G.J. van Heek

Invloedrijke Twentse textielfabrikant die acht jaar liberaal Eerste Kamerlid was. Onder zijn leiding groeide de door zijn vader gestichte katoenfabriek uit tot één van de belangrijkste textielondernemingen van ons land. Was als ondernemer ook actief in Duitsland. Had sociale, landbouwkundige en culturele belangstelling en zette zich in voor de belangenbehartiging van ondernemers. Wilde via sociale maatregelen de socialisten de wind uit de zeilen nemen. Sobere, eenvoudige man. Voorbeeld van een patriarchale ondernemer die vaak gelden schonk aan goede doelen.

liberaal
functie(s) in de periode 1895-1903: lid Eerste Kamer

Personalia

voornamen (roepnaam)

Gerrit Jan

titulatuur en naam

G.J. van Heek Gerrit Jan

geboorteplaats en -datum

Enschede, 9 november 1837

overlijdensplaats en -datum

Enschede, 28 december 1915

levensbeschouwing

Hervormd: vrijzinnig

Partij/stroming

stroming(en)

oud-liberaal

partij(en)

Bond van Vrije Liberalen

Hoofdfuncties/beroepen

firmant textielfabriek "Van Heek en Co." te Enschede, vanaf 1859
lid Provinciale Staten van Overijssel, van 2 juli 1869 tot november 1895 (voor het kiesdistrict Enschede)
lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 28 november 1895 tot 17 juni 1903 (voor Overijssel)

Nevenfuncties

voorzitter Fabrikantenvereeniging te Enschede, 1888 (oprichter)
commissaris regionale spoorwegmaatschappijen
lid Raad van Commissarissen N.V. Twentsche Bank
voorzitter Staatscommissie onderzoek naar bevloeiing van gronden, vanaf mei 1893
buitengewoon lid Gedeputeerde Staten van Overijssel, van 1893 tot 1895
lid Centrale Watersnood-commissie in Overijssel, 1894
ondervoorzitter Kamer van Koophandel en Fabrieken te Enschede, omstreeks 1901

Opleiding

voortgezet onderwijs

gymnasium te Deventer

hoger beroepsonderwijs

opleiding Hogere weefschool te Mühlheim

stages e.d.

stage te Groot-Brittannië (gedurende 2 jaar)

Activiteiten

als parlementariër

Sprak in de Eerste Kamer vooral over economische aangelegenheden en sociale zekerheid
Stemde in 1901 tegen het wetsvoorstel inzake Staatsexploitatie van kolenmijnen

Wetenswaardigheden

algemeen

Richtte samen met twee broers de firma "Van Heek en Co." op. Dat was één van de grootste spinweefondernemingen (1600 werknemers). Het bedrijf werd voortdurend uitgebreid, o.a. in 1889 door overname van de Boekeloosche Stoombleekerij N.V.
Nam het initiatief tot de oprichting van de Westfalische Jute Spinnerei und Weberei te Ahaus
Bevorderde de spoorwegaanleg en de landbouw te Twente
Oprichter van de Zieken- en Pensioenfonds voor Enschede-Lonneker in 1867
In 1889 medeoprichter van de Nederlandse Heide-Maatschappij
Stelde in 1902 alles in het werk om een staking bij zijn bedrijf te breken

uit de privésfeer

Werd na de dood van zijn vader in 1847 opgevoed door zijn 23 jaar oudere oudste broer
Op dezelfde dag dat hij trouwde, traden ook een zus en broer van zijn eerste echtgenote in Enschede in het huwelijk
De familie was nauw gelieerd aan de families Ter Kuile en Blijdenstein, die eveneens textielfabrikanten voortbrachten
Zijn vader was gemeenteraadslid in Enschede

verkiezingen

Werd in 1895 bij een tussentijdse verkiezing van een Eerste Kamerlid in Provinciale Staten van Overijssel met 30 van de 45 stemmen gekozen
Werd in 1899 bij de periodieke verkiezing van een Eerste Kamerlid in Provinciale Staten van Overijssel met 32 van de 44 stemmen herkozen

woonplaats(en)/adres(sen)

Enschede

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 13 oktober 1887
Officier in de Orde van Oranje-Nassau

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

A.L. van Schelven, "Heek, Gerrit Jan van (1837-1915)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 234
S.L. Rossel, "Gerrit Jan van Heek (1837-1915). Protestant, liberaal of patriarch?", in: P.E. Werkman en R.E. van der Woude (ed.), "Geloof in eigen zaak, Markante protestantse werkgevers in de negentiende en twintigste eeuw", (2006), 53
T. Hammer-Stroeve, "Een textielondernemersfamilie in Twente. De Van Heeks van Schuttersveld (1859-1982)", in: Jaarboek Centraal Bureau voor de Genealogie, 61 (2007), 143
W.H. Nijhof, lemma-Van Heek, in: "Nederlandse Ondernemers 1850-1950 Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel" (2011), 294
Onze Afgevaardigden, 1897, 1901
Ned. Patriciaat, 1924, 2002

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Enschede, 24 mei 1861 (echtgenote overleden 11 maart 1867)
gehuwd (tweede huwelijk) te Celle, 26 december 1869

echtgeno(o)t(e)/partner

J. Blijdenstein, Julia

2e echtgeno(o)t(e)/partner

Ch.F. Meier, Christine Friederike

kinderen

3 zoons en 2 dochters (uit eerste huwelijk)
4 zoons en 4 dochters (uit tweede huwelijk)

vader

H. van Heek, Helmich

geboorteplaats en/of -datum

Enschede, 12 maart 1785

beroep vader

textielfabrikant

moeder

M.G. ten Cate, Maria Geertruida

geboorteplaats en/of -datum

Enschede, 28 oktober 1794

broers en zusters

12 broers en/of zusters

beroep grootvader (vaderskant)

reder en textielfabrikant
burgemeester van Enschede

familierelaties

Zwager en neef van A.J. Blijdestein, Eerste Kamerlid
Neef van J. Willink, Tweede Kamerlid

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.