Partij/stroming

stroming(en)
  • liberaal, tot 1849
  • 'pragmatisch liberaal', van 1849 tot april 1853
  • conservatief, vanaf april 1853

partij(en)
Algemeene Kiesvereeniging in Nederland, vanaf december 1868 (initiatiefnemer)

4.

Hoofdfuncties/beroepen (7/11)

  • buitengewoon lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 augustus 1840 tot 5 september 1840 (voor Gelderland)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 oktober 1844 tot 13 februari 1849 (voor Gelderland)
  • lid Staatscommissie tot herziening van de Grondwet, van 17 maart 1848 tot 4 november 1848 (rapport werd uitgebracht 11 april)
  • tijdelijk minister van Binnenlandse Zaken, van 13 mei 1848 tot 21 november 1848
  • minister van Binnenlandse Zaken, van 21 november 1848 tot 31 oktober 1849
  • advocaat te Arnhem, vanaf november 1849
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juni 1853 tot 23 september 1860 (voor het kiesdistrict Tiel)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Partijpolitieke functies (0/2)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Nevenfuncties (2/14)

  • voorzitter Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, departement Arnhem
  • kapitein landstorm, vanaf april 1853

afgeleide functies, presidia etc. (2/5)
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1857 tot november 1857
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1859 tot mei 1859

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activiteiten

als parlementariër (2/7)
  • Behoorde in 1847 tot de meerderheid die tegen het wetsvoorstel over het stemrecht in steden en op het platteland stemde. Het wetsvoorstel werd met 31 tegen 27 stemmen verworpen.
  • Zette zich na 1850 als Kamerlid in voor de verdediging van de rechten van de Hervormde Kerk en van de koning

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.

9.

Wetenswaardigheden

algemeen (3/6)
  • In 1849 kwam het tot een politieke breuk met Thorbecke, omdat De Kempenaer zich verzette tegen een totale scheiding van kerk en staat, vasthield aan de staatsschool, zich keerde tegen afschaffing van het recht van placet en invloed van de Staten-Generaal op het koloniaal beleid afwees
  • Bestreed in augustus 1849 tevergeefs het amendement-Van Zuylen van Nijevelt waardoor de tienden van het kroondomein afkoopbaar werden. Wist de Eerste Kamer te bewegen tot verwerping (met 31 tegen 1 stem) van het geamendeerde wetsvoorstel. Er was, zo zei hij, niet tot intrekking overgegaan om zo de Eerste Kamer ook in de gelegenheid te stellen te oordelen.
  • Nam in 1860 ontslag vanwege zijn gezondheid en drukke andere bezigheden

uit de privésfeer (3/9)
  • Zijn broer Gerrit Nicolaas was gemeenteraadslid in Den Haag (1851-1865)
  • Een zoon van hem was gehuwd met een dochter van staatsraad G.J.J. Nairac
  • Zijn vader was koopman en lid van de stedelijke raad van Leiden

verkiezingen (3/9)
  • Was in 1853 kandidaat in de districten Tiel en Amersfoort en werd in beide gekozen; opteerde voor Tiel. Versloeg in Tiel J.A.A. Leemans (lib.) en in Amersfoort de liberalen A.W. Engelen en S. van Walchren.
  • Werd in 1854 in de eerste stemmingsronde gekozen. Versloeg W.H. Dullert (lib.)
  • Werd in 1858 in de eerste stemmingsronde gekozen. Versloeg jhr. B. van Merlen, een generaal-majoor b.d.

niet-aanvaarde politieke functies
  • lid stedelijke raad van Arnhem, 5 oktober 1824 (bedankt)
  • lid Tweede Kamer, 1842

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.