Mr. J.G. Gleichman

foto Mr. J.G. Gleichman
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Voorman van de oud-liberalen en Tweede Kamervoorzitter. Na een loopbaan bij de Nederlandse Bank minister van Financiën in het kabinet-Kappeyne van de Coppello. Uitstekend administrateur en zuinig financier. Werd na de breuk in het kabinet feitelijk leider van de conservatief-liberalen. Was streng voor zichzelf en voor anderen. Moeilijk in de omgang. Ontzag inboezemend Kamervoorzitter, die door de gehele Kamer werd gerespecteerd vanwege zijn onpartijdigheid. Lange magere man; gedistingeerd en kalm, en gemakkelijk sprekend.

liberaal, oud- of vrije liberalen
in de periode 1877-1904: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornamen

Johan George

2.

Personalia

geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 19 juli 1834

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 30 april 1906

3.

Partij/stroming

stroming(en)
  • oud-liberaal
  • anti-Takkiaan, 1894

4.

Hoofdfuncties/beroepen (10/15)

  • minister van Financiën, van 3 november 1877 tot 20 augustus 1879
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 september 1880 tot 11 oktober 1884 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 november 1884 tot 18 mei 1886 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 17 augustus 1887 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 20 maart 1894 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
  • voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 september 1891 tot 20 maart 1894
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 mei 1894 tot 8 juni 1901 (voor het kiesdistrict Amsterdam, vanaf september 1897 voor Amsterdam IV)
  • voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 mei 1894 tot 17 juni 1901
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 juni 1901 tot 23 juli 1904 (voor Friesland)

ambtstitel
  • minister van staat, van 31 augustus 1898 tot 30 april 1906

(in)formateurschap(pen)
  • kabinetsformateur, van 19 maart 1883 tot 23 maart 1883 (poging mislukte)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Nevenfuncties (2/7)

  • financieel adviseur koningin-regentes Emma
  • lid Raad van Commissarissen H.IJ.S.M. (Hollandsche IJzeren-Spoorweg Maatschappij), omstreeks 1901

afgeleide functies, presidia etc. (2/15)
  • voorzitter Commissie voor Huishoudelijke aangelegenheden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 mei 1894 tot 17 juni 1901
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van december 1902 tot april 1904

comités van aanbeveling, erefuncties etc.
erevoorzitter Protestantenbond

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

6.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

7.

Activiteiten

als parlementariër (2/3)
  • Interpelleerde in 1882 minister Six over een benoeming van een hoogleraar
  • Sprak als Eerste Kamerlid alleen bij de algemene beschouwingen over de begroting 1902

opvallend stemgedrag (0/3)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Introduceerde 'De leening van 1878', de eerste Nederlandse staatslening met een aflossingsschema en jaarlijkse rentecoupons. Dit vanwege het wegvallen van het 'batig slot' van de Indische begroting, waardoor een onverwacht financieringstekort was ontstaan.

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1878 een nieuwe Successiewet tot stand, waarbij een successiebelasting in de rechte lijn werd ingevoerd. Bloedverwanten in rechte lijn en echtgenoten met kinderen gaan 1 procent belasting betalen over de erfenis, ouders en grootouders 3 procent

8.

Wetenswaardigheden

algemeen (3/6)
  • Werd in juli en september 1886 en in september 1887 als tweede op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap gezet
  • Versloeg op 16 september 1891 bij het opmaken van de voordracht voor het voorzitterschap jhr. G.J.Th. Beelaerts van Blokland. Hij kreeg in de eerste stemronde 69 stemmen, tegen 26 voor Beelaerts van Blokland.
  • Weigerde in 1897 een opdracht tot kabinetsformatie

uit de privésfeer
  • Gleichman is een oorspronkelijk Duitse familie
  • Een broer van hem was gehuwd met een dochter van A. Hoynck van Papendrecht, Tweede Kamerlid
  • Zijn vader was koopman en gemeenteraadslid van Rotterdam (1854-1861)

verkiezingen (3/7)
  • Werd in 1894 gekozen in de districten Amsterdam, 's-Gravenhage en Rotterdam. In Amsterdam versloeg hij na herstemming onder meer W.K.M. Vrolik, I.A. Levy en M.W.F. Treub. Opteerde voor Amsterdam. Versloeg in 's-Gravenhage (onder anderen) H. Goeman Borgesius en in Rotterdam (onder anderen) J.M. Pijnacker Hordijk, J.A. van Gilse en E.E. van Raalte.
  • Werd in 1894 in het district Zutphen verslagen door H. Goeman Borgesius (takkiaan)
  • Versloeg in 1897 Z. van den Bergh (rad.) na herstemming

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

9.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

10.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.